Reportagembo-beroepskampioenschappen

Spanning en concentratie op de Olympische Spelen voor beroepen: ‘Servet vouwen ging minder’

Tijdens de Olympische Spelen voor beroepen laten mbo-studenten zien wat ze kunnen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het is woensdagochtend 11 uur en op het Nederlands kampioenschap beroepen in Leeuwarden staan de gezichten strak van de spanning. Skills the Finals, heet het evenement officieel, maar in de wandelgangen gaat het over de Olympische Spelen voor beroepen. 

Gespannen staart het meisje naar haar handen. Ze denkt even na, begint te vouwen, stopt dan weer. Voor haar op tafel ligt een stapel sierlijk gevouwen servetten. Achter haar ijsbeert een man in pak. Hij kijkt op zijn telefoon. ‘Nog drie minuten.’

Servetten Vouwen heet dit onderdeel, en het is de bedoeling dat de kandidaten in tien minuten tijd twaalf linnen servetten in complexe vormen zien te krijgen. Zes daarvan moeten 3D-gevouwen worden – opstaand, bijvoorbeeld in de vorm van een waaier.

‘Dat is ontzettend moeilijk’, zegt een jurylid op fluistertoon. ‘Deze kandidaten behoren tot de Nederlandse top. Ze wisten dat ze dit moesten doen. Ze hebben thuis kunnen oefenen met een stopwatch. Toch lukt het bijna niemand.’

Het evenement vindt dit jaar plaats in evenementenhal WTC Expo in Leeuwarden. Meer dan vierhonderd mbo-studenten strijden hier drie dagen lang om een podiumplek in hun hun eigen vakgebied. Finalisten maken kans op goud, zilver of brons in disciplines als facilitair dienstverlener, apothekersassistent, bloembinder, metselaar, fietstechnicus, of ‘sanitaire- en verwarmingstechnicus’. 

Winnaars maken bovendien kans geselecteerd te worden voor de Europese beroepskampioenschappen in het Oostenrijkse Graz in september. Daar stopt het niet: volgend jaar worden in Shanghai de wereldkampioenschappen gehouden.

Het gaat er bloedserieus aan toe. Alle finalisten hebben zich sinds september middels diverse voorrondes  gekwalificeerd. Er zijn zelfs mbo instellingen die speciale klasjes hebben opgezet waarin talenten tijdens de avonduren worden klaargestoomd, weet persvoorlichter Twan Stemkens van World Skills Netherlands, de organisatie die dit evenement met overheidssubsidie en steun uit het bedrijfsleven bekostigt. 

Ingehuurde acteurs spelen patiënten die door verplegers en huisartsassistenten moeten worden behandeld.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Aanmoedigen

In de twee enorme hallen waar de wedstrijden gehouden worden, haasten ploegjes mbo-docenten zich van onderdeel naar onderdeel om ‘hun kandidaten’ aan te moedigen. Ze dragen speciaal voor de gelegenheid gemaakte baseballjacks met de naam van hun mbo-instelling erop. Bij elk onderdeel is ook een driekoppige jury aanwezig, die volgens een van tevoren vastgelegd puntenschema de kandidaten beoordeelt.

Het ontbreekt de kandidaten niet aan een professionele setting. Er is een kantoortuin nagebouwd waar de directiesecretaresses en de junior accountmanagers hun opdrachten uitvoeren. Een eindje verderop spelen ingehuurde acteurs patiënten die door verplegers en huisartsassistenten moeten worden behandeld. De onderwijsassistenten werken voor sommige opdrachten met schoolkinderen die voor de gelegenheid zijn ingerukt. 

Voor het onderdeel International Landscape Gardening is een stuk grond ingericht waar een meisje, blonde knot op haar hoofd, met een paar fikse klappen een tegel op z’n plaats ramt. Verderop stijgt rook op uit de motorkap van een van de tractoren waaraan de finalisten voor het onderdeel Monteur Mobiele Werktuigen sleutelen. Voor de horecawedstrijden is een complete keuken met restaurant verrezen.

‘Niet praten met de deelnemers’, staat op bordjes bij alle wedstrijdonderdelen. Docent Ruud Kager grijnst trots en en wijst. ‘Zijn kandidaat’, zit achterin het restaurant wijn te proeven. De student dingt mee naar de prijs voor beste gastheer/gastvrouw, het ploegje finalisten dat een uur geleden nog servetten stond te vouwen. Ze heeft vanmorgen uitleg gekregen over de verschillende soorten wijnen. Nu moet ze de wijnen blind herkennen.

‘Zo’n wedstrijd geeft een enorme boost’, zegt Kager. ‘Je ziet studenten groeien. Van tegendraadse puber tot perfectionisten in hun vakgebied.’ Hij steekt zijn vinger op als teken aan zijn student. Het onderdeel wijn proeven zit erop. Het is twaalf uur, tijd voor een korte pauze. 

Voor de zekerheid worden er mondkapjes gebruikt in de categorie schoonheidsspecialisten. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Spotlights

De beroepskampioenschappen zijn niet nieuw. Na Tweede Wereldoorlog was er voor de wederopbouw van Europa veel behoefte aan goed opgeleide beroepskrachten, zegt Stemkens van World Skills Netherlands. ‘De eerste wedstrijden werden begin jaren vijftig in Zuid-Europa georganiseerd.’ In Nederland worden de kampioenschappen sinds de jaren zestig onder verschillende namen gehouden.

Het is goed voor het onderwijs, zeggen twee docenten die toekijken hoe hun finalist een ingewikkelde muur staat te metselen. De moeilijke studenten die iets extra’s nodig hebben, vergen al snel veel aandacht. ‘Nu staan de excellente studenten eens in de spotlights.’ 

Het is ook goed voor de ouders, zegt een docent die helpt bij het onderdeel fietstechnicus. ‘Iedereen wil tegenwoordig dat zijn kind vwo doet en in finance gaat werken. Hier zien ouders dat je voor een vak als fietsenmaker ook heel wat in huis moet hebben.’

Docent Ruud Kager ziet nog een voordeel. ‘Studenten groeien heel snel. Op de opleiding behandelen we veel onderwerpen globaal, voor deze wedstrijden moeten ze alles tot in de puntjes beheersen.’ Naast hem knikt zijn student Esmee Jonas. De twee zijn op weg naar het restaurant van het evenementencomplex voor een snelle lunch. Onderweg wordt de wedstrijd kort doorgenomen.

De servetten gingen minder’, zegt Jonas. ‘Linnen is moeilijk strak overeind te krijgen.’ Jonas vertelt hoe ze zich de afgelopen maanden heeft voorbereid. Haar docent richtte zijn lessen speciaal voor haar in op de onderdelen die hier aan bod komen. En in de brasserie in Amsterdam Oud-Zuid waar ze sinds een poosje werkt, hielpen ze haar ook zoveel mogelijk. ‘Iedereen was enthousiast en dacht mee’,  zegt zegt ze. 

Dan werpt haar docent zich op als beschermde coach en kapt het gesprek af. Tegen zijn student: ‘Ik denk dat jij nu even je hoofd moet gaan leegmaken en een broodje eten.’ Tegen de verslaggever: ‘Verdere vragen kan ik beantwoorden.’ De uitslagen van de wedstrijden worden vrijdagavond vanaf zeven uur ’s avonds bekend gemaakt. 

Ondanks goede voornemens en extra geld is het niet gelukt om meer mbo-docenten in een hogere salarisschaal te krijgen. Sterker: het aantal docenten in de laagste schaal is toegenomen. Tegelijkertijd groeien de financiële reserves van de instellingen. 

Mbo-studenten met een migratieachtergrond komen veel minder makkelijk aan een stageplek dan klasgenoten zonder migratieachtergrond, blijkt uit nieuwe cijfers van de Universiteit Maastricht. Pure discriminatie of is er meer aan de hand?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden