Sorry, we zijn even een uurtje failliet

Neckermann was failliet. Iets langer dan een uur. Toen startte het door. En stonden 235 werknemers op straat.

Omdat bekend was dat postorderbedrijf Neckermann in het Zeeuwse St. Janssteen in problemen zat, had leverancier Big Fashionbrands een eigendomsvoorbehoud bedongen voor de geleverde lingerie, badkleding en nachtkleding.


Op dinsdag 24 juni ging Neckermann via een zogenoemde flitsfaillissementsprocedure ten onder en startte vijf kwartier later weer door. Van de meer dan 250 werknemers bleven er maar 15 in dienst. De vakbonden waren niet ingelicht.


Flitsfaillissementen zijn bedoeld om zo veel mogelijk banen te redden en leveranciers niet af te schrikken. Ze zijn overgewaaid uit de VS en Groot-Brittannië, maar voor Nederland nog niet wettelijk geregeld. Ze komen nu tot stand doordat de rechter-commissaris ermee instemt. Minister Opstelten wil wel met een wettelijke regeling komen.


Maar de snelle procedure blijkt ook zijn nadelen te hebben.

Leverancier: bekocht

Toen Big Fashionbrands het eigendomsvoorbehoud wilde uitoefenen en de geleverde spullen wilde terughalen, kon dat volgens de curator niet meer. 'En nu staan de spullen van ons weer gewoon online bij het nieuwe Neckermann, zonder dat ervoor is betaald', zegt een nog altijd zeer boze Aafke de Boer.


Dat kost haar bedrijf 8.000 euro, terwijl het in de branche al moeilijk gaat. 'Ik snap niet hoe dat kan in Nederland. We zijn gespecialiseerd in grotere maten. Die hadden zo kunnen worden teruggevonden. Curatoren horen toch voor de crediteuren op te komen? Het lijkt wel of ze zijn omgekocht door de directie.'


Postorderbedrijf Neckermann was een belangrijke klant voor modeagenturenbedrijf Big Fashionbrands in Herveld bij Nijmegen. Dat het niet zo goed ging, was al lang bekend. Er was daarom een betalingsregeling getroffen. Neckermann kreeg alleen nog spullen als een eigendomsvoorbehoud kon worden gemaakt. Jos de Kerf, een assistent van de curatoren, legt uit waarom dat eigendomsvoorbehoud niet kan worden uitgeoefend: het is praktisch onmogelijk om de spullen terug te halen omdat ze uit de dozen zijn gehaald en per artikel weggelegd in stellingen.


'Wij kunnen geen leveranciers laten zoeken', zegt De Kerf, 'zelfs niet onder begeleiding van het personeel. Heel vervelend. En ik ga hierover niet in discussie.'


Voor Big Fashionbrands breken moeilijke tijden aan. Het faillissement van Neckermann scheelt het bedrijf ook nog 50 duizend euro per jaar aan gemiste provisie voor andere kleding die zij gewoon was te leveren.

Klant: onduidelijkheid

Flitsfaillissementen zijn ook onduidelijk voor de consument, zo heeft Humanitas Thuisadministratie in Assen ervaren. Een van de cliënten had in het verleden bij Neckermann aankopen gedaan die ze niet meer kon betalen. Na bemiddeling van vrijwilligers van Humanitas werd een betalingsregeling getroffen, zodat ze uit de problemen zou komen.


'Op 5 juni kregen wij ineens een brief dat we het geld naar een ander Raborekeningnummer moesten overmaken onder de naam van Neckermann.com', zegt An Adriaanse, een van de vrijwilligers. 'We snapten dat niet. Maar met telefoon en e-mail konden we het bedrijf niet bereiken. Op 19 juni kregen we nog eens een brief dat het geld moest worden overgemaakt. Twee dagen vóór het faillissement kreeg mevrouw ook nog een brief.


'We weten helemaal niet meer waar we aan toe zijn. Geldt bijvoorbeeld de betalingsregeling nog? En pas dinsdag bleek het bedrijf failliet te zijn. Waarom moest begin juni het geld al naar een andere rekening gaan?'


Ed Schut, coördinator van de thuisadministratie bij Humanitas, zit ook met vragen. 'De vraag is: klopt dit of moet betrokkene wachten op een brief van de curator?'

Werknemer: op straat

Martha Boschitsch werkte 27 jaar voor Neckermann op de kredietafdeling en staat nu op straat. 'Ik beoordeelde de kredietwaardigheid van klanten. De laatste maanden moesten we heel soepel zijn, ongeacht de orders, zodat de cijfers er goed uitzagen. Dat zou interessant zijn voor de investeerders. Er liepen continu mannen in pakken rond die in de boeken zaten te kijken.


'En op 19 juni - een donderdag - kregen we de missive dat niets meer op krediet mocht worden geleverd. Op dinsdag werd het personeel bijeengeroepen. Er werd gezegd dat er maar vijftien konden blijven. Vooral de Belgische werknemers stelden vragen. Toen iemand vroeg wie de nieuwe eigenaar werd, klonk de naam Axivate. Toen viel ieders mond open. Dat was toch al de eigenaar? Een collega zei dat de vorige eigenaar Nepcon heette. Ik snapte er niets meer van.'

Concurrentie: nationale reset

Anoul Bouwman heeft een architectenbureau in Amsterdam. Ook hij komt in aanraking met het nieuwe fenomeen van het flitsfaillissement. 'Ik heb twaalf mensen in dienst, onder wie een viertal 60-plussers. Ik wil graag dat die mensen bij mij hun pensioen halen. Maar ik moet ervaren dat concurrenten op goedkope wijze van hun dure personeel af komen. In onze sector zijn de afgelopen jaren enorm veel faillissementen geweest.


'Wat gebeurt, is dat een bedrijf van naam verandert, failliet gaat, daarna weer doorstart en de oude naam terugkoopt. Behalve de crediteuren heeft niemand dan iets door. Het ondermijnt het beginsel van een gelijk speelveld, één van de basisprincipes van een vrije markt. De doorgestarte bedrijven kunnen zonder werknemers op leeftijd, zonder schulden, met ongeveer dezelfde naam en klanten gewoon doorgaan. Zij beconcurreren bedrijven die hier niet voor kiezen op een oneerlijke manier. Als dit langer doorgaat, zullen alle bedrijven moeten doorstarten en komt er een nationale reset.'

Vakbonden: buitenspel

De ondernemingsraad en de vakbonden voelen zich voor voldongen feiten geplaatst. Ze vinden dat er eigenlijk geen faillissement bij Neckermann is en dat de onderneming is voortgezet, hetgeen zou moeten gebeuren met het huidige personeel. Niettemin gaan er meer dan 200 werknemers uit.


Bondsbestuurder Niels Suijker hoorde het pas dinsdagmiddag in de auto toen hij gebeld werd door een journalist van het FD, die om een reactie vroeg. 'Woensdag heb ik telefonisch een afspraak kunnen maken voor een bijeenkomst de volgende dag met de OR, de directie en de curator.' Ook de OR bleek pas dinsdag te zijn ingelicht.


Suijker: 'Op mijn vraag of er niet een andere bieding zou kunnen worden gedaan door iemand die meer oog had voor behoud van banen was het antwoord van de curator: nee, het is deze doorstart onder de huidige investeerder of het is volledig failliet met leegverkoop. Ik ga niet zo hard te keer als mijn Belgische collega's die in de media spraken over faillissementsfraude. Daarvoor heb ik geen bewijzen. Ik heb wel aangedrongen op een onderzoek.'

Directie: beperken schade

'Het was voor ons de enige manier om toch nog een vijftiental banen te behouden en de commerciële schade te beperken. Bij een normale faillissementsprocedure zou de rechtbank dinsdag zijn oordeel hebben uitgesproken en zou een curator zijn benoemd. Dan gaat alles meteen op zwart en raak je al je klanten kwijt. Nu was er toch iets van continuïteit'.


Andreas Ezinga is partner van de enige aandeelhouder, het private equitybedrijf Axivate, en directeur van Neckermann. Anderhalf jaar geleden stapte Axivate erin toen het Duitse deel failliet ging. 'We hebben het Nederlandse deel proberen vlot te krijgen. We zochten herfinanciering en andere investeerders, maar al die plannen liepen dood. Als je dan niets doet, beland je in een draaikolk naar beneden. Daarom hebben we bij de rechtbank om een stille curator gevraagd. Die kijkt met je mee, maar je krijgt dan wel de tijd om met een paar dagen rust een aantal beslissingen te nemen met de goede kans dat de rechter-commissaris die goedkeurt.'

Curatoren: nader bericht

De curatoren Benne van Leeuwen en Jeroen de Waard zeggen in een reactie: 'Dit is een zeer omvangrijk faillissement met circa 120 duizend klanten, duizend crediteuren en 250 werknemers - voornamelijk in, maar ook buiten Nederland. Wij zijn druk doende om alle betrokken belangen in beeld te brengen.


'Daarbij hebben wij ons in eerste instantie gericht op werknemers en leveranciers met een mogelijk beroep op eigendomsvoorbehoud. Uiteraard kunnen we dan niet iedereen tevreden stellen. Dat is in dit tijdsbestek en in zo'n faillissement nu eenmaal niet mogelijk. De klanten zullen overigens binnen één à twee weken nader bericht krijgen. Alles wat wij in dit faillissement doen, gaat in overleg met de rechter-commissaris.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden