Sovjetverleden

Als elke kritiek op het Kremlin wordt gesmoord, raakt net als bij de Sovjet-Unie het systeem verrot.


Het Sovjetverleden haalt Rusland in. Ruim twintig jaar na de ineenstorting van het Sovjetregime is een oude praktijk weer volledig in ere hersteld: de zogenoemde telefoonrechtspraak. Die hield in dat de partij maar een telefoontje naar de rechter hoefde te plegen om ervoor te zorgen dat hij het 'juiste' vonnis velde.


Het valt uiteraard niet te bewijzen dat het Kremlin rechtstreeks de hand heeft gehad in de veroordeling van Aleksej Navalny, de leider van de anti-Poetindemonstraties die donderdag tot zes jaar werkkamp werd veroordeeld. Maar alles wijst er wel op. Het is duidelijk dat het proces tegen Navalny een politiek karakter had: de zaak was al tweemaal geseponeerd en werd pas weer opgerakeld toen de populaire blogger steeds meer aanhang kreeg bij zijn campagne tegen de 'partij van de oplichters en dieven', zoals hij de partij van president Poetin afdeed.


Ook de gang van zaken in de rechtszaal was bedenkelijk: ontlastend materiaal werd terzijde geschoven en Navalny's advocaten kregen geen gelegenheid de voornaamste getuigen tijdens het proces nader aan de tand te voelen.


Doel van de hele operatie tegen Navalny lijkt te zijn dat het Kremlin greep wil krijgen op het laatste stukje Rusland dat zich nog aan de macht van Poetin onttrekt: de sociale media.


De afgelopen jaren heeft Poetin zijn politieke vijanden stelselmatig uitgeschakeld: de ongehoorzame olietycoon Chodorkovski verdween achter de tralies, lastige media werden overgenomen, Poetins jeugdbeweging Nasji intimideerde dwarsliggers en ook bij het parlement werden de tanden getrokken.


Alleen op straat en op het internet roerden de tegenstanders van Poetins regime zich nog. Met draconische straffen op ongeoorloofde betogingen heeft Poetin de straat al flink getemd. De zware straf voor Navalny is een signaal aan de 'oproerkraaiers' op het internet dat ook zij niet veilig zijn voor de lange arm van het Kremlin.


Het is een strategie waarvoor het regime uiteindelijk een zware prijs zal betalen. Als elke kritiek op de corruptie en het wanbeleid wordt gesmoord, dan raakt het systeem van binnenuit verrot. Ook achter de opgeschilderde façade van de Sovjet-Unie bleek de betonrot uiteindelijk fataal te zijn voor het systeem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.