Soul in Steel City

Met enige regelmaat verschijnen ze: fotoboeken die, zodra je ze openslaat, het hart sneller doen kloppen. Omdat het aanvoelt alsof de beelden die je voor het eerst ziet altijd al deel hebben uitgemaakt van je bewustzijn....

Zelden zijn er fotoboeken die al die uiteenlopende redenen tot vreugde allemaal in zich dragen, maar One Shot Harris, over de Pittsburghse fotograaf Charles 'Teenie' Harris, is zo'n klassieker. De zwarte fotogaaf Harris (1908-1998) legde van de jaren dertig tot in de jaren zeventig van de 20ste eeuw in de grauwe 'Steel City' Pittsburgh het leven vast in de zwarte wijken, de jazzclubs, de gokhuizen en nachtclubs. Zijn bijnaam 'One Shot' verwierf hij door zijn fotografische trefzekerheid.

De bittere armoede in krotten - grote gezinnen rond een potkachel geschaard -, de saamhorigheid van arbeiders en bedienden, het plezier van kinderen bij een brandweerspuit op een zomerse dag, de harde arbeid in de fabriek en - na de oorlog - het groeiende zwarte zelfbewustzijn en de strijd tegen de rassendiscriminatie, Harris legde het met zijn Speed Graphic 4x5 camera vast voor het zwarte weekblad Pittsburgh Courier. Wat Weegee was voor New York, was Harris voor de zwarte gemeenschap van Pittsburgh en ver erbuiten: een newsgetter met een neus voor sensatie, maar ook met oog voor de poëzie van de straat en met mededogen voor de underdog.

Met zijn beelden van het alledaagse zwarte Pittsburgh biedt Harris zicht op een gemeenschap die voor de meeste blanken, zowel in Amerika als in Europa terra incognita was. Tegelijk bevatten vooral de naoorlogse straatfoto's aanknopingspunten te over. De auto's, de kinderfietsjes en driewielers, de mode en de huiselijkheid zijn herkenbare elementen uit het leven van iedere Europeaan die in de periode van wederopbouw opgroeide. De sfeer van hard werken en cokesgruis hoort bij Pittsburgh, maar ook bij staalstad Beverwijk of het Ruhrgebied.

Meer naar het einde van het boek spitst de fotografie zich toe op de rassenstrijd. In dat laatste gedeelte krijgt de politiek de overhand, met presidenten en presidentskandidaten op bezoek in Pittsburgh: Eisenhower, Nixon, Kennedy. Die beelden markeren in historische zin het tijdperk van de Koude Oorlog, waar de beelden van de straat de Pittsburghse soul tot leven brengen. Het zijn die sublieme foto's, met hun oprechte emoties, die je het gevoel geven dat Steel City ook jóuw stad is geworden.

Er kleeft slechts één bezwaar aan deze eerste aan Harris gewijde uitgave. De inleiding is van de hand van de vooraanstaande zwarte Amerikaanse intellectueel Stanley Crouch en dat zullen we weten ook. Zowel op de rug als op het omslag krijgt de naam Crouch dusdanig de ruimte dat je zou vermoeden dat hij One Shot Harris hoogstpersoonlijk heeft geschapen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.