NieuwsAmerikaanse verkiezingen

Spannende nek-aan-nekrace in Iowa tussen Sanders en Buttigieg

De Democratische strijd in Iowa is uitgelopen op een ongemeen spannende nek-aan-nekrace tussen nieuwkomer Pete Buttigieg en de progressieve senator Bernie Sanders. Het verschil tussen beiden is teruggebracht tot slechts eentiende procentpunt. Grote verliezer Joe Biden heeft intussen frontaal de aanval geopend op het tweetal.

Een kiezer luistert naar presidentskandidaat Pete Buttigieg in Laconia, New Hampshire.Beeld AFP

Het geringe verschil tussen Buttigieg en Sanders blijkt nu donderdag bijna alle stemmen zijn geteld en gecontroleerd, drie dagen na de eerste voorverkiezing in de strijd om de Democratische nominatie. Zowel Sanders als Buttigieg willen een eventuele overwinning in Iowa gebruiken om aan te tonen dat ze een geloofwaardige en geduchte tegenstander kunnen worden van president Trump.

De voorverkiezing in Iowa, die kandidaten kan maken of breken, is dit jaar uitgelopen op een debacle omdat de telling maandag door technische problemen in het honderd liep. Op dinsdag, nadat de uitslag van meer dan de helft van de districten bekend werd, bleek tot ieders verrassing dat de jonge, politiek onervaren Buttigieg (38) aan kop ging. De 78-jarige Sanders, die volgens de opiniepeilingen zou winnen, volgde op de tweede plaats. Het verschil was toen een kleine 2 procentpunt.

Nu de uitslag van 97 procent van de districten bekend is, staat Buttigieg op 26,2 procent van het aantal staatsgedelegeerden en Sanders op 26,1 procent. Senator Elizabeth Warren (17,8) en oud-vicepresident Biden (15,2) volgen op de derde en vierde plaats. Aan de hand van het aantal staatsgedelegeerden wordt bepaald hoeveel van de 41 gedelegeerden ze krijgen die Iowa heeft op de Democratische conventie in juli. Daar heeft een kandidaat 1.991 gedelegeerden nodig om de partijnominatie te winnen.

Zwarte kiezers

De slechte score van Biden, die tot Iowa werd beschouwd als de favoriet voor de nominatie, heeft de voormalige vicepresident in de verdrukking gebracht. Verwacht wordt dat Biden dinsdag in New Hampshire de tweede voorverkiezing (Sanders gaat daar al lange tijd in de peilingen aan kop) ook zal verliezen. Op papier heeft Biden echter nog altijd de beste papieren om de nominatie binnen te halen. Hij doet het goed in de staten die na New Hampshire volgen. Het gaat om staten met veel zwarte en latino-kiezers en arbeiders, cruciale Democratische kiezersgroepen bij wie Biden hoog scoort.

Buttigieg, tot voor kort burgemeester van het kleine stadje South Bend, dreigt dan in grote problemen te komen omdat hij zeer slecht scoort onder zwarte Democraten. Een flink deel van de zwarte kiezers zou het niet zien zitten om te kiezen voor een homoseksuele presidentskandidaat. Hij probeert al maanden voet aan de grond te krijgen in South Carolina, de derde staat die stemt, maar tot nu toe zonder enig resultaat. Deze zuidelijke staat, die 29 februari stemt, heeft veel zwarte kiezers. 

Biden hoopt onder andere zijn slag te slaan in Californië, waar hij met Sanders in de peilingen strijdt om de eerste plaats. Met 415 gedelegeerden is Californië de hoofdprijs. Texas, waar Biden zelfs een flinke voorsprong heeft op de concurrentie, is met 228 gedelegeerden ook een belangrijke prijs. Beide staten stemmen, samen met 14 andere, op 3 maart op Super Tuesday. Wie zijn slag slaat op Super Tuesday, neemt een forse voorsprong op de tegenstanders als het gaat om gedelegeerden.

Geen ervaring genoeg

Biden, die tot voor kort weigerde zijn concurrenten hard aan te vallen, probeerde woensdag Sanders en Buttigieg de pas af te snijden. Volgens de oud-vicepresident heeft Buttigieg niet de ervaring om ’s werelds grootste supermacht te leiden. ‘Om eerlijk met u te zijn, het is een risico voor de partij om iemand te kiezen voor de nominatie die nooit een hogere post heeft bekleed dan het burgemeesterschap van een stad met 100 duizend inwoners’, aldus Biden op campagne in New Hampshire.

Ook Sanders, die zich trots een ‘democratische socialist noemt, kreeg een flinke veeg uit de pan. Volgens Biden zal een presidentskandidatuur van Sanders op een ramp uitlopen voor de partij omdat de Democratische parlementskandidaten zullen worden uitgemaakt voor ‘socialist’. De Democraten willen op 3 november behalve het Witte Huis, ook de Senaat veroveren waar ze nu in de minderheid zijn. Verder moeten ze hun meerderheid in het Huis van Afgevaardigden zien te behouden.

Biden erkende dat de nederlaag in Iowa ‘een mokerslag’ was. ‘Maar dit was niet de eerste keer in mijn leven dat ik tegen de grond werd geslagen’, aldus de politicus die al 48 jaar in politiek Washington meedraait. Buttigieg, een Afghanistan-veteraan, zei woensdag dat zijn goede score in Iowa liet zien dat ‘er iets broeit’ in Amerika. Maar in de peilingen in de meeste Super Tuesday-staten, bungelt hij nog altijd op de vijfde plaats, met gemiddeld een schamele 7 procent.

Kansen miljardair Bloomberg

Een grote onzekerheid is de kandidatuur van miljardair Michael Bloomberg. De oud-burgemeester van New York, goed voor 53 miljard euro, hoopt op Super Tuesday zijn slag te slaan. Hij slaat de eerste vier voorverkiezingen over, iets wat een presidentskandidaat nog nooit heeft gedaan. Bloomberg heeft inmiddels 205 miljoen euro uitgegeven aan dure tv-spotjes en het lijkt te werken. 

In een gemiddelde van peilingen staat hij nu, met bijna 11 procent, op de vierde plek. Nog voor Buttigieg. De enorme chaos en onduidelijkheid na Iowa komt de miljardair nu goed uit. Zolang er geen duidelijke koploper is, kan hij werken aan zijn kandidatuur. Een succesvolle campagne van Bloomberg, die dolgraag Trump wil verslaan, zal vooral kan ten koste gaan van Biden. Beide politici vissen in dezelfde vijver: gematigde kiezers die niets moeten hebben van de veel te progressieve plannen van Sanders en Warren op onder andere het terrein van de gezondheidszorg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden