Spanje blijft referendum voor Catalaanse onafhankelijkheid dwarsbomen: miljoenen stembiljetten ingenomen

De Spaanse regering heeft woensdag laten zien bereid te zijn tot het uiterste te gaan om te voorkomen dat Catalonië op 1 oktober stemt over onafhankelijkheid. Elf hoge ambtenaren van het Catalaanse deelstaatbestuur en drie ondernemers, allen betrokken bij het referendum, werden woensdagochtend opgepakt door de politie. Tien miljoen stembiljetten werden in beslag genomen. Daarnaast heeft Madrid het beheer over de Catalaanse financiën overgenomen.

Een vrouw met een 'Estelada' (een Catalaanse onafhankelijkheidsvlag) woont een protestactie bij in Barcelona.Beeld afp

Wat in veertig jaar Spaanse democratie taboe was, wordt nu openlijk besproken: de Spaanse regering kan in geval van rebellie het bestuur over een deelstaat tijdelijk overnemen. De anarchistische partij, die Catalonië mede bestuurt, spreekt al van een staatsgreep.

De Spaanse regering is van plan resoluut vast te houden aan het verbod op een onafhankelijkheidsreferendum in Catalonië. De grondwet staat zo'n referendum immers niet toe. Door de volksraadpleging toch te willen doordrukken, 'torpederen de Catalaanse bestuurders het recht van alle Spanjaarden om te beslissen wat hun land is', zei de Spaanse premier Mariano Rajoy. 'We hebben het al gezegd: het referendum kan niet doorgaan. Het spijt me zeer.' Het Catalaanse deelstaatbestuur beweert niets strafbaars te doen, aangezien het wetboek voor strafrecht geen artikel over referenda bevat.

Invallen bij overheidsgebouwen

De mensen die de Guardia Civil (Spaanse politie) woensdag oppakte, waren hooggeplaatste ambtenaren, van wie de meesten uitgesproken voorstanders van de onafhankelijkheid. Zo werd de top van het Catalaanse departement van Financiën gearresteerd, evenals een overheidsdirecteur die verantwoordelijk is voor elektronisch stemmen.

In een loods op een industrieterrein in het dorp Bigues i Riells werden bijna 10 miljoen stembiljetten in beslag genomen. Ook de eigenaren van die loods werden meegenomen door de politie. De Guardia Civil deed verder invallen bij meer dan veertig overheidsgebouwen, waaronder de Catalaanse 'ministeries' van Economie, Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Bestuur.

Het Spaanse ministerie van Financiën besloot verder de Catalaanse kas te verzegelen. Het deelstaatsbestuur mag geen uitgaven doen zonder toestemming van de centrale regering. Die is van plan ook de uitbetaling van de salarissen van de ambtenaren en de uitgaven aan onderwijs, zorg en sociale uitkeringen uit te voeren. 'De regering garandeert dat er niet één euro aan een illegale activiteit wordt besteed', verklaarde de Spaanse minister van Belastingen, Cristóbal Montoro.

De Catalaanse deelstaatspresident Carles Puigdemont reageerde furieus op het optreden van de centrale regering. 'De staat heeft de facto de autonomie van Catalonië opgeschort', zei hij tijdens een persconferentie. 'Wat Catalonië meemaakt, gebeurt in geen enkele staat in de Europese Unie. We zullen geen terugkeer naar de donkerste tijden accepteren. We roepen alle democraten in Catalonië en in het buitenland op democratie en burgerrechten te verdedigen.'

'Weg met de bezettingsmacht'

Duizenden mensen trokken woensdag naar demonstraties voor de ministeries in Barcelona en op de Ramblas, uit protest tegen het ingrijpen van de Spaanse staat. Eén van de protestleiders riep op 'vreedzaam weerstand te bieden'. Een auto van de Guardia Civil werd volledig beplakt met verkiezingsposters. 'Weg met de bezettingsmacht', werd er geroepen. Ook ambtenaren van de doorzochte overheidsinstellingen gingen de straat op en riepen 'we zullen stemmen'.

Ondertussen werd bekend dat het ministerie van Binnenlandse Zaken drie cruiseschepen heeft gehuurd om agenten in te huisvesten. Uit andere delen van Spanje worden 2.200 politiemensen naar Catalonië gestuurd om de orde te bewaken op 1 oktober. Het ziet er immers niet naar uit dat alle Catalanen zich zomaar zullen neerleggen bij het verbieden van het referendum.

Lees ook deze stukken over de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd:

Zo stomen Catalaanse scholen hun jeugd klaar voor de onafhankelijkheid
De strijd voor een onafhankelijk Catalonië begint al op school. Een kwart van de lessen zou in het Spaans gegeven moet worden. Maar daar komt in de praktijk weinig van terecht. (+)

Demonstrerende Catalanen: 'We willen zelf ons geld uitgeven'

De jaarlijkse demonstratie in Barcelona heeft iets extra's dit jaar: op 1 oktober staat een referendum over onafhankelijkheid gepland. De verwachtingen zijn groot. Alleen wil Madrid van geen wijken weten. (+)

Catalonië daagt uit, Spanje geeft geen millimeter toe
De Catalaanse en Spaanse regering gaan snoeihard de confrontatie aan in aanloop naar het omstreden Catalaanse referendum over onafhankelijkheid. Op 11 september hielden de Catalanen een massale demonstratie op hun nationale feestdag.

Wie wordt er wijzer van een onafhankelijk Catalonië?
'Als een meerderheid van de bevolking voor onafhankelijkheid kiest, dreigt een lange periode van grote onzekerheid,' schrijft Peter de Waard. 'De consumptie valt terug en buitenlandse investeringen storten in.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden