SP verbitterd over 'starende' PvdA-vrienden

De PvdA heeft niets ondernomen om de SP in een nieuw kabinet te betrekken. Dat bittere verwijt maakte SP-leider Emile Roemer tijdens het debat over de verkiezingsuitslag aan PvdA-fractieleider Diederik Samsom.

DEN HAAG - 'U heeft zich niet hard gemaakt voor de SP', aldus Roemer. 'U heeft naar het plafond zitten staren toen de VVD zei ons er niet bij te willen. Net als in 2006 met het CDA.'


Voor de verkiezingen kroop de PvdA dicht naar de SP toe, Samsom zei meermalen dat die partij en GroenLinks politiek gezien het dichtst bij hem stonden en dat dat de eerste kandidaten zouden zijn om een coalitie mee aan te gaan. In de laatste weken staken veel SP-stemmers over naar Samsom.


Direct na de verkiezingen gingen de grote winnaars VVD en PvdA in conclaaf. Aanvankelijk over een coalitie van 'ten minste VVD en CDA'. D66-leider Alexander Pechtold wilde donderdag als eerste van VVD-leider Rutte weten waar dat woord 'ten minste' was gebleven. 'Dat is weggevallen', meldde Rutte monter. Hij bevestigde daarmee wat begin deze week duidelijk werd: beide partijen willen met elkaar door.


Het was het startschot voor een serie grieven van met name SP, GroenLinks en ook D66. Ze verweten de PvdA dat die nooit had gebeld. Samsom pareerde dat hij alle andere partijen had uitgenodigd mee te praten, maar dat zij verkenner Kamp hadden gemeld dat VVD en PvdA eerst samen maar om de tafel moesten gaan zitten.


Het was Rutte die Samsom te hulp schoot. 'Wíj sluiten een coalitie met PvdA én SP uit', aldus Rutte. 'U moet niet bij Samsom zijn, maar bij mij.'


Ook Kamp bestreed dat Samsom zich niet voor deelname van de SP zou hebben ingespannen. Maar zijn weergave van de woorden van Samsom in het informatiegesprek was subtiel: 'De heer Samsom zei: als andere fracties betrokken zouden worden, moest dat in ieder geval de SP zijn.' Bij de huidige uitslag leest die formulering eerder als een uitnodiging aan de VVD om ook partijen als CDA en D66 terzijde te schuiven, dan om daadwerkelijk de SP aan tafel te krijgen.


De nieuwe Kamer was gisteren geregeld zoekende naar de juiste vorm voor het debat, dat nog niet eerder in de parlementaire geschiedenis zo is gevoerd: een debat over de uitslag was er slechts een keer eerder, de Kamer die zelf de rol van de Koning in de formatie overneemt, is een novum.


Rutte zat vooraan in de VVD-bankjes, in het regeringsvak zat alleen Henk Kamp, die verslag uitbracht over zijn werk als 'verkenner'. Kamervoorzitter Martin Bosma, die de woensdag vertrokken Gerdi Verbeet verving, gaf geregeld instructies: 'Dit is een intern debat van de Kamer , u kunt dus geen moties tot het kabinet richten. U moet eindigen met een oproep aan de Kamer. De heer Kamp is ook geen verkenner meer. Maar er is ook nog geen informateur.'


Om de volgende stap in het formatieproces te kunnen zetten, diende Rutte mede namens de PvdA een motie in om Kamp en voormalig PvdA-leider Wouter Bos tot informateurs te benoemen. Die motie kreeg brede steun. Bosma kondigde aan nog dezelfde avond naar de koningin te gaan om haar van de voortgang op de hoogte te brengen. Daarna zou hij de opdracht van de Kamer aan de informateurs overbrengen.


GOD IS NIET VERDWENEN

Met de hulp van boven of op eigen houtje? Hoewel de christelijke partijen nog nooit zo klein waren, is God zeker niet verdwenen uit Den Haag. Eenderde van de Kamerleden koos donderdag bij de beëdiging voor de eed en niet de belofte om hun Kamerlidmaatschap in te luiden. Daarin verklaren zij niet corrupt te zullen zijn en beloven zij trouw aan de koningin, de Grondwet en de plichten van hun ambt. Naast de leden van de christelijke partijen koos ook eenderde van de VVD'ers en de helft van de PVV'ers ervoor de vingers op te steken met de woorden: 'Zo waarlijk helpe mij God almachtig.' Toch zegt de keuze voor eed of belofte niet alles. Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren, van wie bekend is dat zij zevendedagsadventist is, koos voor de belofte.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden