Spaanse aanklager vraagt rechter om arrestatiebevel Puigdemont, acht Catalaanse ex-ministers zitten vast

Een deel van de democratisch gekozen regering van Catalonië zit in de gevangenis. Het gaat om acht van de negen afgezette Catalaanse bewindslieden die donderdag kwamen opdagen bij een rechtszitting in Madrid. Onder hen de gewezen Catalaanse vicepremier Oriol Junqueras en de ex-ministers Jordi Turull (Presidentschap), Raül Romeva (Buitenlandse Zaken) en Joaquim Forn (Binnenlandse Zaken). Volgens de Spaanse rechter zijn zij vluchtgevaarlijk.

Duizenden mensen verzamelden zich donderdag buiten het paleis van het Catalaanse regiobestuur in Barcelona om hun steun uit te spreken voor de afgezette functionarissen. Beeld afp

Het vluchtgevaar is volgens de rechter deze week gebleken toen de Catalaanse premier Puigdemont met vier van zijn ministers in Brussel opdook. De openbaar aanklager wil dat tegen hen een arrestatiebevel wordt uitgevaardigd.

Deze politici - nationalisten en republikeinen - wonnen in 2015 de verkiezingen met de belofte van Catalonië een onafhankelijk land te maken. Ze hielden een referendum tegen een uitdrukkelijk verbod van het Grondwettelijk Hof in. Het kwam zelfs zo ver dat ze, vorige week, de onafhankelijkheid uitriepen. Maar hun politieke avontuur eindigt, voorlopig, in gevangenissen verspreid over Madrid.

De rechter neemt het hun kwalijk dat ze met voorbedachten rade, bij hun volle verstand, de weg naar de onafhankelijkheid insloegen. Ze verwijst daarbij naar een document dat de Spaanse politie in beslag heeft genomen op het departement van vicepremier Junqueras. Daarin noteerde de regioregering dat haar doel was 'een democratisch conflict te ontketenen met de brede steun van de bevolking, bedoeld om politieke en economische instabiliteit te creëren die de staat dwingt te onderhandelen over afscheiding of een referendum daarover'. De delicten waarvan de politici worden verdacht zijn zwaar: rebellie, opruiing en misbruik van publiek geld respectievelijk 25, 15 en 10 jaar gevangenisstraf waard.

Velen in Spanje vinden dat de rechter de democratie geen dienst bewijst met het opsluiten van de Catalaanse politici. De critici hebben liever een borgsom in plaats van preventieve gevangenschap; een borgsom leidt volgens hen niet tot een volksopstand. Ook gaat een vervolging voor rebellie wel erg ver, oordelen ze: dat is volgens het wetboek een delict waar geweld te pas aan moet komen.

Buiten het paleis van het Catalaanse regiobestuur in Barcelona. Beeld afp

Het vriendelijkste woord dat de oppositie gebruikte voor het besluit was 'disproportioneel'. Hoe linkser in het politieke spectrum, hoe harder de verwijten. De burgemeester van Barcelona, Ada Colau, sprak van 'de ergste aanval die het zelfbestuur te verduren heeft gekregen in tijden van democratie', volgens haar toe te schrijven aan 'revanchistische neigingen'. Haar geestverwant in de landelijke politiek, Pablo Iglesias, zei 'zich te schamen dat in mijn land politieke tegenstanders worden opgesloten. Wij willen de onafhankelijkheid van Catalonië niet, maar vandaag zeggen we: vrijheid voor de politieke gevangenen.'

Puigdemont liet een in Brussel opgenomen boodschap uitzenden op de Catalaanse tv-zender TV3. Daarin eiste hij 'als legitieme premier van Catalonië' de vrijlating van zijn kabinetsleden. 'Dit is een zeer ernstige aanval op de democratie', oordeelde hij. De vicepremier, Oriol Junqueras, verstuurde een laatste tweet voordat werd afgevoerd naar de gevangenis: 'Doe elke dag wat binnen jullie bereik ligt om in de stembussen op 21 december het goede van het kwaad te laten winnen.'

Het ziet ernaar uit dat de Catalanen vóór de onafhankelijkheid graag gehoor zullen geven aan die oproep. Duizenden mensen trokken donderdagavond op naar het Catalaanse parlement.


Hoe het referendum in Catalonië afgleed naar een politieke crisis

Puigdemont, de geboren 'independentista'
Als het om 'zijn' regio gaat, is bakkerszoon Carles Puigdemont bereid ver te gaan. Hij is een geboren strijder voor een onafhankelijk Catalonië, die weigert tol te betalen bij de poortjes waar geen Catalaanse teksten op staan. Lees hier het profiel van Puigdemont.

Op school zijn de lessen in het Catalaans. Zo raar is die hang naar onafhankelijkheid dus niet
Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje. (+)

'De ontgoocheling van Joegoslavië gaat de Catalanen ook ten deel vallen'
Puigdemont belooft de Catalanen gouden bergen als het land eenmaal onafhankelijk is. De kans op ontgoocheling is groot, waarschuwt Olaf Tempelman, oud-correspondent in het voormalige Joegoslavië.

Wat heeft de Catalaanse hang naar onafhankelijkheid zo doen oplaaien?
Het 'land' Catalonië heeft eigenlijk alles wat Spanje ook heeft: natuurschoon, een bruisende hoofdstad en hordes toeristen. Maar pas sinds een paar jaar is de roep om onafhankelijkheid écht serieus te nemen. Waarom? (+)

Het Catalaans referendum uitgelegd in drie minuten
Hoe kon de kwestie in Catalonië zó snel escaleren, en waarom grijpt Madrid zo hard in? We leggen het uit in deze video.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden