Column

'Soms denk ik dat euthanasiasme voortkomt uit onvermogen om troost te bieden'

Euthanasie bij beginnende dementie is ethisch onaanvaardbaar, vindt Renée Braams.

Beeld anp

'Als je de diagnose dementie krijgt, moet je er snel bij zijn als je euthanasie wilt. Je voelt je nog fit en vitaal, geniet van je kleinkinderen, je hobby's en van de ontluikende narcissen, maar toch moet je nú naar je huisarts stappen met je euthanasieverklaring, als je bang bent om de Alzheimer over je heen te laten komen.'

Dat is zo ongeveer de communis opinio die de laatste jaren onder weldenkende mensen is gegroeid.

Ik vind het een akelige trend. Verschrikkelijk lijkt het me voor de arts, de echtgenoot, de kinderen, buren en vrienden, om in te moeten stemmen met zo'n prematuur euthanasieplan. Het doodmaken van iemand die niet ziek is, moet voor de huisarts voelen als het verloochenen van alles waarvoor hij staat en wat hij heeft geleerd.

De naasten van een mens in het beginstadium van Alzheimer zullen diens angst voor wat komen gaat begrijpen, maar zullen ook denken: wie weet valt het allemaal wel mee.

Gezellig
De laatste keer dat ik mijn eigen oma zag, herkende zij me niet. Toch heb ik dierbare herinneringen aan dat bezoek, en oma vond het ook gezellig. 'Het was heel fijn, dat u met me in de tuin heeft gewandeld, maar nu wil ik wel weer naar huis', zei ze beleefd.

De vrees voor ondraaglijk lijden is ook ondraaglijk lijden, zegt de NVVE, maar ik zou me daar als arts nooit in kunnen schikken. Iemand die bang is hoor je gerust te stellen, en te beloven dat je bij hem blijft.

Soms denk ik dat alle Hollandse euthanasiasme voortkomt uit het onvermogen om hulp en troost te bieden.

Ik zie als muziektherapeut demente mensen die lijden, ze zijn dan in de fase van het 'verdwaalde ik' zoals dat heet. Maar nooit is dat lijden zodanig dat er geen troost mogelijk is. Troosten helpt altijd. Het probleem is alleen dat die troost soms continu moet worden geboden en dat hebben we niet in huis.

Meneer Hansen, een van de dementen met wie ik zing en muziek maak, vraagt de hele dag dringend aan iedereen 'zuster, wat moet ik nou doen?' of 'zuster, waar moet ik nou heen?' Dat is geen loos zinnetje, elke keer dat hij het uitspreekt, komt het uit de put van zijn verloren ziel. Gek wordt iedereen ervan.

Troosten helpt
Maar, het schrijnende punt is: troosten helpt. Tijdens het zanguur vraagt hij nooit waar hij heen moet, hij zingt, zoals vroeger, hij zat altijd in een koor, en hij geniet. Gewoon een praatje maken over het weer helpt ook. Dan is hij gerustgesteld en lacht hij. Maar zodra je wegloopt, zegt hij: 'Zuster, waar gaat u naar toe, en waar moet ik heen?'

Gelukkig heeft hij geen euthanasiewens. En al had hij die, dan zou levensbeëindiging onjuist zijn. Waar er nog oplossingen, behandelmogelijkheden, zijn, is euthanasie volgens de wet niet toegestaan. En terecht, waar troost mogelijk en wenselijk is, is euthanasie ethisch onaanvaardbaar.

24 uur lang troost bieden is een recept dat de menselijke maat overstijgt. Maar vitale senioren doodmaken, dat is onmenselijk, daar moeten we mee ophouden.

Renée Braams is neerlandica, muziekdocent en columnist voor Volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden