Spaanse rechter doet wat Argentijnen moeten laten

BALTASAR Garzon heeft opnieuw toegeslagen. Zelfs wanneer de Spaanse rechter op vakantie is, blijft zijn lange arm op de schouder van staatsterroristen aan de andere kant van de planeet vallen....

Cavallo was een van de folteraars van de ESMA, de marineschool in Buenos Aires die tijdens de militaire dictatuur dienst deed als concentratiekamp en martelcentrum en waar naar schatting 4500 mensen zijn vermoord.

Marineofficier Cavallo onderscheidde zich van de meeste kampbeulen door zijn gezicht niet onder een kap te verbergen. Voor die arrogantie krijgt hij ruim twintig jaar later de rekening gepresenteerd: een aantal van de slachtoffers die zijn folteringen overleefden, herkende hem in de Argentijnse zakenman die in Mexico onder een valse naam leefde. Hij werd gearresteerd en de Mexicaanse justitie zegde alle medewerking toe aan zijn uitlevering aan Spanje.

Die procedure is mogelijk door een rigoureuze actie van rechter Garzon. Die vaardigde vorig jaar een internationaal arrestatiebevel uit tegen 98 Argentijnse militairen, onder wie de oud-presidenten Videla en Galtieri. Gezien de lotgevallen van de Chileense ex-dictator Pinochet weten die 98 dat zij er verstandig aan doen hun eigen land niet te verlaten. Maar de minder bekenden onder hen zijn arrogant genoeg om te menen dat zij de dans zullen ontspringen.

Toen Garzon de Britse politie verzocht Pinochet te arresteren, varieerden de reacties van geschamper tot politieke verontwaardiging. Wat verbeeldde dat 'Spaanse rechtertje' (dixit de Argentijnse president Menem) zich wel? Dat hij de politieagent van de hele aardbol kon uithangen en mensen vervolgen die in hun eigen land vrijuit gaan?

Inmiddels twijfelt niemand er meer aan dat Garzon een historische daad stelde. Niet alleen is Pinochet door zijn huisarrest in Engeland anderhalf jaar publiekelijk aan de schandpaal genageld, maar dankzij Garzon heeft de affaire de houding van de Chileense justitie en politiek doen omslaan. Dat de generaal zijn onschendbaarheid is ontnomen en een proces tegemoet kan zien, was zonder de actie van Garzon ondenkbaar geweest.

Hetzelfde gebeurde toen Garzon de Argentijnse ex-militairen tot voortvluchtigen verklaarde. Nu maakte de rechter het echt te bont met zijn voornemen hele groepen niet-Spanjaarden te vervolgen. In de praktijk zou van dit voornemen echter weinig terechtkomen doordat de betrokkenen gewaarschuwd waren door het precedent-Pinochet. Maar zie, nog geen jaar later is de eerste gepakt en het lijkt zeer waarschijnlijk dat hij binnen afzienbare tijd naar Spanje wordt gevolgen om terecht te staan.

Liever gezegd, Cavallo is al de tweede. Sinds drie weken zit in Italië Jorge Olivera vast, in afwachting van zijn uitlevering aan Frankrijk. Een Argentijnse ex-legercommandant die verdacht wordt van de ontvoering van en moord op de Française Mariana Erize in 1976, plus de verdwijning van vijftien andere Franse staatsburgers. Olivera heeft tegenwoordig een advocatenkantoor in Buenos Aires en verdedigt onder meer het oud-juntalid admiraal Massera, die wordt beschuldigd van babydiefstal.

De naam van Olivera staat niet op de lijst van Garzon, maar zijn arrestatie is een indirect gevolg van diens activiteiten. Tijdens het uitleveringsproces van Pinochet bleef Garzon niet alleen: ook landen als Frankrijk, België en Zwitserland wilden de generaal graag vervolgen. De Franse justitie blijft gespitst op kansen om kampbeulen van het kaliber Olivera te pakken. Zij heeft Mexico laten weten ook belangstelling te hebben voor Cavallo wegens diens rol in de moord op twee Franse nonnen.

Garzons arm strekt zich over heel Latijns Amerika uit. Hij heeft ook acties tegen militairen in Guatemala en El Salvador in portefeuille. De rechter is een soort moderne versie van de klassieke nazi-jagers, die hun prooien niet zelden in landen als Argentinië en Chili ontmaskerden.

De autochtone beulen in Argentinië gaan vrijuit omdat de politici besloten hebben tot een algehele amnestie. Daardoor kwam het nooit tot een proces tegen Cavallo, hoewel hij in staat van beschuldiging was gesteld wegens 226 gevallen van moord, marteling en ontvoering. Zijn slachtoffers hebben zich in arren moede tot Garzon gewend en de Spaanse rechter, ongevoelig voor politieke druk, is bereid het werk te doen dat zijn Argentijnse collega's moeten laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden