Spanjaarden eten al snel Spaans

Bewering:

'Mediterraan dieet voorkomt hartaanvallen, hersenbloedingen en andere hartkwalen.'


Alle invloedrijke media in de wereld waren er weer vol van. 'Mediterraan dieet blijkt te beschermen tegen hartaanvallen en beroerten', kopte The New York Times. 'Mediterraan dieet vermindert kans op hartfalen', schreef Nu.nl: 'Dertig procent van de hartaanvallen, hersenbloedingen en andere hartkwalen kunnen voorkomen worden door over te schakelen op een dieet van olijfolie, noten, bonen, vis, fruit en groenten.'


Alle invloedrijke media in de wereld hadden hun lezers veel tijd kunnen besparen als ze er meteen bij hadden gezegd dat het dieet helemaal niets scheelt in totale sterfte, en dat het juist helemaal niet de kans op hartinfarcten en hart- en vaatziekten vermindert.


Voor de studie, gepubliceerd in de New England Journal of Medicine, werden 7.447 Spanjaarden in drie groepen verdeeld. De eerste hield zich aan het mediterrane dieet en kreeg 1 liter extra-virgen olijfolie per week erbij, de tweede groep kreeg er een handvol noten per dag bij, en de derde werd aangeraden niet zozeer mediterraan als wel wat minder vet te eten. Afvallen hoefde niet. De Spanjaarden waren bijna allemaal flink te dik, hadden een te hoge bloeddruk en een te hoog cholesterol, vaak diabetes, en ze waren rond de 67 jaar. Dat schiet lekker op in het aantal hartincidenten, zullen de onderzoekers gedacht hebben, maar dat viel tegen. Het onderzoek zou eerst zes jaar duren, toen vier jaar, maar het werd wat eerder gestopt omdat de resultaten zo spectaculair waren dat men het onverantwoord vond om die derde groep nog langer olijfolie of nootjes te ontzeggen.


Geef ze eens ongelijk. Alles draaide, volgens de onderzoekers, om de som van alle zware hartproblemen: hartinfarcten, beroerten plus hartsterfte. En die scheelde inderdaad, zoals alle invloedrijke media meldden, 30 procent: na afloop hadden 8 op 1.000 mensen in de olie/notengroep zware hartproblemen gekregen, en 11 op 1.000 in de controlegroep. Het is een taai volkje, daar in Spanje, zoveel is zeker, maar om hier nu voortijdig een trial voor te stoppen, is toch wat vreemd.


Temeer omdat het effect, bij nader inzien, eigenlijk alleen maar kwam van de beroerten: daarvan kregen de mediterraan-diëters er 2,3 promille minder. De onderzoekers doen alsof die winst in beroerten niet onverwacht is en verwijzen daarvoor naar een paar artikelen, maar daaruit blijkt veeleer dat zo'n verband nog amper goed onderzocht is. De unique selling proposition van het mediterrane dieet is immers de hartinfarcten, en daarin werd nu juist geen verschil gevonden - noch qua krijgen, noch qua overlijden. En in totale sterftekans maakte het dieet ook al geen verschil: die scheelde 1 promille, weinig aanleiding om de gedachte dat het allemaal geen fluit uitmaakt, los te laten.


Dat vinden de onderzoekers uiteraard niet: 'Deze resultaten steunen de voordelen voor een mediterraan dieet voor vermindering van het risico op hart- en vaatziekten.'


Is het verstandig het mediterrane dieet in Spanje te onderzoeken? Eet iedereen daar niet per definitie mediterraan? Je zou verwachten dat Spanjaarden ongezien een 10 krijgen voor hun dieet, maar dat is niet zo. In de olie/notengroep scoorde men gemiddeld slechts een 6,6 - en in de controlegroep een 6,4. Eigenlijk at iedereen dus even mediterraan, zeker omdat de controlegroep zich niet erg aan het weinig-vetvoorschrift hield. Vandaar dat de auteurs opperen dat het verschil dat ze vonden misschien te verklaren is door de olijfolie en de nootjes, die zij overigens gratis kregen van Hojiblanco, Patrimonio en de California Walnut Commission.


En nu we het er toch over hebben: eerste auteur Ramón Estruch zit in het bestuur van de Onderzoeksstichting voor Wijn en Voeding, de Stichting Bier en Gezondheid, de Europese Stichting voor Alcoholonderzoek en krijgt geld van Spaanse bierbrouwers en farmaceuten. De geldschieters van tweede auteur Emilio Ros passen niet in deze rubriek (maar een ervan is de California Walnut Association).


Oordeel:

Het verschil moest er, gelijk olijfolie, uitgeperst worden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden