Analyse

SP-voorstel F-16's vervelend voor GroenLinks

De SP wil dat Nederlandse F-16's ruimer ingezet kunnen worden in Afghanistan. Een opmerkelijk standpunt, want de partij is tegen de gehele missie. Waarom is de SP ineens zo welwillend?

Een Nederlandse F16-piloot zet zijn zonneklep op. Hij is op weg naar de startbaan om een vlucht boven Afghanistan uit te voeren. Beeld ANP

De SP wil dat Defensie meer bevoegdheden krijgt om F-16's in te zetten in Afghanistan. De gevechtsvliegtuigen - gestationeerd in het Afghaanse Mazar-e-Sharif - worden nu vooral ingezet om bermbommen op te sporen en voor het verzamelen van visueel inlichtingenmateriaal.

Daarnaast mogen de vier Nederlandse F-16's bondgenoten te hulp schieten als die onder vuur komen te liggen - maar alleen als ze tijdens het vliegen een noodoproep krijgen. Staan ze aan de grond, dan mag er niet worden ingegrepen. De SP wil dat dit verandert. 'Het is immoreel als je kunt helpen en je dat niet doet', aldus SP-Kamerlid Harry van Bommel in de Telegraaf.

Uitbreiding
Hiermee laait de discussie over uitbreiding van de missie in Afghanistan weer op. Sinds vorig jaar zijn Nederlandse militairen en agenten in de provincie Kunduz om Afghaanse agenten op te leiden. Eind vorig jaar wilde het kabinet deze 'politietrainingsmissie' uitbreiden. De NAVO vroeg Nederland om ook opleiders te sturen voor de grenspolitie.

GroenLinks - dat het kabinet aan een meerderheid helpt inzake de missie in Kunduz - is tegen de uitbreiding van de missie. De grenspolitie in Afghanistan is namelijk, anders dan de reguliere politie, wel betrokken bij gevechtshandelingen. Omdat GroenLinks continue hamert op het 'civiele karakter' van de missie, wil de partij niet akkoord gaan met de voorgestelde uitbreiding. Uiteindelijk liet het kabinet het idee daarom vallen.

Met de steun van de SP zou er ineens een Kamermeerderheid zijn om wel iets te veranderen aan de missie. Een dergelijk voorstel zou ook op steun kunnen rekenen van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie.

Capaciteit
Opvallend is wel dat een groter mandaat voor de inzet van F-16's geen deel uit maakte van de eerdere discussie over uitbreiding. Het kabinet heeft er ook niet om gevraagd. Wel is in de Kamer besproken wanneer de Nederlandse F-16's zouden moeten ingrijpen.

In de meest recente brief aan de Kamer over de missie in Afghanistan wordt alleen kort verslag gedaan van de activiteiten van de F-16's. Zo zijn er met behulp van de toestellen al meer dan 2 miljoen foto's gemaakt ter ondersteuning van de ISAF-troepen in Afghanistan. Volgens Defensie is een ruimere inzet van de F-16's ook niet nodig omdat de capaciteit van ISAF voldoende is.

Het is dus de vraag waarom de SP dit standpunt nu naar voren brengt. Zeker omdat de partij vanaf het begin tegen de missie in Afghanistan is. Voor de SP kan het evenwel een mogelijkheid zijn om zich te profileren als regeringspartij. Van Bommel - die vorige week samen met VVD-collega Han ten Broeke op bezoek was bij de Nederlandse militairen in Afghanistan - zei vandaag nog steeds tegen de missie te zijn, maar 'zich aan te passen aan de praktijk'. Daarnaast is het een manier om GroenLinks een hak te zetten. Die partij zal het niet leuk vinden als er iets verandert aan de missie waar de partij al vanaf het begin een grote stempel op drukt.

Overigens concludeerde de Rekenkamer deze week dat er een kloof zit tussen de ambities van Nederland met de F-16's en de aanwezige middelen voor de luchtmacht. Het 'getraind houden' van de piloten vraagt zoveel vlieguren dat 'deelname aan een missie zoals boven Libië eigenlijk niet meer past binnen het budget', aldus de Rekenkamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden