Spanning in NAVO om Afghanistan

‘We zijn op weg de oorlog in Afghanistan te winnen’, was tot voor kort steevast de boodschap van de NAVO....

Van onze correspondent Bert Lanting

De strijd tegen de Taliban verloopt moeizamer dan verwacht en binnen de NAVO beginnen weer spanningen te ontstaan over de verdeling van de lasten onder de bondgenoten.

‘Vergis u niet: de NAVO is niet aan de winnende hand in Afghanistan’, waarschuwde de Amerikaanse Atlantic Council onlangs in een rapport over de situatie in het land. Volgens de Washingtonse denktank zijn de Taliban en andere opstandelingen niet sterk genoeg om de NAVO-troepen te verslaan, maar is de NAVO omgekeerd ook niet in staat hen te verslaan. ‘Er zijn snel veranderingen nodig om te voorkomen dat Afghanistan een mislukte staat wordt.’

Ook een ander rapport, van de Afghanistan Study Group, sloeg een alarmerende toon aan. Volgens de studie is de kans dat grote delen van Afghanistan weer in handen raken van islamitische extremisten aanzienlijk toegenomen.

De NAVO erkent dat het aantal bomaanslagen het afgelopen jaar is toegenomen en dat de NAVO-troepen op meer weerstand stuiten, maar volgens het bondgenootschap concentreert 70 procent van het geweld zich in hooguit 10 procent van Afghanistan: het zuiden. In de rest van het land gaat de veiligheidssituatie vooruit.

Volgens diplomaten zorgt het stroeve verloop van de NAVO-missie in Afghanistan niettemin voor de nodige spanning binnen het bondgenootschap. ‘De stemming is niet bijster goed’, zegt een diplomaat. De voornaamste oorzaak is de ongelijke verdeling van de lasten: slechts een handjevol landen, waaronder Nederland, opereert in het gevaarlijke zuiden van Afghanistan.

De Canadese regering, die onder zware druk staat van de oppositie, liet onlangs merken dat zij genoeg heeft van de oneerlijke verdeling. Als andere landen niet bereid zijn duizend militairen te sturen, zal Canada zijn 2500 militairen volgend jaar terugtrekken, waarschuwde premier Harper.

Ook de Verenigde Staten, die juist besloten hebben 3200 man extra naar Afghanistan te sturen, voerden de druk op. De Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates deed vorige week een rechtstreeks beroep op Duitsland om troepen te sturen naar het zuiden van het land. Maar zijn Duitse collega Franz Josef Jung liet meteen weten dat daarvan geen sprake kan zijn. Wel kondigde hij aan dat Duitsland 250 man gevechtstroepen naar het noorden van Afghanistan zal sturen.

De kwestie zal ongetwijfeld uitgebreid aan de orde komen op de bijeenkomst van de NAVO-ministers van Defensie, die vandaag in Vilnius begint. ‘Het is geen bijeenkomst waarop van landen concrete toezeggingen worden verwacht, maar natuurlijk zal er over het probleem gepraat worden’, zegt een diplomaat.

Bij de NAVO is men niet erg gelukkig met de publiekelijke actie van Gates. ‘In het openbaar troepen proberen los te krijgen is nooit effectief gebleken en leidt alleen maar tot verdeeldheid’, waarschuwde woordvoerder James Appathurai.

De NAVO-ministers zullen ook praten over een document waarin zij de politieke en militaire strategie en de doelstellingen van de missie willen vastleggen. Ook daarover lopen de meningen ietwat uiteen. De VS leggen meer de nadruk op het bestrijden van de opstandelingen, terwijl andere landen juist meer accent willen leggen op de opbouwwerkzaamheden.

Daarnaast willen de VS dat de NAVO-troepen meer gaan doen om de papaverteelt, die dit jaar volgens het Unodc, het VN-bureau voor de strijd tegen drugs en criminaliteit, weer een recordhoogte zal bereiken, te bestrijden. Maar de meeste andere NAVO-landen zijn bang dat de NAVO-troepen daarmee de bevolking tegen zich in het harnas zullen jagen, omdat er geen reëel alternatief is voor de boeren.

Bij de NAVO maakt men zich ook zorgen over de relatie met de regering van president Karzai, die de laatste tijd onder druk staat. Karzai had onlangs openlijk kritiek op het optreden van de Britse troepen in de provincie Helmand. Daarbij speelt volgens diplomaten mee dat Karzai zich ergert aan contacten die de Britten hebben met lokale machthebbers die nauwe banden met de Taliban hebben.

Karzai zorgde er verder voor dat Paddy Ashdown, de Britse politicus die namens de VN en de EU het bestuur voerde over Bosnië, niet eenzelfde rol in Afghanistan krijgt. De NAVO had graag gezien dat hij de civiele operaties zou gaan coördineren, maar naar verluidt was Karzai bang dat Ashdown te veel macht zou krijgen. ‘Dat is een flinke tegenslag voor de pogingen van de NAVO de opbouw van het land een nieuwe impuls te geven’, zegt een diplomaat.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden