Update

Spanning Rusland en VS na fatale Amerikaanse vergissing in Syrië

Het Syrische staakt-het-vuren dat de VS en Rusland vorige week zijn overeengekomen hangt aan een zijden draad, na vier Amerikaanse aanvallen op troepen van Assad dit weekeinde. Volgens Rusland kwamen 62 Syrische militairen om het leven en raakten er 100 gewond; het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten houdt het op 90 doden en 120 gewonden. 

De A-10 Warthog, het toestel dat is gebruikt bij de luchtaanval op Syrische militairen. Beeld US Air Force
De A-10 Warthog, het toestel dat is gebruikt bij de luchtaanval op Syrische militairen.Beeld US Air Force

De VS boden hun excuses aan ('Natuurlijk betreuren we elke Syrische dode' ), maar Rusland nam daarmee dit weekeinde geen genoegen. Moskou stelt dat de VS steun aan Islamitische Staat (IS) hebben geboden. Door de bombardementen, die 40 minuten in beslag zouden hebben genomen, kon IS terreinwinst op het Syrische leger boeken.

In Amerikaanse optiek waren de vier bombardementen in het noord-oosten van Syrië juist tegen IS gericht. Onder de afspraken van het staakt-het-vuren is het toegestaan aanvallen op die islamitische terreurorganisatie te blijven uitvoeren. De VS stellen vooraf toestemming van Moskou voor deze bombardementen te hebben gekregen, maar Moskou ontkent dit. De Amerikaanse militairen kwamen er naar eigen zeggen zaterdag achter zich te hebben vergist, toen Russische collega's meldden dat personeel en voertuigen van het Syrische leger werden geraakt. Volgens de Amerikanen zijn de aanvallen daarop meteen gestaakt.

Een bron in het Witte Huis zei tegen persbureau Reuters dat er via de Russen aan de Syrische regering spijt is overgebracht voor 'het onbedoelde verlies van Syrische levens'. Het regime-Assad toonde zich woest en hekelde een 'bedoelde en geplande aanval', die duidelijk zou maken dat de VS 'ten onrechte claimen terrorisme te bestrijden'. Voor Assad bewijzen gebeurtenissen dat de VS met IS samenwerken om hem ten val te brengen.

Tegenaanval
Hoe de Amerikanen zich zo konden vergissen, legde VN-ambassadeur Samantha Power in de Veiligheidsraad niet uit. Zij hield het erop dat er een onderzoek loopt en stelde dat het niet de bedoeling is geweest Syrische militairen te raken. Zij ging in de tegenaanval door te hekelen dat Rusland hierover de Veiligheidsraad bijeen had geroepen: 'Het verzoek voor een spoedbijeenkomst was cynisch en hypocriet. Moskou heeft zich nog nooit op deze manier druk gemaakt over alle burgerdoden door Syrische troepen', fulmineerde Power.

Rusland toonde zich niet onder de indruk. De Amerikanen 'bleken niet alleen niet in staat een afdoende verklaring voor de gebeurtenissen te geven, maar probeerden ook, zoals gewoonlijk, alles op zijn kop te zetten', aldus een Russische verklaring.

VN-ambassadeur Vitaly Churkin liet doorschemeren dat de Amerikaanse opstelling wel eens de doodsteek voor het staakt-het-vuren kan blijken. 'Als de reactie van de ambassadrice ook maar enige indicatie is van hun mogelijke reactie, dan hebben we serieuze problemen.' Op zondag wreef Maria Zakharova, de woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, nog extra zout in de wonden: 'We komen tot de werkelijk afschuwelijke conclusie voor de hele wereld: het Witte Huis verdedigt Islamitische Staat.'

Volgens Power moet Zakharova zich over die uitspraak schamen. De verregaande beschuldiging volgt op de bescheiden terreinwinst die IS dankzij de Amerikaanse 'vergissing' wist te boeken. Zondag meldde het Syrische leger dat alweer ongedaan te hebben gemaakt.

IS schiet toestel uit lucht

Islamitische Staat heeft zondag een vliegtuig van het Syrische leger uit de lucht geschoten. Het toestel werd neergehaald boven de oostelijke stad Deir al-Zor, waar de Verenigde Staten en hun bondgenoten zaterdag per abuis het vuur openden op regeringstroepen.

Het Syrische leger liet weten dat de piloot van de MiG het niet heeft overleefd. Hij stortte neer in het gebied Jebel Tharda, aldus het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, dat voor zijn berichtgeving leunt op activisten ter plaatse. IS-strijders die Jebel Tharda proberen te veroveren worden de laatste dagen voortdurend bestookt vanuit de lucht, zowel door de Syrische luchtmacht als door de Russen en Amerikanen en hun bondgenoten.

IS heeft in de afgelopen jaren een onbekend aantal toestellen van de Syrische luchtmacht neergeschoten met luchtdoelraketten. Ook maakte de terreurgroep MiG's buit bij de verovering van diverse luchtmachtbases in het noorden. Voor de burgeroorlog was de luchtmacht van Syrië een van de sterkste in de regio. De claim van IS werd naar buiten gebracht door het met de terreurbeweging verbonden persbureau Amaq.

undefined

'Wrattenzwijn'

Hij is zo spuuglelijk, langzaam en moddervet, dat hij door het leven gaat als het 'Wrattenzwijn'. Sinds eind 2014 jaagt het Pentagon ook met Amerika's 'vliegende tank' op de jihadisten van IS. Lees in dit artikel van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie over de A-10 Thunderbolt, het toestel dat betrokken was bij de 'pechaanval' op het Syrische leger.

Speciale zitting afgeblazen

Volgens de Russische minister van Defensie Sergej Lavrov is het bestand inmiddels al 199 keer geschonden. Vrijdagavond ging de speciale zitting van de VN-veiligheidsraad over Syrië niet door vanwege spanningen tussen de VS en Rusland. Volgens de Russische VN-ambassadeur Vitaly Churkin weigeren de VS details over de wapenstilstand in Syrië te publiceren.

Een eerdere poging om het geweld te stoppen, in februari dit jaar, liep ook op niets uit. Het bestand werd na een paar dagen al geschonden. De Syrische burgeroorlog, die in maart 2011 begon, heeft volgens een laatste schatting van de Verenigde Naties aan bijna een half miljoen mensen het leven gekost.

Syrische regeringssoldaten lopen door de verwoeste oude souk in de noordelijke stad Aleppo. Beeld afp
Syrische regeringssoldaten lopen door de verwoeste oude souk in de noordelijke stad Aleppo.Beeld afp
Een zwaar beschadigde weg in de stad Deir al-Zor, in Oost-Syrië. Beeld afp
Een zwaar beschadigde weg in de stad Deir al-Zor, in Oost-Syrië.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden