Spaans Hof: Puigdemont moet fysiek aanwezig zijn bij herbenoeming - en riskeert daarmee arrestatie

Carles Puigdemont kan alleen opnieuw worden beëdigd als premier van Catalonië als hij in eigen persoon naar het Catalaans parlement komt. De verdreven Catalaanse leider mag niet per videoverbinding worden ingezworen, noch mag hij de toespraak die voorafgaat aan zijn benoeming door een ander laten voorlezen. Dat heeft het Grondwettelijk Hof in Madrid dit weekend besloten.

Puigdemont Beeld epa

Het hof zet Puigdemont voor het blok: hij kán wederom premier worden van Catalonië, maar dan moet hij zich eerst overgeven aan de Spaanse justitie. Vervolgens moet hij toestemming krijgen om lijfelijk aanwezig te zijn bij de beëdigingsceremonie. Andere wettelijke routes naar het premierschap zijn er voor hem niet, bepaalden de rechters.

Het besluit van het hof betekent een forse tegenslag voor Puigdemont: hij had gehoopt het premierschap dinsdag te kunnen aanvaarden zonder terug naar Spanje te komen. De voormalige Catalaanse leidsman verkeert nog altijd in ballingschap in Brussel, in een poging te ontsnappen aan de rechtszaken die tegen hem lopen.

De Spaanse premier Rajoy zint al weken op een manier om te voorkomen dat Puigdemont terugkeert in zijn ambt. Het zou een mislukking van zijn politiek ten aanzien van Catalonië betekenen: eerst zet hij Puigdemont af, dan organiseert hij verkiezingen, en het resultaat is dat Puigdemont zijn positie weer inneemt.

Horrorscenario

Het horrorscenario is dat koning Felipe VI straks het decreet moet tekenen waarmee Puigdemont weer wordt aangesteld als Catalaanse premier. De vorst zou op die manier worden onderworpen aan de politicus die de eenheid van zijn rijk tart: een diepe vernedering, volgens Spaanse media.

Het is de reden dat de wil van de Catalaanse kiezer moet wijken voor de opvattingen van de regering-Rajoy. Het blok van onafhankelijkheidspartijen haalde bij de regionale verkiezingen in december een meerderheid, en binnen dat blok werd de partij van Puigdemont de grootste. Maar dat weerhoudt Rajoy er niet van alles op alles te zetten om Puigdemont tegen te houden op de weg naar het regeringspaleis.

Rajoy vestigde zijn hoop, zoals eigenlijk altijd, op de rechterlijke macht. Hij voerde het argument aan dat Puigdemont 'zich niet vrij kan bewegen door Spanje', vanwege het arrestatiebevel dat tegen hem is uitgevaardigd. Volgens Rajoy is dat reden genoeg om Puigdemont te verbieden zich in te laten zweren als regiopremier.

Grondwettelijk Hof

Dat waren juristen echter niet met hem eens. Eerst kwam er een koude douche van de Raad van State, die liet weten geen bezwaar te hebben tegen de benoeming van Puigdemont. De Catalaanse premier is immers nog niet veroordeeld voor welk strafbaar feit dan ook, en dus is hij een parlementslid dat gebruik kan maken van alle rechten die hij heeft, waaronder een kandidaatstelling als regiopremier.

Zelfs het Grondwettelijk Hof, doorgaans op de hand van de conservatieve regering, wilde Puigdemont niet helemaal de pas afsnijden naar de beëdigingsceremonie komende dinsdag. De rechters stelden als voorwaarde dat Puigdemont zelf aanwezig is, met toestemming van de rechter die hem vervolgt voor zaken als rebellie en opruiing. Een ex-minister uit het kabinet van Puigdemont liet zondag weten dat de gewezen premier inderdaad om die toestemming zou vragen.

Mocht Puigdemont dinsdag toch opduiken in het parlement zonder rechterlijke toestemming, dan kan dat ertoe leiden dat het hele presidium van het parlement wordt vervolgd. Een volgende generatie politici zou dan riskeren achter de tralies te worden gezet.

Premier Rajoy Beeld epa

Inconsequent

De bondgenoten van Puigdemont wijzen erop hoe inconsequent de Spaanse regering is. Op de dag dat Puigdemont werd afgezet, liet de regering weten met 'genoegen' uit te zien naar zijn deelname aan de verkiezingen. 'Puigdemont staat net als alle politiek leiders in zijn recht om deel te nemen', werd er gezegd. 'Dat zou goed zijn, omdat de Catalanen dan kunnen oordelen over de politiek die Puigdemont het afgelopen jaar heeft gevoerd.'

Binnen Republikeins Links, coalitiepartner van Puigdemont, gaan inmiddels stemmen op om uit te zien naar een andere premierskandidaat. Het besluit van het Grondwettelijk Hof kan zo het einde van het tijdperk-Puigdemont inluiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.