Spanjaard is de 'corrupte bende' zat

Een nieuw corruptieschandaal lijkt de Spaanse regeringspartij Partido Popular de nekslag te gaan geven, de excuses van premier Rajoy ten spijt. De aanhang van protestpartij Podemos groeit.

De operatie Púnica (2014) Beeld Reuters

Na weken van getalm en zich afzijdig houden heeft de Spaanse premier Mariano Rajoy dinsdag publiekelijk zijn excuses aangeboden voor de corruptieaffaires die zijn regeringspartij Partido Popular (PP) teisteren. 'Ik verontschuldig me in naam van mijn partij aan alle Spanjaarden voor het feit dat ik mensen heb benoemd op verantwoordelijke posten die ze niet waardig waren', sprak hij in de senaat. 'Ik begrijp de verontwaardiging van de burgers'.


De afgelopen dagen dienden nieuwe corruptieschandalen zich in zo'n hoog tempo aan dat het incasseringsvermogen van de gemiddelde Spanjaard is geknapt. De leden van de conservatieve PP verdringen zich voor de rechter.

De operatie Púnica (2014, bovenste foto)
Laatste loot aan de stam van de corruptiegeschiedenis in de PP is de operatie Púnica. Het draait om een netwerk van steekpenningen op lokaal niveau in gemeenten en vier regio's waar vrijwel altijd de conservatieve partij de lakens uitdeelt. Eerste schatting van de omvang: 250 miljoen euro. Er werden maandag 51 arrestaties verricht onder burgemeesters, raadsleden, zakenlieden, ambtenaren en andere lokale kopstukken. De zaak leidde tot woedende reacties van burgers (foto). Voormalige nummer twee van de PP in Madrid, Francisco Granados, voert de verdachtenlijst aan. Granados was in 2003 voorzitter van een commissie die een omkoping met vastgoedgelden onderzocht waarmee zijn partij aan de macht kwam in het Madrileense bestuur. De conclusie: niets aan de hand.

Corruptienetwerk

Zwarte creditcards, een zwarte partijkas, de 'jonge Nicolás' (20) die zichzelf duur verkocht als zwendelende partijnetwerker: de satirische televisieshows in Spanje konden hun lol niet op. Maar maandag werd het duidelijk teveel toen er weer een groots corruptienetwerk werd blootgelegd. De mega-operatie 'Punica' kent 51 nieuwe arrestaties en 250 miljoen euro aan corrupt geknoei. Bedrijven, vooral in de bouw, kochten politici om voor opdrachten en andere gunsten.


Het moet ophouden, stelde een uitzonderlijk eensgezinde Spaanse pers. Rajoy laat grotelijks verstek gaan, luidde hun conclusie. Vanwege de zaak van de 'spookcreditcards', die voor vele miljoenen werden uitgedeeld bij de spaarbank Bankia, zegde ex-premier Rodrigo Rato zijn partijlidmaatschap op. Pas gisteren besloten de conservatieven nog twaalf verdachten tijdelijk uit de partij te gooien.


Zowel de regeringspartij als de socialistische oppositie heeft het met regelmaat over het bestrijden van de corruptie en 'democratisch herstel'. Maar die geruststellende woorden hebben de woede in Spanje alleen maar groter gemaakt. Het land wordt geregeerd door een machteloze, wetteloze, corrupte bende, die zonder enige controle de bevolking plundert, vat de Spaanse hoogleraar filosofie Ramón Vargas de gevoelens samen. Spanjes democratie kent een ernstige systeemfout met twee grote, autoritair geleide partijen die in alle instituten van de maatschappij - rechtbanken, justitie, rekenkamers, de centrale bank, financiële instellingen - onderling de macht verdelen in plaats van elkaar in de gaten te houden.

Het 'Gürtel'- onderzoek (2009)
Gürtel (riem), codenaam van het politieonderzoek, is de Duitse vertaling van Correa. Hoofdverdachte Francisco Correa (foto) wordt ervan beschuldigd aan het hoofd te hebben gestaan van een nationaal vertakt corruptienetwerk rond de Partido Popular. Daarbij circuleerden miljoenenbedragen aan systematische fraude door middel van fake-opdrachten en steekpenningen. Tientallen verdachten zouden voor zeker 200 miljoen euro hun zakken hebben gevuld. De zaak leidde tot de val van de president van de regio Valencia, Francisco Camps. Spanjes populaire 'superrechter' Baltasar Gárzon, die het onderzoek leidde, werd wegens een verondersteld onrechtmatige afluisterpraktijk in de zaak uit zijn ambt ontzet. Velen zagen hierin de hand van de PP.

Excuses

De twee grote partijen redden het niet meer met excuses. Terwijl het laatste schandaal maandag losbarstte, wees een opiniepeiling erop dat er niets minder dan een politieke aardverschuiving aan zit te komen. Podemos, de partij die eerder dit jaar ontstond uit de Spaanse Occupy-beweging, is doorgestoten naar de tweede plaats in kiezersvoorkeur. Leider Pablo Iglesias, de charismatische televisie-debater met een paardenstaartje, werd eerder nog weggehoond toen hij verklaarde dat hij de Spaanse politiek wilde veroveren. Dat lachen is de gevestigde partijen inmiddels wel vergaan.

Kort voor de excuses van Rajoy was het maandag de beurt aan ex-minister en partijsecretaris Ángel Acebes zich bij de rechter te verantwoorden. Ácebes werd een uur verhoord omdat hij uit de zwarte partijkas van de PP een kleine 450 duizend euro zou hebben laten betalen aan een uiterst conservatieve nieuwssite. De ex-bewindsman verklaarde dat hij niets wist van een zwarte kas en verliet bedrukt het pand. Daar werd hij door een groepje wachtenden voor hoerenzoon uitgemaakt. Als voormalig commissaris bij het genationaliseerde Bankia wordt hij ook nog eens verdacht van plundering en geknoei met de jaarcijfers.

Premier Rajoy werd vorig jaar in het onderzoek naar de zwarte kas van zijn partij al beschuldigd van het aannemen van zwart geld. Hij ontkende het bestaan van een zwarte kas, maar wist niets in te brengen wat de resultaten van het onderzoek kon weerleggen. Vervolgens deed hij er het zwijgen toe in de kennelijke hoop dat de zaak wel zou overwaaien. Politieke verantwoordelijkheid werd niet genomen.

Beeld REUTERS

De zaak-Bárcenas (2013)
Luis Bárcenas (foto) is de ex-penningmeester van de regeringspartij en vertrouwensman van premier Rajoy. Hij verdween vorig jaar zomer in voorarrest op verdenking van fraude en belastingontduiking. Op zijn Zwitserse bankrekeningen werd een onverklaarbaar bedrag van zeker 48 miljoen euro aangetroffen. Uit de dubbele boekhouding van de ex-kassier bleek dat een reeks bedrijven illegale donaties aan de PP had gedaan. Bárcenas deed het geld in enveloppen en keerde het uit aan de partijtop, die op deze wijze zijn maandelijkse salaris met 5.000 tot 15.000 euro zag aangevuld. Dat alles onder de politieke leiding van Rajoy, die blijkens de zwarte boekhouding zelf ook enveloppen heeft gekregen. Rajoy ontkent alles, echter zonder een duidelijke verklaring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden