‘Sommige vluchtelingen zijn zo wanhopig dat ze hun hond de trein uitgooien’

Gehavend komen de honden het kamp binnen. De een mist een oog, de ander een poot. Allemaal zijn ze bang voor knallen.

‘Eergisteren kwamen soldaten uit Toretsk voorrijden met een hond die nog een granaatscherf in zijn lijf had’, schreeuwt verzorger Leonid Azrelyan (38) door het oorverdovende geblaf om hem heen. ‘We hebben die hond meteen overgebracht naar de operatietafel en zijn een nieuw baasje voor hem gaan zoeken. Binnenkort vertrekt hij naar Tsjechië.’

Shelter Friend, een kamp van schots en scheve hokken in de velden buiten de Oekraïense stad Dnipro, is een opvangplek voor honden die getroffen zijn door de Russische invasie. Ze worden afgeleverd door soldaten die terugkeren van het front en door vluchtelingen die niet meer voor hun huisdier kunnen zorgen.

‘Sommige vluchtelingen zijn zo wanhopig dat ze hun hond gewoon de trein uitgooien’, zegt Azrelyan. ‘En dan krijgen wij een telefoontje van het treinstation om zo’n hond op te halen. Maar we zitten helemaal vol.’

In totaal zitten er zo’n 250 fronthonden in het asiel van Shelter Friend, dat ook nog een asiel met honderd katten beheert. De honden komen de laatste maanden vooral uit het oosten, de plek waar de zwaarste gevechten plaatsvinden. Onlangs binnengebracht: een sint-bernard uit Bachmoet, puppy’s uit Toresk en een hele roedel uit Koerachove, vlakbij Donetsk.

Oekraïners zijn een volk met bovengemiddeld veel hondenbezitters, zo blijkt uit onderzoeken van voor de oorlog. Sommige vluchtelingen namen hun hond mee naar onderkomens in het veiligere westen van Oekraïne of naar het buitenland. Anderen bleven naar eigen zeggen in bestookt gebied wonen om voor hun honden te zorgen. Maar veel Oekraïners lieten hun huisdieren achter: ze hadden geen tijd om hun hond mee te nemen of zagen geen kans om nog voor hun hond te zorgen.

De vraag naar opvangplekken is zo groot dat medewerkers van Shelter Friend alweer nieuwe hokken in elkaar timmeren. Ruimte is niet het enige probleem. De groei van het aantal honden heeft de kosten voor voer opgedreven tot boven de 3.000 euro per maand, een bedrag dat de organisatie ophaalt via donaties. De grootste uitdaging: ervoor zorgen dat de honden weer vertrekken.

Knallen van raketexplosies

Sommige honden zijn zo wild dat Azrelyan ze niet durft weg te geven aan een nieuwe eigenaar. ‘Deze laat niemand in zijn buurt, behalve mij’, zegt Azrelyan over Malisj (‘Kleintje’), een hond van twee meter die op zijn achterpoten tegen de tralies van zijn hok staat en brult als een leeuw. ‘Hij is zo wild dat de soldaten hem in een kooi moesten afleveren.’

Veel van de honden zijn opgegroeid op plekken in de Donbas die al sinds 2014 met oorlog kampen. Volgens verzorger Tanja Kravtsjenko (36), die sinds 2014 bij Shelter Friend werkt, hebben ze tijd nodig om tot rust te komen voordat ze overgedragen kunnen worden aan een nieuwe eigenaar. ‘40 procent bijt’, zegt ze. ‘Sommige hebben dode soldaten gegeten om te overleven.’

Wat niet helpt zijn de knallen van Russische raketexplosies in dit gebied, zegt Kravtsjenko. ‘De luchtverdediging schiet de raketten boven ons hoofd uit de lucht.’

De grens over

Het asiel van Shelter Friend ligt vlakbij Dnipro, de vierde stad van het land die verscheidene keren is bestookt door het Russische leger. Afgelopen vrijdag vuurde Rusland weer raketten af op tal van Oekraïense steden. De meeste werden volgens het Oekraïense leger uit de lucht geschoten, maar niet allemaal: zeker negentien mensen kwamen om bij inslagen op verschillende plekken in het land. In Dnipro kwamen een vrouw en haar 3-jarige dochter om het leven, zo meldde de burgemeester van de stad.

Kravtsjenko brengt de honden ver weg van Dnipro: naar het buitenland. Oekraïense belangstellenden voor de fronthonden komen niet in aanmerking, ook niet als ze in gebieden wonen die niet of nauwelijks zijn getroffen door het Russische leger. Kravtsjenko: ‘Oekraïners zijn in oorlogstijd niet in staat om voor een hond te zorgen.’

Buitenlanders vindt Shelter Friend via internet en Europese dierenactivisten. Is er een nieuwe eigenaar gevonden die bereid is om de kosten van het transport te betalen, dan stapt Kravtsjenko in de auto om de dieren naar het buitenland te brengen – in tegenstelling tot haar mannelijke collega’s mag zij als vrouw de grens oversteken van de Oekraïense autoriteiten.

En dan rijdt ze in haar eentje weer terug naar haar land in oorlog om meer honden op te halen. ‘We moeten ze van de Russen redden’, zegt ze. ‘Onze honden zijn ook Oekraïners.’