nieuwsbreak

Sophie in 't Veld: 'Democratie is als een relatie, vergt voortdurend onderhoud'

Nederland - en een deel van de rest van Europa - had vandaag te kampen met een zware storm, Europa is boos op de VS vanwege afluisterpraktijken, en Dijsselbloem wil de Europese begrotingsregels aanscherpen. D66-europarlementariër Sophie in 't Veld over het nieuws van vandaag, en natuurlijk Zwarte Piet.

Sophie in 't Veld Beeld anp

Er gebeurt een hoop op het gebied waarin u actief bent, de privacybescherming. Maar toch eerst even hét nieuws van de dag. Bent u al weggewaaid?
'Haha, niet weggewaaid. Maar we merken het zeker wel, die storm. Ik werk vandaag thuis, maar ben vanmorgen maar even niet de deur uit geweest. Ik wacht maar even tot de storm is gaan liggen.'

Een omgewaaide boom in Amsterdam. Beeld anp

Een 'storm' van een hele andere orde: de Amerikaanse inlichtingendienst NSA heeft in Spanje in een maand tijd zestig miljoen telefoongesprekken afgetapt, schrijft de Spaanse krant El Mundo. Verbaast dat nieuws u nog?
'Nee, we zijn er al jaren mee bezig. We zagen wel de contouren van wat er gebeurde, maar heel precies weet je het nooit. Pas sinds de onthullingen van klokkenluider Snowden weten we veel meer. Het grote publiek is geschokt en het vertrouwen in de overheid is diep gezonken. Die doet helemaal niets, men luistert helemaal niet naar wat er onder de bevolking leeft. Tegelijkertijd is er bij veel mensen het gevoel dat men er toch niets aan kan doen.'

Eerder was er al ophef in Frankrijk en Duitsland. Wanneer is Nederland aan de beurt?
'Je kijgt inderdaad bijna de indruk dat men teleurgesteld is. Maar ga er maar vanuit dat Nederland ook aan de beurt komt. Vorige week stemde het Europees Parlement voor mijn voorstel voor het opschorten van het SWIFT-verdrag, het verdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over de uitwisseling van bankgegevens. De hoofdservers van SWIFT staan in Nederland.

'D66 heeft de Nederlandse regering ook gevraagd een onderzoek in te stellen naar het afluisteren, maar de ministers Opstelten en Plasterk vonden dat niet nodig. Maar reageert men ook zo laconiek als het over Rusland gaat in plaats van over de VS? De situatie in Rusland is vergelijkbaar. Zo worden rond de Olympische Spelen in Rusland veel mensen afgeluisterd. In één artikel werd zelfs gesproken van 'PRISM on steroids'. Vooral hackers en activisten worden aangepakt. Europol heeft een samenwerkingsverband met Rusland. Er wordt in Europa dus keihard aan meegewerkt.'

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten. Beeld anp

In Nederland lijkt er nog geen sprake te zijn van massale verontwaardiging. Hier is men meer bezig met Zwarte Piet...
'Als de discussie over Zwarte Piet klaar is en we kijken om ons heen en zien dat de democratie is kapotgemaakt, dan merken we het vanzelf. Democratie is als een relatie. Die gaat soms niet in één klap kapot, maar stukje bij beetje. Je moet tijdig actie ondernemen, maar dat gebeurt nu niet. We zijn als een kikker die langzaam tot het kookpunt wordt gebracht, maar niet uit de ketel springt.'

 
We zijn als een kikker die langzaam tot het kookpunt wordt gebracht, maar niet uit de ketel springt.

De Wall Steet Journal meldde vandaag dat het Witte Huis is sinds afgelopen zomer op de hoogte zou zijn van het feit dat de Amerikaanse geheime dienst NSA wereldleiders aftapt. Functionarissen hebben er sindsdien op aangedrongen om de afluisterpraktijken (deels) stop te zetten. Gelooft u die lezing?
'De discussie of Obama of Merkel of wie dan ook van het afluisteren heeft afgeweten is absurd. Ze wisten het allang en er wordt komedie gespeeld, of men wist niets en er was geen enkele controle. Dat laatste zou betekenen dat de geheime diensten volledig vrij spel hebben. Dat is echt ongehoord in een parlementaire democratie. Sommige Europese leiders gaan zelfs mee in de redenering van de VS dat het afluisteren noodzakelijk is voor terrorismebestrijding, en zo ver dat ze er journalisten en klokkenluiders ervan beschuldigen de veiligheid in gevaar te brengen. Zoals je nu met premier Cameron in Groot-Brittannië ziet. Ik vind dat afluisteren om terrorismebestrijding kan, maar dan wel binnen strenge wettelijke kaders en niet op deze massale schaal.'

Beeld reuters

Het Europees Parlement stemde vorige week over strengere regels voor de bescherming van Europese persoonsgegevens. Het lijkt erop alsof Europa nu pas wakkergeschud is...
'Die strengere regels staan eigenlijk los van het NSA-verhaal. We zijn er al veel langer mee bezig. De stemming over SWIFT heeft er wel direct mee te maken. Het Europarlement begrijpt de urgentie, maar de Europese leiders doen niets.'

 
Het Europarlement begrijpt de urgentie, maar de Europese leiders doen niets.

Het is de laatste week van uw kandidaat-lijsttrekkerschap voor D66 bij de Europese verkiezingen in mei volgend jaar. U neemt het op tegen Marietje Schaake (lees hier de Nieuwsbreak met haar). Heeft u er vertrouwen in dat u wint? U bent in elk geval veel in beeld, met het nieuws van de laatste tijd.
'Ik heb er wel vertrouwen in dat het goed komt, maar het is uiteindelijk natuurlijk aan de partij. Maar het is van belang om iemand te kiezen met veel ervaring. Er is in Europa meer turbulentie dan ooit tevoren. Dat ik nu veel in het nieuws ben is natuurlijk toevallig. Maar het is inderdaad mooi meegenomen.'

Marietje Schaake Beeld anp

Ander nieuws, maar wel over Europa: minister Dijsselbloem vindt dat de Europese begrotingsregels aangescherpt moeten worden. Uitstel van de regel dat een land het begrotingstekort binnen de 3 procent moet brengen, moet alleen nog kunnen op voorwaarde dat het land structureel hervormt. Eens?
'Ja, maar het is wel een beetje flauw. Die maatregelen staan namelijk allang in het stabiliteitspact. De politieke familie van Dijsselbloem is er zelf voor verantwoordelijk geweest dat die eisen niet altijd gehaald konden worden. Overigens vind ik dat Dijsselbloem het over het algemeen wel goed doet hoor, met alle beperkingen waar hij binnen Europa mee te maken heeft.'

Dan toch nog even terug naar Zwarte Piet. Die blijft hier in Nederland de gemoederen bezighouden. Hoe staat u in de discussie?
'Ik zou de discussie liever willen zetten op het groeiende racisme in Nederland. In een recent rapport van de Raad van Europa staat dat racisme steeds meer wordt getolereerd in Nederland, en dat het land daar wat aan moet doen. Of Zwarte Piet moet worden aangepast? Daar geef ik liever geen antwoord op. Het lijkt vooral een nationalistische discussie waar Nederlanders zich aan vastklampen alsof het de laatste reddingsboei is voor de identiteit van Nederland. Dat is toch helemaal niet nodig.'

Een vrouw en een baby tijdens het Zwarte-pietenprotest op het Maliveld, afgelopen weekeinde. Beeld epa

Tot slot: heeft u zelf nog iets interessants gezien of gelezen vandaag, dat u met de lezers wilt delen?
'Ik wil dan toch nog even terugkomen op de Europese Unie. Wat betreft de economische slagkracht van Europa is het namelijk net als met de storm van vandaag: je ziet het aankomen en je neemt maatregelen. Maar Europa was niet goed voorbereid op de crisis. Ik las ergens dat het vandaag de verjaardag is van de crisis - al weet ik niet waar ze dat dan precies aan afmeten. Maar is Europa dan nu beter voorbereid? Nee, Europa is nog steeds niet stormvast. Daarvoor zou men slagvaardiger moeten zijn en meer knopen moeten doorhakken. We moeten toe naar een sterk Europa.'

Dit is aflevering 192 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.