nieuws vernieuwing A9

Spaans bedrijf dat mega-wegenbouwproject moet uitvoeren verwikkeld in tal van corruptieonderzoeken

Het Spaanse bedrijf FCC dat een van de grootste wegenbouwprojecten van Nederland moet gaan uitvoeren, de vernieuwing van de snelweg A9, is verwikkeld in tal van corruptieonderzoeken in Spanje en Zuid-Amerika. Met het project in opdracht van Rijkswaterstaat is 800 miljoen euro gemoeid.

De A9 die Amstelveen in tweeën splijt. Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart

Het beursgenoteerde FCC wordt in Spanje onder meer verdacht van de omkoping van regionale en lokale politici van de Spaanse conservatieve partij Partido Popular in ruil voor overheidscontracten. In Zuid-Amerika lopen onderzoeken naar mogelijke smeergeldbetalingen door FCC voor bouwopdrachten van onder meer een snelweg, een brug en een metro. 

Hoogleraar aanbestedingsrecht Elisabetta Manunza van de Universiteit Utrecht, specialist corruptiebestrijding, ziet in de lijst zaken die is opgemaakt door de Volkskrant ‘ernstige aanwijzingen voor ernstige strafbare feiten’. Ze maant Rijkswaterstaat tot een ‘uiterst kritische houding’. Uitgebreid onderzoek naar dit bedrijf is op zijn plaats, vindt zij. ‘Naar die verdenkingen, maar ook naar de manier waarop het bedrijf daarop heeft gereageerd. Zijn er bestuurders vertrokken? Wat hebben ze sindsdien gedaan aan integriteitsbeleid?’

Het werk aan de snelweg in Amstelveen is het eerste grote werk in de Nederlands infrastructuur dat zal worden uitgevoerd door een grotendeels buitenlands consortium. Buitenlandse bouwers spelen een steeds grotere rol in de Nederlandse grond-, weg- en waterbouw. De groep die de A9 mag vernieuwen, staat onder leiding van de grote Australische investeringsbank Macquarie. Ook het Duitse technologiebedrijf Siemens is deelnemer.

In februari deed de fiscale opsporingsdienst Fiod een inval bij het Nederlandse Strukton. Dat wordt verdacht van het betalen van smeergeld voor een metro-opdracht in Saoedi-Arabië, als deelnemer van een bouwgroep onder leiding van FCC.

 Integriteitsonderzoek

Vijf weken geleden maakte Rijkswaterstaat bekend dat het A9-project definitief was gegund aan de groep rond Macquarie. FCC stond in het persbericht van de dienst al gemeld als deelnemer. Naar de Spaanse bouwer loopt bij Rijkswaterstaat ook nog een apart integriteitsonderzoek. 

FCC werd door Macquarie pas later aangetrokken als partner. Deelnemers van het eerste uur, onder wie ook het Nederlandse projectbureau Count and Cooper, zijn al goedgekeurd. De screening van FCC moet binnen enkele weken zijn afgerond, voorafgaand aan de ondertekening van het bouwcontract, meldt Rijkswaterstaat. Over de voortgang van dat onderzoek wil de dienst verder geen mededelingen doen.

Hoogleraar Manunza adviseert een streep te zetten door die mogelijke samenwerking, mochten er ernstige zaken worden aangetoond. ‘En laat de rechter oordelen over de rechtmatigheid daarvan. Pas de regels niet te voorzichtig toe. Daarvoor is het onderwerp te belangrijk. Wellicht is er een mogelijkheid tot uitsluiting vanwege beroepsfouten of op andere gronden. Of stel de partij onder strikt toezicht bij de werkzaamheden. Gaat er dan iets mis, heb je juridisch genoeg in handen om het contract alsnog te ontbinden.’

Groepsleider Macquarie laat vanuit Londen weten ‘geen commentaar te geven over lopende transacties.’ FCC stelt dat het bedrijf ‘natuurlijk voldoet aan alle vereisten van integriteit’. Verder verwijst het ‘vanwege de vertrouwelijkheid van de gunningsprocedure’ naar Rijkswaterstaat. In lopende onderzoeken heeft het bouwbedrijf schuld ontkend. In zijn jaarverslag maakt FCC melding van een aanscherping van zijn corruptiebeleid.

Buitenlandse bedrijven dingen steeds vaker mee naar infrastructurele opdrachten nu Nederlandse concerns terughoudend zijn geworden sinds de crisis. Die ontwikkeling vraagt een extra scherpe blik van Rijkswaterstaat op het gebied van integriteit bij de aanbesteding. Lees onze reportage.

Een greep uit de fraude-onderzoeken tegen FCC

Púnica

FCC zou betrokken zijn bij de omkoping van politici van de Spaanse conservatieve partij Partido Popular in ruil voor overheidscontracten. Daarnaast zou het bedrijf bijdragen hebben geleverd aan de zwarte partijkas van de PP. Ook zou het dubieuze zakenpraktijken (onder meer belastingfraude en witwassen) hebben gesteund van Jordi Pujol junior, zoon van de voormalige Catalaanse regiopremier.

Formula 1

Ricardo Costa, voormalig secretaris-generaal van de PP in Valencia, heeft laten weten dat hij 150 duizend euro (in briefjes van 500) heeft ontvangen van FCC voor de toekenning van de aanleg van het racecircuit van zijn stad.

CNMC

De Spaanse nationale marktcommissie CNMC heeft FCC en zes andere grote Spaanse bouwbedrijven beschuldigd van illegale prijsafspraken. De waakhond vond ‘overtuigend bewijs’ voor ‘concurrentiebeperking’ bij grote openbare aanbestedingen door heel Spanje.

Acuamed

Diverse topmensen van FCC zouden zich schuldig hebben gemaakt aan omkoping en het opmaken van valse facturen bij de gunning van water- en milieuwerken van het Spaanse staatswaterbedrijf Acuamed.

Mauricio Cort

In Andorra en Costa Rica loopt onderzoek naar mogelijke smeergeldbetalingen van FCC via advocaat Mauricio Cort. Vanaf een bankrekening in Andorra zou de jurist betalingen hebben verricht om projecten binnen te halen in El Salvador (een snelweg), Nicaragua (een gevangenis), Panama (onder meer een ziekenhuis en een brug) en Costa Rica (een snelweg).

Odebrecht

In het grootste Latijns-Amerikaanse omkoopschandaal rond het Braziliaanse bouwbedrijf Odebrecht zijn al presidenten, overheidsfunctionarissen, zakenmensen en zelfs de Colombiaanse ex-guerrillabeweging Farc genoemd. FCC wordt ervan verdacht smeergeld te hebben betaald bij de samenwerking met Odebrecht bij de aanleg van de metro van Panama.

(Door: Iñaki Oñorbe Genovesi)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden