Nieuws Corruptie Spaanse regeringpartij

Spaanse regeringspartij veroordeeld voor corruptie

Met 29 veroordelingen in één klap zette het Nationaal Gerechtshof donderdag een punt achter de rechtszaak tegen het meest wijdvertakte corruptienetwerk uit de democratische geschiedenis van Spanje. De twee hoofdpersonen kregen lange gevangenisstraffen: 51 jaar voor zakenman Francisco Correa, en 33 jaar voor Luis Bárcenas, de voormalige penningmeester van de Partido Popular.

Een protest voor het gebouw van de PP, Volkspartij. Foto EPA

Het is een corruptiezaak die in Spanje symbool staat voor de verdorvenheid van de politiek. De zaak-Gürtel (de Duitse vertaling van ‘correa’, riem) zou zó belastend zijn voor de zittende macht dat driekwart van de Spanjaarden een paar jaar geleden nog verwachtte dat het nooit tot een veroordeling zou komen.

Nu verdwijnen dan toch een gewezen penningmeester en een trits lokale politici achter de tralies. Ook de Partido Popular (PP, Volkspartij) zelf komt voor in het vonnis. De partij moet 245 duizend euro terugbetalen, omdat bij twee burgemeesterscampagnes gebruik is gemaakt van illegaal verkregen geld. De rechter acht tevens bewezen dat er een ‘schaduwkas’ bestond bij de partij, van waaruit alle illegale betalingen werden gedaan. Een aparte rechtszaak over die ‘caja b’ is nog gaande.

In de jaren van het bewind van José María Aznar (1996-2004) was het partijkantoor van de PP als zijn ‘huis’, bekende Correa tijdens de rechtszaak. Hij liep er af en aan om allerlei evenementen, zoals congressen en reizen, te organiseren. Dat gebeurde tegen kunstmatig hoge prijzen, waarbij een deel van het te veel betaalde geld in de zakken van Correa verdween en een ander deel werd weggesluisd naar Bárcenas en de Partido Popular. Ook deelde Correa cadeaus uit zoals dure auto’s, vakanties en verjaardags- en communiefeestjes aan partijfunctionarissen.

Correa functioneerde anderzijds als tussenpersoon tussen ondernemers die hij kende en de politieke partij: de ondernemers kregen opdrachten in Madrid en omliggende gemeenten, Correa ontving als dank daarvoor steekpenningen, en deelde die wederom met de partij. Het leverde penningmeester Bárcenas een goed gespekte bankrekening op in Zwitserland: volgens de rechter stond er 48 miljoen euro op in 2007.

Voor de PP is de hele affaire een grote smet op het blazoen die zich niet meer laat wegpoetsen. Zelfs Rajoy werd opgeroepen om getuigen voor de rechter: een nooit eerder vertoond tafereel voor een zittende Spaanse premier. Hij werd door de rechter niet veroordeeld, maar door de kiezer kennelijk wel: in de peilingen wordt zijn traditionele machtspartij inmiddels van de troon gestoten door het frisse Ciudadanos (Burgers), een jonge partij die tamboereert op een harde aanpak van corruptie (en van Catalaanse onafhankelijkheidsperikelen).

Corruptie is, naast de onafhankelijkheid van Catalonië en de bestaansonzekerheid, uitgegroeid tot een van de grootste politieke issues in Spanje. Het gaat er ook voortdurend over: het ene na het andere corrupte netwerk staat voor de rechter, en die zaken worden door de media breed uitgemeten, haast als een autodafe zoals de Inquisitie in het verleden deed.

Ondertussen zijn de hoogtijdagen van corruptie misschien al voorbij. Vooral de boom in de bouw, in de jaren voor de economische crisis, bood uitgelezen kansen tot projecten met een steekpenning links en rechts. Maar wat toen schouderophalend werd afgedaan als ‘smeerolie voor het systeem’, wordt nu gezien als een onvergeeflijke zonde. Het is een cultuuromslag die zich met veel lawaai voltrekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.