Spanje koos ook voor emancipatie

Spanje koos na 11 maart voor een ander buitenlands beleid, het krijgt een sociale revolte, als premier in spe Zapatero vandaag de steun krijgt van het parlement....

Het is in 2005 vierhonderd jaar geleden dat de klassieker van Miguel de Cervantes, El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha (1605), is verschenen. Als de voortekenen niet bedriegen is het jubileum voor de Spanjaarden aanleiding om in alle uitbundigheid hun nationale trots en eergevoel te kietelen. Met premier José Luis Rodríguez Zapatero vanzelfsprekend als ceremoniemeester.

De verborgen boodschap kan de premier in spe niet ontgaan zijn. Don Quijote is immers niet alleen een onbetwist ijkpunt voor de Spaanse kunsten, het boek wordt wereldwijd ook nog eens beschouwd als de sleutelroman over idealisme.

We gaan het allemaal anders doen, is de lijn die Zapatero lang voor zijn verrassingswinst in de verkiezingen had uitgezet. Voorbeeld: huiselijk geweld, heeft de socialistenleider de kiezers steeds ingeprent, heeft in Spanje vijfhonderd vrouwen het leven gekost in de afgelopen acht jaar - toevallig precies de regeerperiode van premier José Maria Aznar. Het moet een halt worden toegeroepen. Wel, bovenaan de agenda voor zijn eerste kabinetsberaad, op de rol voor vrijdag 23 april, staat het actieplan om geweld tegen vrouwen uit te bannen.

Maar sinds 11/3 is Spanje vooral in de ban van de strijd tussen het Westen en de islamistische terroristen. De Spaanse kiezers mogen dan op 14 maart hebben gestemd met het Madrileense bloedbad op het netvlies, ze hebben er niet alleen het buitenlands beleid van de Socialistische Partij, de PSOE, mee binnengehaald. Wat de socialisten betreft komt er een sociale revolte, die de emancipatie ruim baan geeft, woningen biedt aan laagstbetaalden en immigranten en het huwelijk openstelt voor homo's.

De 43-jarige socialistische leider verdedigt dezer dagen zijn regeerplannen tegenover het parlement en hij hoopt vandaag van de volksvertegenwoordigers de steun te krijgen voor zijn minderheidskabinet.

Met 164 zetels in de kamer komt de PSOE net twaalf zetels tekort voor de absolute meerderheid. Als de kleine linkse en Catalaanse partijen onverhoopt zich van steun onthouden, dan treedt de regering na een tweede stemronde in functie met een klein mandaat: alleen de steun van de eigen PSOE-parlementariërs. Het kabinet-Zapatero staat dan voor de vermoeiende taak voor ieder wetsvoorstel een meerderheid bijeen te sprokkelen.

Tot aan de vroege ochtend van 11 maart hadden zelfs de grootste durfals onder de opiniepeilers geen overwinning voorspeld voor de oppositiepartij PSOE. De treinaanslagen in Madrid én de wijze waarop de regering-Aznar de schuld aanvankelijk aan de Baskische terreurbeweging ETA gaf, hebben een voordien onvoorstelbare herschikking van het politieke krachtenveld veroorzaakt.

Het heeft Zapatero onherroepelijk tot de premier-van-11/3 gemaakt, met als belangrijkste beloften de terugtrekking van de Spaanse troepen uit Irak als de Verenigde Naties er zo'n minimale rol blijven spelen, en het verzakelijken van de relatie met Washington. Zo kort na de treinaanslagen is het veelvuldig uitgelegd als knieval voor de terroristen. Wat minder de aandacht heeft getrokken is dat Zapatero wel het door Aznar vormgegeven antiterreurpact wil doorzetten: de twee grote partijen PSOE en Aznars PP hebben daarin afgesproken één lijn te trekken in de bestrijding van de ETA.

'Hoe een leider te worden in drie dagen', heette het boek dat een Spaanse cartoonist Zapatero kort na de verkiezingen in bed te lezen gaf. Niet dat de PSOE zo'n groentje is in de politiek - het is een van de oudste Europese socialistische partijen. Het probleem was veeleer dat de socialisten de afgelopen vier jaar nauwelijks iets hadden klaargespeeld. De PSOE kon niet opboksen tegen de partijdiscipline waarmee de PP zijn absolute meerderheid in het parlement te gelde maakte.

Hét succes van Aznar is de economische voorspoed die zijn beleid Spanje heeft gebracht. De groei is er twee keer zo groot als het Europees gemiddelde, een alom bejubeld wonder dat toch vooral in stand gehouden moet worden. Maar wie gaat alle plannen van Zapatero voor woningbouw en onderwijs betalen? Vooralsnog bestaat het antwoord daarop vooral uit het presenteren van een uitstekende kandidaat voor het ministerie van Economische en Financiële Zaken: Pedro Solbes, scheidend Europees commissaris voor economische aangelegenheden.

Maar al die sores daargelaten, de begroting voor het eeuwfeest voor Don Quichote is rond. Het staatsbedrijf DQM2005 heeft de productie van horloges, sjaaltjes en poppen al in gang gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden