Sovjet-tijden keren terug in Moskou

Als in de oude Sovjet-tijd was Moskou de afgelopen weken het centrum van de schaakwereld. In de schijnwerpers werd schaak van hoog niveau gespeeld in het sterk bezette Aeroflot Open en in de achterkamers werd onder regie van FIDE-president Iljoemzjinov ondoorzichtige, maar effectieve politiek bedreven....

De gebeurtenissen in de achterkamers begonnen op 12 februari toen vertegenwoordigers van de FIDE dan eindelijk een ontmoeting hadden met hun onwillige wereldkampioen Ruslan Ponomariov. Maandenlang had Ponomariov zich verzet tegen de ondertekening van een door de FIDE opgesteld contract dat hem verplicht zijn FIDE-titel op het spel te zetten in een match tegen Kasparov. Ponomariov wilde een versneld speeltempo en hij eiste een clausule in het contract, die bepaalde dat hij bij een eventuele gelijke eindstand zijn titel suucesvol zou hebben verdedigd.

Een maand geleden stuurde president Iljoemzjinov de Griek Makropoulos en de Georgiër Azmaiparasjvili naar Wijk aan Zee om Ponomariov tot de orde te roepen maar die alom gevreesde gorilla's kregen nul op het rekest. Ditmaal werden onder leiding van Iljoemjinov zelf wel zaken gedaan. Hoe het precies is gegaan, is niet helemaal duidelijk maar het ziet ernaar uit dat Ponomariov geleidelijk aan is fijngeknepen.

Volgens Oekraïense bronnen begonnen de onderhandelingen in een hotel in Moskou om zes uur 's avonds en zette een niet meer tot spreken in staat zijnde Ponomariov twaalf uur later zijn handtekening onder een document waarvan de letters voor zijn ogen dansten. Zijn verzet was voor niets geweest, in geen enkel opzicht was de FIDE hem tegemoetgekomen.

Een week later gaf Iljoemzjinov een persconferentie waarop hij aankondigde dat de match Ponomariov - Kasparov komende zomer in Buenos Aires zal worden gehouden. Hij hoopte dat de winnaar in het najaar zal aantreden tegen de winnaar van de tweekamp Kramnik - Leko maar uit zijn woorden bleek duidelijk dat in de onderhandelingen over de herenigings WK-match nog geen enkele vooruitgang is geboekt.

Ondanks het aantrekkelijke vooruitzicht van de match Kasparov - Ponomariov zijn we al met al weinig opgeschoten. De hereniging is nog ver weg en de toekomst van het wereldkampioenschap is volstrekt onduidelijk want over een nieuwe WK-cyclus is nog met geen woord gesproken.

In een ander Moskous hotel werd door ruim vijfhonderd deelnemers met open vizier gestreden in het Aeroflot Open. Een van hen was Loek van Wely die na een matig optreden in 2002 iets recht te zetten had. Het ging ditmaal inderdaad stukken beter, al speelde hij geen rol in de strijd om de hoogste prijzen. Hij eindigde op 5½ uit 9 waarmee hij de ratingschade beperkt hield.

Van Wely begon heel goed.

Van Wely - KovtsjanMoskou 2003

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. c4xd5 Pf6xd5 5. e2-e4 Pd5xc3 6. b2xc3 Lf8-g7 7. Lf1-c4 c7-c5 8. Pg1-e2 0-0 9. 0-0 Pb8-c6 10. Lc1-e3 Lc8-g4 11. f2-f3 Pc6-a5 12. Lc4-d3 c5xd4 13. c3xd4 Lg4-e6 14. d4-d5 Lg7xa1 15. Dd1xa1

Een variant die kort na de Tweede Wereldoorlog al populair was. Wit heeft meer dan genoeg compensatie voor de geofferde kwaliteit.

15 ... f7-f6 16. Le3-h6 Tf8-e8 17. Kg1-h1

De sterkste van de vele in aanmerking komende zetten. Misschien heeft zwart geen goede verdediging.

17 ... Le6-d7 18. e4-e5 Ta8-c8 19. Pe2-f4 Pa5-c4 20. e5-e6 Ld7-a4

Zie diagram 1

21. Pf4xg6

Dit stukoffer is nagenoeg beslissend. Het is eerder in de toernooipraktijk voorgekomen.

21 ... h7xg6 22. Ld3xg6 Pc4-e5 23. Lg6-e4 La4-c2 24. Le4xc2 Tc8xc2 25. Da1-d1 Tc2-c5 26. f3-f4 Dd8xd5 27. Dd1-h5 Tc5-c2

Een nieuwtje maar geen blijvertje. In Kharlov - Sands, Europa Cup-finale 2002, volgde 27 ... Dxe6 28. Dxe8+ Kh7 29. fxe5 Kxh6 30. exf6 en zwart gaf op.

28. Tf1-g1 Dd5xe6 29. Dh5xe8+ Kg8-h7 30. De8-f8 De6-g4 31. f4xe5 Tc2-c8 32. Df8xe7+ Kh7xh6 33. e5xf6 Dg4-g5

Nu kan zwart nog even doormodderen, al staat de uitslag uiteraard vast.

34. De7xb7 Tc8-c1 35. Db7xa7 Tc1xg1+ 36. Da7xg1 Dg5xf6 37. a2-a4 Df6-c3 38. h2-h3 Kh6-g5 39. Dg1-d1 Kg5-h6 40. Dd1-d6+ Kh6-h7 41. Kh1-h2 Dc3-a5 42. Dd6-f4 Kh7-h8 43. h3-h4 Kh8-h7 44. Kh2-h3 Da5-c3+ 45. Df4-f3 Dc3-e1 46. g2-g4 De1-b4 47. a4-a5 Db4-c4 48. h4-h5 Kh7-h8 49. Df3-f6+ Kh8-h7 50. h5-h6 ...

Zwart geeft op.

Het viel Van Wely soms zwaar zijn kansen objectief in te schatten. In de vijfde ronde kreeg hij tegen de Rus Oelibin de volgende stand:

Zie diagram 2

Van Wely - Oelibin na 31. Dg4xe6+. Wit heeft een sterke aanval maar zwart heeft in de pion op e3 ook een troef.

31 ... Kg8-h7 32. De6-f5+ Kh7-g8 33. Df5-f7+ Kg8-h7 34. Df7-f5+ Kh7-g8

Tegen iedere tegenstander in het Corustoernooi zou Van Wely nu genoegen hebben genomen met remise door eeuwig schaak. Omdat hij dacht dat in een open toernooi altijd moet worden gewonnen, waagde hij een kansje.

35. Df5-d3? e3-e2!

Zo moeilijk was dit toch niet te voorzien. De dame is overbelast.

36. Kg1-f2 Da4-d1 37. Dd3-d5+ Kg8-h8 38. Pd6-f7+ Kh8-h7 39. Dd5-e4+ g7-g6

Einde van de schaakjes. Wit geeft op.

Het toernooi werd gewonnen door de Moldaviër Viktor Bologan die in de slotronde afrekende met de weer geheel tot het schaken bekeerde Peruaan Julio Granda Zuniga. Als fan van Granda deed het mij pijn maar gezegd moet dat Bologans zege volkomen verdiend was.

Bologan - Granda ZunigaMoskouy 2003

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 e7-e6 5. Pb1-c3 Dd8-c7 6. Lf1-e2 a7-a6 7. 0-0 Pg8-f6 8. Lc1-e3 Lf8-b4 9. Pc3-a4 Lb4-d6

Granda's gebrekkige theoriekennis wreekt zich. De juist zet is 9 ... Le7.

10. g2-g3 Pf6xe4 11. Le2-f3 Pe4-f6 12. Pa4-b6!

Zie diagram 3

Daarmee is de variant met 9 ... Ld6 ontmanteld. Zwart mag niet nemen, na 12 ... Dxb6 volgt 13. Pxe6 Db5 14. Pxg7 Ke7 15. a4 Da5 16. Te1 met winnende aanval voor wit.

12 ... Ta8-b8 13. Pd4xc6 b7xc6 14. Pb6-c4 Ld6-e7 15. Le3-f4 Dc7-a7 16. Pc4-d6+

Veel sterker dan 16. Lxb8. Zwarts koning moet nu in het midden van het bord blijven.

16 ... Ke8-f8 17. c2-c4 Pf6-e8 18. Pd6xe8 Kf8xe8 19. Lf4xb8 Da7xb8

Zwart staat hopeloos. Hij staat materiaal achter en zijn stukken werken niet samen.

20. Ta1-b1 c6-c5 21. a2-a3 a6-a5 22. Dd1-a4 Db8-c7 23. Tf1-d1 f7-f5 24. Td1-d3 Ke8-f7 25. Da4-b5 Le7-f6 26. Tb1-d1 Th8-d8 27. Td3-d6 Lf6-d4

Zie diagram 4

28. Td1xd4! c5xd4 29. c4-c5 e6-e5 30. Db5-c4+ Kf7-e7 31. Dc4-d5 Td8-e8 32. Dd5xe5+ ...

Zwart geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden