Achter de schermenBij de GGD

Soms valt er een traan bij het vaccineren, maar ze heeft er ook veel voorkomen – zwembaden vol

Journalist Willem Feenstra loopt mee bij de GGD Brabant-Zuidoost, een cruciale organisatie bij de bestrijding van het coronavirus. Vandaag: Hoe langer Janneke vaccineert, hoe spannender het wordt.

Een nieuwe teststraat wordt in gebruik genomen. Medewerkers kleden zich om.  Beeld Marcel van den Bergh
Een nieuwe teststraat wordt in gebruik genomen. Medewerkers kleden zich om.Beeld Marcel van den Bergh

De ideale coronaprik, zegt vaccinatiecoördinator Janneke, is niet al te ingewikkeld. ‘Je komt binnen, beantwoordt wat vragen, gaat zitten, mouw omhoog, hoort dat het echt niet zo erg is als je denkt, ontspant een beetje, ademt diep in, krijgt 0,3 milliliter vaccin, minder nog dan de inenting van een kind, ademt uit, mouw omlaag, klaar die prik.’

Janneke (47) – type no-nonsense – vaccineert al 20 jaar. Het was een baan met een ietwat suffig imago. Inmiddels begint haar werk steeds meer gelijkenissen te krijgen met dat van een geheim agent. Niet te koop lopen met je baan. Geen achternaam in de krant. Wie weet wat voor ongure types zich melden.

Als coördinator van de rijksvaccinatiecampagne van de GGD Brabant-Zuidoost prikte ze hoogstpersoonlijk duizenden kinderen tussen de 4 en 18 jaar oud. Zestig per uur, sporthallen vol. DTP tegen difterie, tetanus en polio. BMR tegen bof, mazelen en rode hond. Meningokokken tegen de gelijknamige bacterie. HPV tegen baarmoederhalskanker.

Soms valt er een traan, maar ze heeft er ook zwembaden vol van voorkomen.

Vanwege al haar ervaring vroeg de GGD haar onlangs de coronavaccinaties in deze regio te coördineren. Dat doet ze zoals ze al twintig jaar vaccineert: zonder opsmuk. Het ‘circus eromheen’, zoals ze het noemt, maakt het voor mensen ‘alleen maar spannender’.

Onnavolgbare technische verhandelingen, ingewikkelde logistieke plannen, een zwaarbeveiligde opslaglocatie in Oss: je zou bijna denken dat Nederland zich voorbereidt op een ruimtemissie. Janneke vermoedt dat er ‘weer te veel beleidsmedewerkers zonder praktijkervaring met de vaccinaties aan de haal zijn gegaan’. Daardoor is het ‘groter gemaakt dan het is’.

Virusontkenners

En dan heb je ook nog het ‘negatieve gepraat’ van mensen ‘die denken er iets over te moeten zeggen’. Virusontkenners en antivaxers, vaak verenigd in dezelfde persoon. Ze vrezen de vaccins om vaak onnavolgbare redenen; niet zelden valt de naam Bill Gates.

Er zijn mensen die al zover zijn afgedreven, dat ze niet meer te overtuigen zijn. Figuren die vaccineren zien als een complot van de overheid. Die protestmarsen houden en intimideren. In Eindhoven zijn er bij de vaccinatiestraat voor de zekerheid extra dranghekken geplaatst.

De afgelopen vijf jaar zag Janneke de discussie ontbranden. Ouders werden wantrouwender. Ze vroegen vaker om de bijsluiter. Ze wilden ter plaatse een arts ondervragen. Soms wilden ze weten of zij zelf ook kinderen had. En of die dan ook gevaccineerd waren?

Ja, dat zijn ze. Ze is een groot voorstander, dus daar kan ze makkelijk op antwoorden. Er zijn, zegt ze, een paar collega’s voor wie dat lastiger is. Mensen uit de antroposofische hoek vooral, die terughoudend zijn als het om hun eigen kinderen gaat. ‘Die komen in een lastige positie als zo’n ouder naar hun privésituatie vraagt. Die situatie doet er ook niet toe, het gaat erom dat je een wetenschappelijk onderbouwd programma uitvoert.’

Wat je wél moet doen, zegt ze, is de zorgen serieus nemen. Laatst kwam ze erachter dat veel jonge vrouwen in Nederland zich zorgen maken over de coronavaccinatie. Ze vrezen onvruchtbaar te worden. Een bekende van haar vroeg zelfs of haar dochter gevaar liep. Ze schrok ervan. ‘Er zit niks in dat vaccin wat daarmee problemen zou kunnen geven’, antwoordde ze.

Fabels

De overheid moet volgens haar ‘de boer op’. Luisteren naar de zorgen, fabels stuk voor stuk ontkrachten met feiten. ‘En dan bedoel ik niet via advertenties in de kranten en gesprekken bij praatprogramma’s. Dat ziet die groep helemaal niet, en ikzelf ook niet meer, want ik word er flauw van.’ Facebook, Instagram, Tiktok: daar zitten volgens haar de mensen die voorgelicht moeten worden.

Wat ze in die campagne zeker niet moeten vergeten: na je prik is het niet allemaal voorbij. Hoe lang je beschermd bent, is nog onduidelijk. Of je het virus alsnog kunt overdragen: eveneens onbekend. ‘Leg dat uit’, zegt ze, ‘met simpele plaatjes en makkelijke teksten. En wacht daar niet langer mee.’

Vrijdag worden in Eindhoven de eerste zorgmedewerkers door de GGD gevaccineerd. De rest van het jaar zullen er naar verwachting vele tienduizenden prikken volgen. Als het aan haar ligt, zegt ze, trekt de GGD daarvoor van dorp naar dorp. Om het iedereen zo makkelijk mogelijk te maken.

‘Ontspan u vooral’, zullen de prikkers dan zeggen. ‘Voor u het weet, is het weer voorbij.’

EERDERE VERHALEN UIT DEZE SERIE:

10 november – Het uitgeklede bron- en contactonderzoek: het bron- en contactonderzoek is een strijd tussen hart en hoofd.

13 november – Een nieuwe teststraat is altijd spannend: in de teststraat is gezond verstand soms ver te zoeken.

19 november – De filterfunctie van het klantcontactcentrum: je moet iedereen serieus nemen, weten de ambassadeurs van de GGD.

23 november - Voor de nieuwe xl-teststraat vloeiden tranen: hoe multinationals achter de xl-teststraten een Eindhovense ondernemer lieten bungelen

25 november - Hoe de GGD in omvang verdubbelde: ‘Ik verveel me dood’, schreef de 16-jarige jongen aan de GGD. ‘Heb je werk?’

1 december - Een fout met gevolgen - De ingewikkelde balans tussen privacy en privé bij de GGD

2 december - Vaccineren op 4 januari? - De GGD-directeur zucht diep

6 december - Hoe het virus terug het land in vloog - ‘Dat het virus terug het land in vloog, daar hoorde je de mensen niet over’

13 december – het Budelse‘coronagebouw’ – ‘Het coronagebouw’, noemen asielzoekers het. Ze blijven er zo ver mogelijk uit de buurt

21 december - ‘De informatie van het RIVM is voor ons zorgprofessionals al moeilijk door te komen

27 december - Hoezo ‘pas’ op 8 januari beginnen met vaccineren?

7 januari - In de Eindhovense XL-straat wordt ‘als de sodemieter’ orde op zaken gesteld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden