SP is wel/niet de grootste in Oss

Vraag: welke van de twee volgende beweringen klopt niet?
1. De SP is woensdag bij de gemeenteraadsverkiezingen opnieuw de grootste geworden in Oss. 2. De SP is voor het eerst sinds 1998 niet meer de grootste partij in Oss.

Peter de Graaf
OSS - Partijleider Jan Zoll van de SP luistert teleurgesteld naar de uitslag van de herindelingsverkiezingen. Het is de lokale partij Voor De Gemeenschap (VDG) die de grootste is geworden. Beeld anp
OSS - Partijleider Jan Zoll van de SP luistert teleurgesteld naar de uitslag van de herindelingsverkiezingen. Het is de lokale partij Voor De Gemeenschap (VDG) die de grootste is geworden.Beeld anp

Antwoord: geen van beide. Ofwel, beide beweringen kloppen. Want de SP is in de stad Oss (57.500 inwoners) opnieuw verreweg de grootste. Maar in de gemeente Oss (stad plus 25 dorpen en buurtschappen daaromheen, 90 duizend inwoners) legden de socialisten het af tegen de lokale partij VDG.

Na de verkiezingen domineerde het nieuws dat de SP in zijn eigen 'bakermat', woonplaats van partijbons en strijder van het eerste uur Jan Marijnissen, verslagen is door de VDG (Voor De Gemeenschap). Maar dat beeld verdient nuancering. In de stad, waar de familie Marijnissen woont, kwamen de socialisten in 21 van de 23 stembureaus als winnaar uit de bus. De partij pakte in de stad ruim 31 procent van de stemmen, veel meer dan de VDG.

In de dorpen eromheen, die de afgelopen twintig jaar na meerdere gemeentelijke herindelingen bij de stad zijn gevoegd (per 1 januari komt ook Geffen erbij), lagen de verhoudingen precies omgekeerd. In Berghem, Lith, Maren-Kessel, , Herpen (bekend van de q-koortsepidemie die hier begon), Megen, Haren, Macharen, Demen, Oijen of Geffen - bijna overal op het platteland kraaide de VDG victorie. In de overige dorpen won het CDA.

Meer stadspartij dan dorpspartij

'We zijn een stadspartij, en veel minder een dorpspartij', constateert Lilian Marijnissen, gemeenteraadslid en dochter van Jan. 'Door al die herindelingen zijn er steeds meer dorpen bijgekomen. De credits die we de afgelopen dertig jaar in de stad Oss hebben opgebouwd, die hebben we (nog) niet in de dorpen.'

Daar ligt juist wel de kracht van de VDG, die in 1986 werd opgericht als lokaal alternatief in enkele dorpen en sindsdien steeds verder is uitgebreid. De lokale partij, die er prat op gaat geen binding te hebben met de landelijke politiek en als neoliberaal kan worden beschouwd, zit in de haarvaten van dorpen en buurtschappen. De leden nemen deel aan verenigingen en sociale activiteiten. ''Ons kent ons' resulteert in 'Ons kent Oss', daaruit halen wij onze kracht', aldus de partij op zijn website.

Herindeling heeft Oss veranderd

'Oss is een andere gemeente geworden', analyseert oud-wethouder Jules Iding (SP). 'Er zijn wel 25 kernen bijgekomen. Dat is lastig voor een stadspartij als de SP. Op het platteland zijn de mensen toch behoudender.'

Die uitdijing is ook lastig voor het besturen van een gemeente, waarschuwt hij. 'Je moet oppassen dat de balans tussen stad en dorpen niet verstoord wordt', aldus Iding, ooit uitgeroepen tot de Boss van Oss. 'Je moet de middelen over zoveel kernen verspreiden dat de stedelijke functies in gevaar kunnen komen. We kunnen niet doorgaan met dorpen op te slokken. Er zijn grenzen aan de groei.'

Door de overmacht in de dorpen ging de VDG van 8 naar 11 zetels in de gemeenteraad. 'Deze score overtreft onze stoutste verwachtingen', jubelde VDG-lijsttrekker Frank den Brok. De SP won ook licht, zowel procentueel als in aantal stemmen, maar bleef steken op 9 zetels. 'We balen van die restzetel, die naar de VDG ging. Anders was het 10-10 geworden', aldus Marijnissen.

Na de herindelingsverkiezingen zijn er in Oss wel 25 kernen bijgekomen Beeld anp
Na de herindelingsverkiezingen zijn er in Oss wel 25 kernen bijgekomenBeeld anp

Het 'merk' Marijnissen

De nummer 2 op de SP-lijst had wel verreweg de meeste voorkeursstemmen: 3745, dubbel zoveel als SP-lijsttrekker Jan Zoll en ook veel meer dan VDG-winnaar Den Brok. Daaruit blijkt dat het 'merk' Marijnissen nog steeds niet is uitgewerkt in Oss, waar vader Jan ooit worsten draaide in de Unox-fabriek.

Dochterlief liet het lijsttrekkerschap aan zich voorbijgaan omdat ze dat niet kon combineren met haar werk bij de vakbond Abvakabo FNV, waar ze zich vooral met de zorgsector bezighoudt. 'Zorg was een belangrijk thema bij de verkiezingen', verklaart ze zelf haar hoge score. Mari-Anne, de vrouw van Marijnissen en oud-wethouder, neemt binnenkort afscheid als gemeenteraadslid.

Lilian Marijnissen, de nummer twee op SP-lijst in Oss haalt twee keer zoveel voorkeursstemmen als de lijsttrekker. Beeld anp
Lilian Marijnissen, de nummer twee op SP-lijst in Oss haalt twee keer zoveel voorkeursstemmen als de lijsttrekker.Beeld anp

Verliezers

Grote verliezers waren de coalitiepartijen PvdA en VVD, die werden afgestraft op het landelijk beleid. 'Twee partijen zijn onderuit gegaan om lokaal niet plausibele redenen', aldus VVD-voorman Gé Wagemakers. Door hun verlies is het onzeker of de huidige coalitie met VDG en CDA - beide winnaars - kan worden voortgezet. Ook de SP wil weer dolgraag meebesturen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden