Spaanse enclaves nu zwakste schakel

De Spaanse grensenclaves in Marokko worden dagelijks bestormd door immigranten. De EU kan niet langer wegkijken.

Opnieuw was het raak gisteren in Melilla. De Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Jorge Fernández Díaz, was nog niet terug van zijn reis naar Brussel om bij Eurocommissaris Cecilia Malmström te klagen over het gemeenschappelijke grensbeleid, of de grenshekken werden bestormd door naar schatting 1.200 Afrikanen afkomstig uit landen van onder de Sahara.


Slechts enkelen slaagden erin over het scheermesjesprikkeldraad te klimmen. Een opblaasbare rubberboot met vijftien opvarenden had meer geluk en wist die nacht de haven van de Spaanse enclave te bereiken, de tweede binnen vierentwintig uur die daar in slaagde. En in een buitensporig grote koffer trof de douane een 19-jarige jongen uit Mali aan die zich kunstig bleek te hebben opgevouwen. Die truc kenden ze nog niet aan de grens van Melilla.


De bestormingen van de grensenclaves Melilla en Ceuta, de stukjes Spaans grondgebied aan de Marokkaanse kust, zijn aan de orde van de dag. Het bestuur van Melilla, in handen van de conservatieve volkspartij, klaagt dat de stroom alleen maar zal groeien nu de Guardia Civil niet meer met rubberkogels mag schieten. Daaraan werd een einde gemaakt, toen vorige maand vijftien Afrikanen in paniek de zee invluchtten en verdronken, nadat de politie het vuur had geopend.


Dat de migrantengolf nu uitgerekend hier plaatsvindt, lijkt vooral veroorzaakt doordat de buitengrenzen van Europa elders beter zijn afgesloten. De bootvluchtelingen naar Lampedusa zijn na de honderden doden vorig jaar beter onder controle. De zeeroutes via de Canarische eilanden en de Straat van Gibraltar kregen al eerder een betere radarbewaking. En dus zoekt de stroom aan migranten en vluchtelingen de zwakste schakel in de zuidgrens.


De chaos bij de Spaanse enclaves heeft de spanningen tussen de Spaanse regering en Malmström danig doen oplopen. De Eurocommissaris vroeg opheldering over de vijftien doden. Minister Díaz had het daarvoor al aan de stok gekregen met de Zweedse Eurocommissaris over het plaatsen van het scheermesjesprikkeldraad. Dinsdag werd een parlementaire enquête naar de schietaffaire door de conservatieve meerderheid weg gestemd.


Dat er nogal wat schort aan de Spaanse grens was al bekend uit klachten van vluchtelingen- en migrantenorganisaties. Zoals het 'heterdaadje' als de migranten worden gepakt niet al te ver van de hekken en prompt, zonder te zijn gehoord weer aan de andere kant worden gedumpt. De vakbond van Guardia Civil deed zelf beklag dat er ondanks herhaaldelijk aandringen geen protocol bestaat voor het optreden als de hekken massaal worden beklommen.


Dat de Spaanse grensbewaking maar wat aan rotzooit, zei minister Fernández Díaz maandag niet in Brussel. Wel klaagde hij over gebrek aan middelen. Spanje diende een verzoek van 45 miljoen euro aan spoedhulp in om de grens te gaan versterken. Europa laat Spanje de kastanjes uit het vuur halen en kijkt weg van een probleem dat niet zal verdwijnen, zo luidde het bozige commentaar.


Daarin heeft de Spaanse regering een punt. Want van een gemeenschappelijk Europees beleid aan de buitengrenzen voor economische migranten en asielzoekers valt weinig te ontdekken. In de grensenclaves zelf, die steeds voller stromen met migranten, is al opgemerkt dat het daarbij geen kwestie is van nog hogere hekken. Neem de Syriërs, een groep waarvoor Europa graag krokodillentranen vergiet. Er bestaan aanwijzingen dat de Syrische vluchtelingen nog veel massaler de grens overkomen dan de Afrikanen. Omdat dit niet gebeurt door bloederige bestormingen, maar met vervalste papieren, trekt het aanzienlijk minder de aandacht, maar deze situatie draagt hoe dan ook bij aan de chaos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.