Spanje heeft kathedralen schandelijk verwaarloosd

Zwart geblakerd als na een zware brand verheft de kathedraal zich in het hart van Burgos. De steen is niet alleen verkleurd, maar ook gebutst en gemazeld, alsof een enorme hand met een staalborstel de poreuze muren onnadenkend heeft geschuierd....

CEES ZOON

Van onze correspondent

Cees Zoon

BURGOS

Binnen is het slagveld mogelijk nog erger. De meeste zijkapellen zijn afgesloten. Wegens instortingsgevaar, zouden ze er net zo goed bij kunnen vertellen. Zelfs het koor, dat de misère nog het best lijkt te hebben overleefd, is ontoegankelijk voor de bezoeker. Schilderijen zijn verdwenen; tijdelijk uitgeleend, melden de bordjes op de witte vlekken.

De kathedraal van Burgos, het boegbeeld van Spaanse historie en cultuur, is veranderd in een halve ruïne. Het statige bouwwerk is ten prooi gevallen aan de tand des tijds, maar vooral aan de decennia lange verwaarlozing. Dit is het onderkomen van el cofre, het grafmonument van Spanje's meest aanbeden middeleeuwse held El Cid, die voorging in de strijd tegen de Moren. De indruk is dat er sinds de dagen van diens heldendaden geen vinger meer is uitgestoken naar de kerk.

Maar de redding is in aantocht, als het gebouw tenminste nog echt te redden valt. Steigers zijn tegen de muren aangebracht, de toren is ingepakt in een netwerk van metalen buizen. Ook het interieur van de kathedraal is vrijwel geheel verdwenen achter steigers en lange gordijnen. Daarachter zijn specialisten begonnen met de restauratie van wat eens de trots van Noord-Spanje was.

Spanje had eeuwenlang de naam roomser dan Rome te zijn, maar in elk geval in de lopende eeuw hebben de Spanjaarden hun religieuze monumenten schandelijk verwaarloosd. De kathedraal van Burgos is geen uitzondering. De meerderheid van de 88 kathedralen die Spanje telt, verkeert in een dermate ernstige staat van verval dat er de komende jaren kapitalen nodig zijn om de bouwwerken overeind te houden.

Volgens een studie van de Spaanse bisschoppenconferentie is minimaal een bedrag van 1,4 miljard gulden nodig om het verval een halt toe te roepen en de meest benodigde restauraties uit te voeren: 140 miljoen per jaar voor de eerstkomende tien jaar. Daarvoor zal uiteraard een stevig beroep op de staat moeten worden gedaan. Bij de bescheiden werkzaamheden van de laatste paar jaar zijn de kosten doorgaans voor 50 procent gedragen door de autonome deelregeringen. Het Spaanse ministerie van Cultuur betaalde 15 procent en de kerk de resterende 35 procent.

De bisschoppenconferentie werkt aan het opstellen van een concreet werkplan voor de restauratie van alle kathedralen. Van 27 kathedralen ligt er al een uitgebreide studie, waarin niet alleen een diagnose van de gebreken wordt gesteld, maar ook een gedetailleerd schema voor de opknapbeurt. Het wachten is op de financiering, die premier Aznar met een welwillende oog zegt te willen bekijken.

Volgens Angel Sancho, die de operatie namens de bisschoppen technisch leidt, vormen de kathedralen 'met hun reflectie van 2000 jaar geschiedenis het gezicht van Spanje, ja het gezicht van Europa'. Tezamen bevatten zij de op een na belangrijkste schilderijenverzameling van het land, en in de archieven bevindt zich een documentencollectie die zelfs belangrijker is dan die van de Nationale Bibliotheek.

Daarnaast zijn de Spaanse kathedralen een toerististsche trekpleister van de eerste orde. Dat geldt zeker voor de beroemdste drie, die van Burgos, Leon en Santiago de Compostela, alle drie gelegen aan de oude pelmgrimsroute naar de laatste stad. Driekwart van alle toeristen die de regio Castilla-Leon en haar hoofdstad Burgos aandoet, komt in de eerste plaats voor de katedralen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden