Spagaat tussen gutmenschen en racisten

Het 'broeit heftig in ons land'. Als we het hart maar warm en het hoofd koel weten te houden.

Beeld ANP

De leiders van ons land zullen zich meer laten zien, meldde Ron Fresen (NOS) in zijn commentaar vanuit Den Haag. Dat bleek: Mark Rutte zat weliswaar nog wegens dringende zaken in de Coca-Colafabriek, maar op televisie zat Lodewijk Asscher in DWDD en in een 'extra gesprek' met Frits Wester (er 'zit veel spanning op dit dossier', sprak Wester op z'n Binnenhofs) op RTLZ. Diederik Samsom zou later die avond aanschuiven in Pauw.

Het 'broeit hier en daar heftig in ons land', stelde Matthijs van Nieuwkerk vast over de vluchtelingencrisis. Waar 'de dressuur' vanuit de politiek bleef, vroeg hij aan de vicepremier.

Asscher benadrukte te handelen met 'warm hart en koel hoofd'. Die mantra herhaalde hij tweemaal, hij moet dus wel met zijn strategisch adviseurs zijn afgesproken. De overheersende houding: we laten mensen niet buiten slapen, je blijft ook van onze mensen af. En 'er worden wonderen verricht', zei hij, door het COA en vele vrijwilligers. Tegelijk moest worden opgetreden tegen uitwassen of 'etters' die er tussen asielzoekers óók zitten, aldus Asscher.

Daar openbaarde zich de lastige spagaat die politici moeten maken tussen ogenschijnlijk twee kampen in het volk: de 'Gutmenschen' versus de 'racisten', zoals ze elkaar grofweg betitelen in virtuele moddergevechten.

Meer kleuren lijken er niet. De 'zwijgende meerderheid die beide emoties voelt', zoals tafeldame Myrthe Hilkens het treffend omschreef in DWDD, komt niet of nauwelijks aan bod in de media. Logisch: die zit thuis op de bank te zwijgen, in vertwijfeling.

De woordenstroom van Asscher was bedoeld om het af en toe oplaaiende vuur te blussen dat zich een dag eerder op televisie en in andere media had afgetekend. Daar had Pauw alert op gereageerd: koud enkele uren na de onrust in het Drentse dorp Oranje, waar de auto van staatssecretaris Dijkhoff beschadigd zou zijn, zaten in de studio onder meer twee inwoonsters van het dorp.

Het waren Angela Dijksterhuis en Evita Pagie, die zich sterk maken tegen de komst van nog meer asielzoekers dan de eerder afgesproken aantallen. Ze voelden zich aan de kant gezet door de politiek, Dijkhoff voorop. Ze mopperden: 'We hebben nog steeds geen internet, we kunnen niet bellen, we kunnen de bus niet meer in.' Allemaal door de asielzoekers. Je ging je afvragen hoe Oranje eruitzag toen het bungalowpark van ondernemer Hennie van der Most vol toeristen zat.

Toch wekte hun verhaal begrip: 1.400 asielzoekers op een gehucht van 140 inwoners is veel, ook als het Vlamingen of leden van omroep MAX zouden zijn.

Vooral Pagie deed haar verhaal betrokken, maar ook welbespraakt en beheerst, ze verloor nergens de redelijkheid uit het oog. Met die houding en presentatie riep ze vaag herinneringen op aan de Groningse Annemarie Heite, die vooral bij Humberto Tan in haar eentje de angst en wanhoop voor nieuwe aardbevingen wist te vertolken. Elke strijd vergt zulke boegbeelden.

Intussen toonde het NOS-Journaal woensdag een reportage vanuit Oranje. Teler Jan Voortman had in zijn kas een Arabisch winkeltje geopend. 'Handel is handel, die mens'n moet'n ook et'n en drink'n.' Hij relativeerde de relsfeer van een dag eerder: er was helemaal niet zo veel gebeurd.

De asielzoekers werd gevraagd hoe het leven in Oranje hun beviel. De een: Oranje is een fijne plek, met aardige mensen. Een ander: iedereen is vriendelijk tegen ons. Zwijgend op de bank zag je dat harten en hoofden heus nog op temperatuur waren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.