Spanje's repliek

Op resolute en indrukwekkende wijze hebben de Spanjaarden de daders van de gruwelijke aanslagen in Madrid van repliek gediend. Eerst door vrijdag massaal de straat op te gaan om uiting te geven aan hun afschuw en hun vastberadenheid om zich niet door terreur te laten ringeloren: vele miljoenen demonstranten trokken...

Gisteren volgde het ultieme democratische weerwoord: ondanks de rouw en de verwarring togen de kiezers in groten getale naar de stembus. De opkomst was beduidend hoger dan bij voorgaande verkiezingen.

Het is nu de beurt aan de politici om te tonen dat ze tegen de situatie zijn opgewassen. De Spaanse politiek wordt doorgaans op het scherp van de snede bedreven: tegenstellingen worden aangezet, respect en begrip voor andere partijen zijn dun gezaaid. De tegenstander wordt al snel beticht van manipulatie en bedrog, zoals ook de afgelopen dagen hier en daar waarneembaar was.

Maar na een drama dat de gehele natie zo zeer op de proef stelt, is staatsmanschap geboden. Spanje zou er zeer mee gebaat zijn als de twee grote groeperingen, de conservatieve Partido Popular en de socialistische partij, elkaar de hand reiken en de verdediging van de democratie tegen de terreur bestempelen tot een gezamenlijk project.

Het is een opdracht die eigenlijk geldt bij elke uitslag. Gisteravond laat zag het ernaar uit dat de regerende PP van de nieuwe partijleider Mariano Rajoy verder terugvalt dan was verwacht en dat de socialisten de grootste partij worden. Kennelijk betalen de conservatieven, die zich een week geleden nog mochten verheugen in bemoedigende peilingen, een forse prijs voor de al te gretige haast waarmee in eerste instantie de verantwoordelijkheid voor de aanslagen werd toegedicht aan de ETA (iets wat de Europese buitenlandcoördinator Javier Solana, een Spaanse socialist, overigens ook deed).

De democratie vindt in zekere zin haar bekroning in de vreedzame machtswisseling, en zo bezien mag het wel bijzonder worden genoemd dat de Spanjaarden juist op dit onzekere moment van hun geschiedenis een parlement kiezen met vermoedelijk een andere meerderheid. Maar het is te hopen dat zowel winnaars als verliezers zich daarbij rekenschap blijven geven van de delicate omstandigheden. Het krachtsverschil lijkt ook niet van dien aard dat gesproken kan worden van een ondubbelzinnig mandaat.

De noodzaak om tegenover een nietsontziend terrorisme één lijn te trekken geldt ook voor de Europese bondgenoten, zeker nu steeds waarschijnlijker wordt dat Al Qa'ida wederom de aanstichter is. Er kan verschillend worden geoordeeld over het militaire optreden in Irak en de mate van steun die daaraan moet worden gegeven. Maar niets rechtvaardigt de orgie van geweld die in Madrid is aangericht. Hier is niet slechts de Spaanse, maar de gehele Europese democratie aangevallen. Het antwoord daarop is niet alleen gedeeld rouwbeklag, maar ook een actieve gezamenlijke inspanning op het hoogste niveau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden