Spaanse terreurcel beraamde eigenlijk een grotere aanslag

De aanslagen van donderdagavond op de boulevard Las Ramblas in Barcelona en in de badplaats Cambrils waren een 'noodgreep', stellen bronnen bij het onderzoek. De verdachten behoren tot dezelfde groep radicale moslims.

Een verdachte wordt vrijdag weggeleid. Beeld afp

Justitie en politie in Spanje gaan ervan uit dat de personen die inreden op menigten in Barcelona en Cambrils behoren tot dezelfde groep radicale moslims. De acht tot twaalf man sterke terreurcel had volgens de Spaanse politie voorbereidingen getroffen voor 'een veel grotere aanslag'. De aanslagen met een busje in Barcelona en een personenauto in de badplaats Cambrils kostten veertien personen het leven.

Het oorspronkelijke plan was een vrachtwagen vol te stoppen met explosieven, liet de terrorismedeskundige van The New York Times, Rukmini Callimachi, vrijdagmiddag via Twitter weten. Ze baseerde zich op anonieme bronnen die op de hoogte zijn van het onderzoek.

Dit mislukte omdat de initiatiefnemers niet over de benodigde rijbewijzen beschikten. Plan B was het vervoeren van explosieven in twee kleinere busjes. Ook dat faalde; bij de voorbereidingen kwam het woensdag tot een explosie in een woning in Alcanar, ten zuidwesten van Barcelona. Daarbij kwam een persoon om.

Uiteindelijk werd gekozen voor aanslagen met twee voertuigen in drukke gebieden: de boulevard Las Ramblas in Barcelona en de badplaats Cambrils, ten zuiden van de Catalaanse hoofdstad.

In Cambrils schoot de politie vijf mannen neer die in de nacht van donderdag op vrijdag met een personenauto inreden op een menigte. Zij droegen nep-bomvesten en hadden messen en een bijl bij zich. De bestuurder van het busje die de aanslag in Barcelona pleegde, is één van hen, schrijven Spaanse media. De autoriteiten hebben dit nog niet bevestigd. Er wordt vermoed dat het zo is, maar we weten het nog niet zeker, zo liet de politie weten.

Lees verder onder de kaart.

Plan A
Een vrachtwagen vol met explosieven laten ontploffen

Plan B
Twee kleinere busjes vol met explosieven laten exploderen

Vier personen zijn gearresteerd in verband met beide aanslagen. Eén van hen is afkomstig uit de Spaanse enclave Melilla, aan de Marokkaanse grens. Een ander is Driss Oukabir, een Fransman van Marokkaanse afkomst en inwoner van het slaperige stadje Ripoll, aan de voet van de Spaanse Pyreneeën. Oukabir had zich donderdag bij de politie gemeld nadat hij op internet werd genoemd als dader van de aanslag op de Ramblas. Hij zei dat een onbekende het busje had gehuurd met zijn gestolen identiteitspapieren, en was naar eigen zeggen niet in Barcelona op het moment van de aanslag.

Volgens Spaanse media is het zijn jongere broer Moussa Oukabir die met het busje dood en verderf zaaide, maar de politie heeft dat nog niet bevestigd. Volgens het Openbaar Ministerie stond geen van de verdachten bekend bij de veiligheidsdiensten als geradicaliseerd.

Enclave

Van de 120 terrorismeverdachten die tussen 2013 en 2015 in Spanje zijn opgepakt, is 75 procent geboren in Spaanse enclaves aan de Afrikaanse Noordkust.

Islamitische Staat

De aanslagen in Barcelona en Cambrils zijn opgeëist door de terreurgroep Islamitische Staat. Amaq, het nieuwsagentschap van IS, legde vrijdag een verband tussen de aanslagen en Spaanse deelname aan de internationale strijd tegen het terrorisme. Enkele honderden Spaanse militairen trainen Iraakse collega's die IS proberen te verdrijven uit hun resterende territorium.

Of de aanslagplegers in opdracht van IS hebben gehandeld, is evenwel onduidelijk. Bij eerdere aanslagen in Europa bleken daders wel te zijn geïnspireerd door de terreurbeweging.

Dat Spanje een specifiek doelwit is voor IS, werd vorig jaar januari duidelijk toen de terreurgroep een nieuwe video uitbracht met de ambitie 'Al Andalus', zoals Spanje door de jihadstrijders wordt genoemd, met geweld terug te veroveren. In de IS-propaganda wordt Al Andalus geschetst als 'de verloren dochter, die bij haar vader zal terugkeren'. In de video kleurt Spanje langzaam rood.

IS brengt ook steeds vaker publicaties in het Spaans uit, volgens terrorismedeskundige Carola Garcia-Calvo, verbonden aan het Real Instituto Elcano. Dat duidt er volgens Garcia-Calvo op dat IS er in toenemende mate in slaagt Spaanse moslims en bekeerlingen te rekruteren voor de jihad. Van de 120 terrorismeverdachten die tussen januari 2013 en november 2015 zijn gearresteerd in Spanje had 45 procent de Spaanse nationaliteit.

Uit het onderzoek van Garcia-Calvo en haar collega Fernando Reinares blijkt dat Barcelona en omstreken en de enclaves Ceuta en Melilla de meeste jihadistische netwerken hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden