Spannend stuk met linke stoelen

Lieverdjes die veranderen in monsters, en ouderen, druk met zichzelf, die niet weten hoe ermee om te gaan. Leerzaam.

Stoelen, stoelen en nog eens stoelen. Daaruit bestaat het decor (ontwerp: Pascal Leboucq) van Speeldrift, een voorstelling van Toneelschuur Haarlem en het Nationale Toneel Den Haag. Regie: Casper Vandeputte (27), de theatermaker die mocht rijpen in Haarlem en vanaf komend seizoen is ingelijfd bij Het Nationale Toneel. Vandeputte was ook verantwoordelijk voor de regie van somedagmyprincewill.com, de theaterhit van dit moment in het kleine zalen-circuit.


Knap bezig dus, die Casper. Ook Speeldrift getuigt van een goed gevoel voor een ter zake doend thema en een passende uitwerking daarvan in het theater. De roman van de Duitse schrijfster Juli Zeh uit 2006, waarop deze bewerking is gebaseerd, gaat over het jonge meisje Ada dat hoogbegaafd is, en 'laag' aangepast. De docenten van de chique Ernst Bloch-school moeten haar zien te temmen, maar zij tergt liever de leraren en alle anderen om haar heen: haar moeder, vriendjes, klasgenoten.


In de mysterieuze en tikkeltje duistere Alev treft ze een zielsverwant. Allebei verkeren ze min of meer in een isolement: zij door haar hoge mate van intelligentie, hij omdat hij gewoon een beetje raar is, en ook nog impotent, wat knap lastig is voor zo'n jongen. In een morbide en uit de hand lopend spel lokken ze de wat al te goedgelovige gymnastiekleraar in hun val, opgezet uit verveling. Met elkaar raken ze verstrikt in een naargeestig seksueel experiment.


Stefan de Walle speelt die leraar, en dat doet hij erg mooi. Deze acteur, die altijd iets komisch en soms zelfs iets koddigs heeft, maakt van zijn personage een beklagenswaardige man die ten slotte op getergde, maar geëigende manier wraak neemt. De voorstelling is in dat laatste half uur buitengewoon enerverend, mede door het acteren van de stoïcijnse Mariana Aparicio Torres als Ada en de lepe Vincent van der Valk als Alev. Naast hen speelt Tamar van den Dop een paar dubbelrollen, waaronder die van Ada's moeder erg leuk is, en die van Ada's eerste vriendje een beetje ongeloofwaardig. Eén jonge acteur meer in de ploeg, dat zou mooi zijn geweest.


Knap aan Speeldrift is dat het nu eens niet alleen gaat over zielige pubers die worden gepest. Integendeel: de lieverdjes veranderen hier langzaam in monsters, en de ouderen, druk met zichzelf bezig, weten niet goed hoe daar mee om te gaan. In deze tijd waarin de daden van dolende of losgeslagen jongeren dagelijks in de krant staan (van eenzame zelfmoorden tot bloederige highschool-shootings) biedt Speeldrift een interessant inkijkje in verstoorde jonge levens.


Met af en toe een licht filosofische overdenking: 'Het zoeken naar zin, is een afvalproduct van het menselijk denken.' Ook eentje om te onthouden: 'Seks is het overwinnen van weerstanden'.


Vandeputte toont zich intussen niet alleen een goed acteursregisseur, maar ook een heldere verteller. De tekst is deels verhalend, deels in dialogen, in een mooie afwisseling. Het is literair theater zonder saai te worden. Sterker nog: het is spannend en leerzaam tegelijk. Die stoelen zorgen trouwens nog voor een paar stevige theatrale effecten. Ze vliegen in het rond, als gevaarlijke projectielen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden