SP hoopt op comeback 'Rocky-Roemer'

Emile Roemer is tijdens de verkiezingen van maart 2017 opnieuw lijsttrekker van de SP. Tot zondag konden tegenstrevers zich melden bij de partij. Roemer bleek de enige kandidaat. Achter de schermen klinken twijfels, sommigen hoopten op een lijsttrekkersstrijd, maar publiekelijk scharen SP'ers zich achter hun partijleider. Hij kan een comeback maken, zeggen ze.

Emile Roemer. Beeld anp

Even stond hij in augustus 2012 te boek als misschien wel de volgende premier van Nederland. Een maand voor de verkiezingen peilde Maurice de Hond een koppositie van 37 zetels voor de SP. Vlak voor de eindstreep verdampte die virtuele winst volledig. Op 12 september bleven alleen de vijftien zetels over die de partij al had.

Geen profijt van PvdA-dieptepunt

Aartsrivaal PvdA kreeg destijds wel 38 zetels en ging, tegen het toch al zere been van de SP, direct in zee met de rechtse VVD. Het zelfvertrouwen van Roemer en van zijn partij kreeg een flinke knauw, eentje die bijna vier jaar later nog steeds pijn doet.

Roemer heeft geleerd van 2012, zegt de Amsterdamse wethouder Arjan Vliegenthart. 'Hij is er sadder but wiser uitgekomen.' Ook de nieuwe partijvoorzitter Ron Meyer stelt dat 'het litteken' van 2012 Roemer vooral motiveert voor de aanstaande verkiezingsstrijd. Hij noemt hem liefkozend 'Rocky-Roemer', een man in staat tot een glorieuze comeback.

De peilingen wijzen er nog niet op. De PvdA verkeert door haar samenwerking met de VVD op een virtueel dieptepunt, maar de SP profiteert daar niet van. De partij schommelt sinds het aantreden van Rutte II rond de eigen vijftien zetels.

Eerlijk, maar geen scherpslijper

Vraag SP'ers naar de kwaliteiten van Roemer en ze noemen als eerste zijn eerlijkheid. 'Mensen vertrouwen hem met hun portemonnee', zegt Meyer. 'Hij bedrijft politiek uit het hart', zegt Kamerlid Nine Kooiman. Het maakt hem nog steeds 'zeer populair' bij de achterban, zegt Tiny Kox, fractievoorzitter in de Eerste Kamer. Die betrouwbaarheid is een groot goed, vindt Meyer. Doorgaans staan politici in de publieke opinie onder de autoverkoper als het aankomt op vertrouwen.

Maar kan de eerlijke Roemer staande blijven in verkiezingsdebatten tegenover scherpslijpers als PVV-leider Wilders en D66-voorman Pechtold? Is hij opgewassen tegen new kid Klaver van GroenLinks? In 2012 kreeg 'Rocky-Roemer' tijdens een tv-debat een retorische rechtse van VVD-lijsttrekker Rutte. Even was hij uit het veld geslagen. De conclusie luidde achteraf dat Rutte had gelogen, maar het beeld van de overvallen Roemer bleef hangen.

Geen verrassing

In de Kamer heeft hij, hoewel leider van de grootste oppositiefractie, niet de titel van oppositieaanvoerder kunnen verwerven. PVV'er Wilders boorde de onvrede in het land aan over de vluchtelingenstroom en verklaarde de rest van de Kamer tot nepparlement. GroenLinks-leider Klaver haalde de econoom Piketty naar de Kamer en kaapte het SP-thema vermogensongelijkheid. D66, ChristenUnie en SGP pakten de spotlight als informele gedoogpartners. Het CDA verraste juist met de pertinente weigering om te gedogen. Ook Roemer weigerde elk verzoek tot steun voor kabinetsplannen, maar een verrassing was dat niet. Het kabinet rekende toch al niet op hem.

In de campagne tegen het associatieverdrag met Oekraïne was de SP wel prominent aanwezig, maar vooral fractiespecialist Harry van Bommel stal de show. In het vluchtelingendebat, bij vrijwel alle partijen Chefsache, is Kamerlid Sharon Gesthuizen de belangrijkste woordvoerder. Zij propageert een ruimhartig asielbeleid met oog voor de noden van vluchtelingen. Als Roemer deelneemt aan asieldebatten klinkt een ander verhaal, hij ageert vooral tegen de militaire missie in Irak en Syrië.

"In het vluchtelingendebat, bij vrijwel alle partijen Chefsache, is Kamerlid Sharon Gesthuizen de belangrijkste woordvoerder." Beeld anp

SP als vechtpartij

De partij moet scherpere keuzes maken, vinden sommige SP'ers. Ook klinkt de vraag of Roemer daarvoor nog wel de juiste man is, al zegt niemand dit hardop. 'Jullie moeten harder zijn', hoorde een Kamerlid van leden uit het land. De partij is gebaat bij een nieuwe leider, hoorde een ander Kamerlid bij een partijbijeenkomst.

Voorzitter Meyer wil een 'team van vechters' samenstellen rond de lijsttrekker om zo van de SP weer een pitbull te maken. Daarnaast moet een 'team van vechters' rond lijsttrekker Roemer van de SP weer een 'pitbull' maken. Roemer heeft het in zich om de tanden van die 'vechtpartij' te zijn, meent hij.

Roemer heeft bewezen verkiezingen te kunnen winnen, zegt Vliegenthart. Regionaal en provinciaal groeide de SP de afgelopen jaren. In Amsterdam stootte de SP de PvdA uit het college. Winst bij lokale verkiezingen zegt ook iets over de waardering van de kiezer voor Roemer, meent hij. Dat de peilingen nu nog geen winst vertonen, baart hem geen zorgen. Een virtuele koppositie kan een groot nadeel zijn, leerde de SP in 2012.

Emile Roemer (SP) spreekt in maart tijdens de partijraad van de SP op het hoofdkantoor in Amersfoort. Beeld anp

Niemand durft tegen Emile (en het bestuur)

Geen enkele SP'er durft de zittende leider uit te dagen. Alleen een zwaargewicht had een kans gemaakt, zeggen verschillende Kamerleden. Maar ook die meldden zich niet. Een tegenstrever zou het niet alleen moeten opnemen tegen Emile Roemer, maar ook tegen het partijbestuur dat achter hem staat.

De SP deed afgelopen najaar haar eerste onwennige ervaring op met interne verkiezingen. Jan Marijnissen gaf na 27 jaar het stokje van partijvoorzitter door. Marijnissen was de man die de partij had grootgemaakt en die als 'Mister SP' al die tijd het laatste woord had.

Kamerlid Sharon Gesthuizen ervoer hoeveel weerstand ze opriep toen ze, tegen zijn zin in, een gooi deed naar zijn functie. Marijnissen had vakbondsman Ron Meyer uitverkoren tot zijn opvolger en was, volgens Gesthuizen, niet gediend van haar campagne voor meer interne democratie en debat. Toch wist ze 41 procent van de leden te overtuigen; het bewijs volgens Meyer dat het met 'Noord-Koreaanse toestanden' wel meevalt binnen de SP.

Haar vernieuwingsagenda is met de keuze voor Meyer gestrand, meent Gesthuizen. Anderen zeggen juist dat sinds de voorzittersstrijd er meer ruimte voor discussie is ontstaan. Meyer doet het anders dan Marijnissen, zegt Kamerlid Michiel van Nispen. 'Hij staat tijdens partijbijeenkomsten tussen de leden in plaats van dat hij vanaf een podium op ze neerkijkt.' Maar existentiële debatten zoals ze die bij de PvdA vaak voeren, is niet des SP's, zegt de Amsterdamse wethouder Arjan Vliegenthart. 'SP'ers vragen eerder 'Wat gaan we doen?' dan 'Wie zijn we?''

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden