Spannender kon het niet worden bij de Democraten

Spannender kon het niet worden bij de Democraten. Hillary Clinton de helft, Bernie Sanders de helft - de paar tienden van een procent verschil gaven Clinton wel een extra gedelegeerde, maar statistisch gezien was het een gelijkspel. Voor Sanders is het een morele overwinning, voor Clinton een morele nederlaag - zeker omdat Sanders naar verwachting volgende week New Hampshire zal winnen, de staat naast zijn eigen Vermont, waarvoor hij Senator is.

Sanders-aanhangers tijdens zijn toespraakBeeld ap

Maar wat zegt dit over het vervolg?

De teleurstelling voor Clinton zal groot zijn. Ze had haar hele machinerie in stelling gebracht om in Iowa de eerste slag overtuigend te winnen. Met haar geld, organisatie en achterban zou ze het verlies van 2008, toen Obama verassend won, in een grote veeg uitwissen. En zeker na haar goede najaar, toen ze de twee debatten duidelijk won en het parlementaire onderzoek naar de Benghazi-catastrofe (waar in 2012 vier Amerikanen, waaronder een ambassadeur, stierven bij een aanval van extremisten), leek ze de race te controleren.

Te vroeg gepiekt

Maar ze heeft te vroeg gepiekt. Sanders, de 73-jarige veteraan, is even vasthoudend - misschien wel vasthoudender - gebleken als zijn Republikeinse tegenvoeter Donald Trump. Met hernieuwde kracht sprak hij zich uit tegen de 'miljonairs en miljardairs', voor universele, door de overheid betaalde gezondheidszorg, voor investeringen in de infrastructuur en, heel belangrijk, gratis universitair onderwijs.

Het leverde hem een enorme schare volgelingen op onder studenten en scholieren. In Iowa stemde 84 procent van de Democratische 17- tot 29-jarigen die naar de caucuses waren gekomen op deze oude erfgenaam van de Occupy-beweging. Clinton, die de afgelopen maanden wel naar links opschoof en punten van Sanders overnam, blijft voor deze zogeheten millenials de personificatie van 'het systeem', zoals veel studenten de afgelopen dagen vertelden. Clinton haalde bij hen slechts 14 procent van de stemmen.

Ze zal jaloers naar Sanders' enthousiaste aanhang gekeken hebben, de afgelopen dagen, nadat zij weer vooral vijftig-plussers in de zaaltjes had gezien.

Hillary Clinton en haar familie op het podiumBeeld getty

Maar de Sanders-beweging niet zo krachtig als die van Obama, acht jaar geleden. Er kwamen maandag in Iowa aanzienlijk minder jongeren naar de Democratische caucuses dan in 2008: toen was hun aandeel 22 procent, nu 18 procent.

En het is vooralsnog ook het enige demografische segment dat Sanders als steunpilaar kan beschouwen. Wie inzoomt op de kiezers, ziet dat Sanders zich net zo goed zorgen moet maken als Clinton.

Verschillende helften

Want het zijn twee nogal verschillende helften van Iowa, die zij hebben gekregen. Bij Sanders zitten dus de jongeren, bij Clinton de ouderen. Bij Clinton de vrouwen, bij Sanders de mannen. En, wat niet heel duidelijk was in een witte staat als Iowa, maar in de gemengde wijken in de steden wel opviel: bij Sanders zaten de blanken, bij Clinton de zwarten.

Neem bijvoorbeeld precinct 46 in Des Moines, een wijk in het centrum met oude houten huizen, waar tot tien jaar geleden de drugshandel floreerde maar die nu langzaam gentrificeert. De zwart-witte samenstelling van de wijk is niet heel typerend voor Iowa, maar wel voor Amerika, met een aanzienlijke zwarte bevolking.

Wie daar tijdens de caucus de zaal in keek zag dat bijna alle Afrikaans-Amerikanen de klant van Clinton kozen. De kant van Sanders was vrijwel helemaal wit. 'De Clintons hebben zo veel voor ons gedaan', zei een 87-jarige zwarte dame met een looprek. In de zuidelijke staten, te beginnen met South-Carolina eind februari, zal de etnische stem doorslaggevend zijn.

Maar het lijkt wel duidelijk dat het een lange race wordt, waarin Sanders het lang kan volhouden. Clinton zal daar weinig zin in hebben. Maar de winnaar is de Democratische partij, die zo tot de zomer in de belangstelling blijft staan.

Bernie Sanders.Beeld epa

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden