Soms weer in de rij voor een vrachtje

Het vrachtverkeer stond oktober vorig jaar in een klap stil. Oorzaak: vraaguitval. Het lijkt nu weer wat beter te gaan, al ziet niet iedereen het herstel....

Pernis Wie wil weten of de Nederlandse economie herstellende is, zoals de laatste weken steeds vaker te horen is, kan natuurlijk zijn oor te luisteren leggen bij de rekenmeesters van het CPB of de OESO. Hun computermodellen kunnen aan de hand van allerlei macro-economische data een voorspelling doen.

Maar misschien wel een veel realistischer beeld – en meer up-to-date bovendien – is te vinden bij wegrestaurant Routiers Distripark in Rotterdam-Pernis. Stond de parkeerplaats daar enkele maanden geleden nog vol met vrachtwagens die tevergeefs op een ritje wachtten, deze donderdagmiddag is het er rustig.

‘Een goed teken’, zegt vrachtwagenchauffeur Willem Vervat, die binnen aan de bar een kopje koffie drinkt. Hij heeft net een container in de Deltahaven gelost.

Zelfstandig ondernemer Vervat zegt dat de crisis nog steeds hard toeslaat in zijn sector. ‘Er zijn weken dat ik nauwelijks geld genoeg verdien voor de diesel en de lease van mijn vrachtwagen’, zegt Vervat, terwijl hij wijst naar een witte Volvo-truck op de parkeerplaats. Op de zijkant staan zijn naam en mobiele nummer.

Toch ziet de chauffeur ‘her en der signaaltjes’ die wijzen op een heel voorzichtig herstel. ‘Bij sommige haventerminals moet ik weer iets langer in de rij staan om een vrachtje op te halen. Een paar maanden terug kon je daar gewoon doorrijden, zo extreem rustig als het was. Ook op de weg lijkt het of ik steeds meer collega’s zie.’

Geen sector die nauwkeuriger de temperatuur van de economie kan meten dan de transportbranche. Fabrieken die minder willen produceren, bestellen minder grondstoffen en dat vertaalt zich direct in minder vrachtverkeer.

Toen het CPB eind 2008 een kleine krimp van 0,75 procent voorspelde voor 2009, wisten ze bij brancheorganisatie Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) dat dat een véél te laag percentage was.

Directeur Ad Toet van KNV: ‘Bij ons was eind 2008 het vrachtvolume al met 15 à 20 procent ingezakt. Terwijl economen en minister Bos op tv riepen dat Nederland slechts geringe averij zou oplopen van de financiële crisis, zetten wij ons schrap voor een grote klap.’

Voor zijn eigen sector bleef die gek genoeg uit, zegt Toet. ‘Hoewel er verschrikkelijk veel leed is onder ontslagen chauffeurs en kwakkelende ondernemers en de problemen in de sector gigantisch zijn, valt het aantal faillissementen nog mee. We zitten op het niveau van 2005.

‘Ik had gezien de vraaguitval een bloedbad verwacht. Misschien dat het nog komt. Veel ondernemers stoppen nu hun hele eigen vermogen in het bedrijf in de hoop dat het snel weer beter gaat. Als dat geld ook is verdampt, gaan ze alsnog failliet’, aldus Toet.

Ondanks deze weinig hoopvolle woorden heeft hij goed nieuws: hij vermoedt dat de krimp van de Europese economie is gestopt. ‘Als ik afga op geluiden uit de branche, is er eindelijk weer zicht op groei. Zij het wel heel voorzichtig: deed de neergang zich voor in enkele maanden tijd, het zal nog jaren duren voordat we weer op het niveau van voor de crisis zitten.’

Het definitieve antwoord op de vraag of het herstel is ingezet, moet volgens de KNV-directeur bij transporteurs in de petrochemische sector gevonden worden. ‘De petrochemie is de eerste schakel in vrijwel elk productieproces. Vervoerders in die sector hebben als eerste de crisis gevoeld. Als ze voorbij is, moeten ze dat ook als eerste merken.’

Op een industrieterrein in Oss staat zo’n bedrijf: Den Hartogh Liquid Logistics. Dit familiebedrijf van de neven Jack en Pieter Den Hartogh is gespecialiseerd in de petrochemie. Met 800 vrachtwagens en filialen in veertien Europese landen, behoort Den Hartogh tot een van de grootste transportbedrijven van Nederland.

Directeur Pieter den Hartogh merkte eind oktober 2008 ‘dat er wat griezeligs’ aan de hand was. ‘In anderhalve week daalde het ordervolume met 25 procent. Dat was echt heel angstig. Alsof al mijn klanten collectief besloten de zaak op slot te doen.’

Het bedrijf trof direct maatregelen. Contracten met onderaannemers werden opgezegd en het wagenpark werd met 15 procent ingekrompen. Achteraf gezien een verstandig besluit, volgens Den Hartogh; er volgden slechte maanden.

En nu, een half jaar later? Wordt er al iets gemerkt van een economische opleving?

‘Ja’, zegt Den Hartogh. ‘Sinds het voorjaar gaat het weer iets beter. In juni hadden we het zelfs druk. Het lijkt alsof de bodem bereikt is. Ik denk dat er meer aan de hand is dan een tijdelijke groei vanwege stimuleringsprogramma’s. Ik durf op grond van de orders heel voorzichtig te spreken van een structureel herstel in Europa.’

Bij belangenorganisatie Transport en Logistiek Nederland reageren ze verbaasd op de positieve geluiden van Den Hartogh en KNV.

Voorzitter Alexander Sakkers ziet namelijk ‘geen enkel signaal’ dat het beter gaat. ‘Ik maak me eerder zorgen dat het allemaal nog veel erger wordt. Stortte eerst het vervoer van containers, bloemen en auto’s in, nu zien we de ellende snel naar andere sectoren overslaan.’

Als voorbeeld noemt hij de bouw. ‘Van onze zesduizend leden rijdt 25 procent voor de bouw of daaraan gerelateerde bedrijven. We maken ons grote zorgen over wat daar in de tweede helft van 2009 en 2010 gaat gebeuren’, aldus Sakkers.

Vraaguitval is niet het enige probleem waar de transportbranche volgens hem mee kampt. ‘De tarieven staan zeer onder druk. Sommige transporteurs krijgen van klanten medegedeeld dat de tarieven met 10 procent omlaag moeten. Of dat anders wordt overgestapt naar de concurrent. Dus als er al gereden wordt, moet dat steeds vaker tegen onaanvaardbare marges’, aldus TLN-voorzitter Sakkers.

Bij transportbedrijf Van den Heerik herkennen ze het beeld dat Sakkers schetst. ‘Wij hebben de prognoses voor de rest van het jaar juist naar beneden bijgesteld omdat we nog geen herstel zien’, zegt directeur Hendrik van den Heerik.

Zijn bedrijf (tachtig vrachtwagens) rijdt onder meer voor drogisterijketen Schlecker en voor Crawford, producent van industriële deuren. ‘Bij dit laatste bedrijf zien we een sterke teruggang. Logisch, want er zijn bijna geen nieuwbouwprojecten meer.’

Het wordt steeds moeilijker rendabel te opereren, zegt Van den Heerik. ‘De marges waren al nooit vet, maar nu naderen ze het nulpunt. Dat komt vooral door de hele grote vervoersjongens, die zijn in paniek en bieden prijzen aan waar je amper nog de diesel, loonkosten en tol van kunt betalen.’

Fors gesaneerd heeft Van den Heerik nog niet. ‘We verkeren in een spagaat. Enerzijds wil je inspelen op de actuele, slechte marktsituatie. Anderzijds willen we ook de boot niet missen als de markt toch weer eens aantrekt. Maar wanneer komt dat moment, hè?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden