Spaanse premier Rajoy weigert formateursrol

De Spaanse premier Mariano Rajoy heeft vrijdag de opdracht van koning Felipe om een regering te vormen, teruggegeven. Dat heeft het Spaanse koningshuis vrijdag bekendgemaakt. Rajoy's partij PP won weliswaar in december opnieuw de verkiezingen, maar verloor wel de absolute meerderheid. De premier probeerde desondanks een regering te vormen, maar stuitte bij de andere partijen op gebrek aan steun. De Spaanse koning zal de komende dagen opnieuw de partijen in het parlement raadplegen.

Redactie
Partijleider van Podemos, Pablo Iglesias. Beeld epa
Partijleider van Podemos, Pablo Iglesias.Beeld epa

Rajoy wees het formatievoorstel van de hand nadat hem duidelijk was dat zijn partij op geen enkele manier voldoende steun in het parlement zou krijgen om een regering te vormen. 'We hebben zelfs een absolute meerderheid die tegen stemt', aldus Rajoy vrijdagavond. Het heeft geen enkele zin mij kandidaat te stellen als anderen al aan het onderhandelen zijn over een regering.'

De socialistische leider Pedro Sanchéz liet vrijdagmiddag na het overleg met de koning - en nog voor het besluit van Rajoy bekend werd - weten dat hij de onderhandelingen voor een linkse coalitieregering zal openen als Rajoy er niet in zou slagen een regering te vormen. 'De kiezers zullen het niet begrijpen als de leider van Podemos en ik elkaar niet begrijpen', aldus Sanchéz. De beoogde coalitie heeft geen meerderheid parlement, maar zou met steun van de regionale nationalisten kunnen regeren.

De afgelopen weken leek een overeenkomst tussen socialisten en met name Podemos, de straatprotestpartij die wordt gezien als de Spaanse zuster van het Griekse Siriza, nog uitgesloten door onenigheid op een aantal cruciale programmapunten. De eis van de leider van Podemos, Pablo Iglesias, dat er referenda mogelijk moeten zijn waarin de afscheiding van Spaanse regio's als Catalonië aan de orde worden gesteld werd daarbij categorisch afgewezen door de socialisten.

Referendum van tafel
Het referendum lijkt nu evenwel van tafel. In het voorstel voor een 'regering van de verandering' zou Iglesias, bekend vanwege zijn paardenstaart-kapsel, de nieuwe vicepremier in het kabinet worden. Daarnaast zou ook de linkse formatie Izquierda Unida - voorheen de belangrijkste partij links van de socialisten, maar nu grotendeels weggevaagd door Podemos - deel uitmaken van de coalitie.

Het verdeelde verkiezingsresultaat, waarin vier grote partijen uit de bus kwamen, lijkt geen enkele werkbare coalitie op te leveren. In Spanje, waar tot dusver de conservatieve partij en de socialisten elkaar beurtelings afwisselden, bestaat bovendien geen enkele traditie op het gebied van het sluiten van compromissen.

Eerdere ideeën van de socialistische leider Sanchéz voor een uitgebreide coalitie werd als een politiek 'monster van Frankenstein' weggehoond. De doorbraak leidde vrijdag dan ook tot grote opschudding, vooral omdat Podemos - zelfs binnen een belangrijk deel van de socialistische partij - als een te radicale groep wordt beschouwd om politiek zaken mee te doen.

Verwijten

Zittend premier Rajoy bepleitte eerder een 'nationale regering' samen met de socialisten, maar wordt nu verweten dat hij de afgelopen weken geen enkel politiek initiatief ondernam. Daarmee plaatste hij de conservatieve partij volledig in een isolement.

De zittende premier stond deze week extra te kijk, nadat hij tegenover een Catalaans radiostation verklaarde dat zijn agenda 'behoorlijk leeg' was. Die bekentenis volgde in een gesprek waarin een imitator zich voordeed als de nieuwe Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont met het verzoek eens te gaan praten.

De Spaanse premier Mariano Rajoy Beeld afp
De Spaanse premier Mariano RajoyBeeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden