Bellen metOnze verslaggever op Lesbos

‘Sommigen blijven liever in het nasmeulende Moria dan in de chaos elders, het is ontroerend om te zien’

Duizenden bewoners van het afgebrande kamp Moria op Lesbos hebben hun toevlucht gezocht tot parkeerterreinen, bosjes en zelfs een kerkhof. We bellen met verslaggever Marije Vlaskamp die vlakbij het kamp een groep van vijfhonderd Afghanen, Syriërs en Afrikanen opzocht.

Beeld EPA

Je zit op een parkeerterrein bij een Lidl-supermarkt. Hoe erg is de situatie daar?

‘Best chaotisch. Ik sprak een jongen van 13 die zijn moeder is kwijtgeraakt sinds de brand. Hij en zijn twee jongere broertjes vragen zich af hoe ze haar terug kunnen vinden. Ik was net bij een groep Syrische mannen die één deken deelden, om de beurt sliepen ze erop. Alles zit hier bij elkaar: daar zit een groepje uit Zuid-Soedan, daar Syriërs en Afghanen. Gisteren hebben ze wat water gekregen, maar ik zie verder geen hulpverlening. Sommigen hebben een butagas gekocht om koffie te maken. Ze zijn opgesloten tussen twee wegafzettingen. De autoriteiten proberen het beheersbaar te houden en proberen te voorkomen dat de migranten uitwaaieren over de omliggende dorpen.’

Je bent ook even in Moria gaan kijken. Wat is er nog over van het kamp?

‘Er is niets meer. Ja, alleen de ratten. Het smeult nog na. Ik heb zo’n vijftig man gezien die proberen om zich weer te installeren in de restanten van het kamp, bij gebrek aan beter. Ze willen liever hier blijven dan langs de weg, in de chaos. Op deze plek voelen ze zich veiliger. Het is soms ontroerend om te zien. Afghanen die in de openlucht een huiskamertje bouwen. Voor een matje doen ze hun schoenen uit. Ik ben zelfs gevraagd of ik mee wilde eten.

‘Anderen vragen zich af hoe ze aan medische hulp kunnen komen, aan hun medicijnen. Bij het parkeerterrein bij de Lidl sprak ik met de familie van een man die migraine had. Hij was behoorlijk ziek, hij schokte steeds. Maar het was onduidelijk wat hij precies had. De mensen proberen zich te organiseren, met de schaarse middelen die ze nog hebben. Ze zitten aan de grond, kreeg ik te horen. Erger dan dit kon niet. Moria vonden ze erg, maar nu zijn ze op het eindpunt beland. Zo zitten, op veel andere plekken, nog honderden oud-bewoners bij elkaar.’

Hebben ze hoop dat ze, na deze brand, alsnog tot Europa zullen worden toegelaten?

‘Er wordt veel kritiek geuit op de Griekse regering. Ze hebben geen geloof meer dat iemand ze zal helpen. Een deel van de bewoners was al afgewezen: ze hadden hun asielprocedure verloren. Ze woonden al twee jaar in het kamp en wachtten hun beroep af. Iemand had contact gehad met een familielid in Duitsland. Die vroeg zich af of hij niet kon gaan zwerven. Sommigen zijn door de brand en de chaos erna al hun papieren kwijtgeraakt. Een man uit Zuid-Soedan beschermde zijn buideltasje met documenten. ‘Als ik dit kwijtraak’, zei hij, ‘dan ben ik niets meer. Dan besta ik niet.’

Mensen vechten om een oplader voor een mobiele telefoon, twee dagen nadat de eerst brand uitbrak in vluchtelingenkamp Moria. Beeld EPA

Er wordt soms geroepen dat dit gelukszoekers zijn, geen echte vluchtelingen, maar migranten die Europa proberen binnen te komen.

‘Je ziet hier van alles. Mensen uit Afghanistan die al jaren onderweg zijn en eerder al uit Iran en Turkije zijn gezet. Ik sprak een Algerijnse familie die dacht in Europa een beter leven te kunnen opbouwen. Ze waren bang voor de Afghanen in het kamp. Dieven waren het, zo vonden ze. Ze hebben nu toch wel enige spijt dat ze uit Algerije zijn vertrokken. Maar je ziet ook Syriërs die uit hun steden zijn weggebombardeerd. En mensen uit onder andere Congo. De meeste zullen zeggen dat ze een asielverhaal hebben. Het is een mix van alles. Het is ook een verzameling triestheid.’

Je zou het bijna vergeten, maar hoe zit het met de coronasituatie daar?

‘Dit alles is een feest voor het virus. Iedereen ligt naast elkaar of staat op 10 centimeter afstand van elkaar. Heel weinig mensen op het parkeerterrein dragen een mondkapje. Als iemand er eentje om heeft, dan is het versleten en vies. Er zijn geen ontsmettingsmiddelen. Je kan je handen alleen wassen met de flessen water die zijn uitgedeeld, maar daar zijn de mensen zuinig op. Ik hoorde diverse personen flink hoesten. 

‘Velen zijn bang voor het virus. Maar ze hebben er ook veel werk aan, de hele dag door, om hun kinderen bij elkaar te houden. Dan schiet het erbij in om goed op te letten en afstand te houden. Ik probeer zelf afstand te houden, maar sommigen klampen zich aan je vast. Dat kun je niet voorkomen. Ze zijn al blij dat ze met je kunnen praten.

‘Zodra je corona zegt, worden de mensen boos. Er zijn weinigen die het verhaal geloven van de regering dat het kamp in lockdown moest vanwege het besmettingsrisico. Een groep van 35 bewoners was besmet en was al in quarantaine. Maar wat je hier hoort, is dat de lockdown werd gebruikt om ze op te sluiten. Ook over de brand hoor je veel verhalen. Iedereen heeft wel een idee wat de oorzaak was. Niemand zegt dat het een ongeluk was. De een zegt dat het Afghaanse dieven waren, anderen houden het op Griekse extremisten en bewoners van de omliggende dorpen die af wilden van het kamp. Je hoort ook verhalen dat kampbewoners al klaar stonden met hun bezittingen toen de brand uitbrak.’

Duizenden bewoners van het afgebrande kamp Moria op Lesbos hebben hun toevlucht gezocht tot parkeerterreinen en slapen langs de kant van de weg.Beeld Zolin Nicola

Je bent door het Griekse dorp gereden, vlakbij het afgebrande kamp. Hoe was de sfeer daar?

‘Het is een totaal andere wereld. Bewoners die op hun terrassen aan het eten waren of bij elkaar zaten te praten. Kortom, Griekse gemoedelijkheid. Maar de gezichten stonden ook op strak. Dat liet niets aan duidelijkheid over. De mensen willen nu eindelijk af van het kamp en de migranten, dat is duidelijk. Op donderdag was er een demonstratie en een wegblokkade. De weg werd geblokkeerd omdat de bewoners niet willen dat Moria wordt herbouwd. Het zijn twee compleet andere werelden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden