Column

Sommige smoezen zijn te vergezocht en sommige waarheden te ingewikkeld

Ik bracht mijn dochter zes minuten te laat op school afgelopen dinsdag, maar dat was de schuld van Servië en Kosovo omdat zij vanwege onderlinge bonje niet genoeg stroom aan het energienetwerk leveren, zodat de frequentie waarmee de wisselstroom uit het stopcontact komt omlaag is gegaan en dus alle Europese digitale klokken die zijn aangesloten op het stroomnet en voor de tijdmeting gebruik maken van de hartslag van het Europese hoogspanningsnet achterlopen.

Ik zei nog tegen mijn dochter: 'Zeg dat maar tegen de juf', maar sommige smoezen zijn te vergezocht en sommige waarheden zijn te ingewikkeld.

Dus we lieten het maar bij: 'Sorry.'

Eigenlijk is het geen boeiend nieuws dat er gewoon een hele hoop klokken ongelijk lopen, maar het is tegelijkertijd ook weer wel boeiend, want het spreekt nu eenmaal tot de verbeelding als er even wordt gesuggereerd dat er met de tijd valt te knoeien, de echte tijd. Alsof de zes minuten waarmee al die klokken achterliepen er voor de echte tijd bij gewonnen waren. Meer tijd! Er gloort een sprankje hoop op iets onmogelijks en mijn hart springt op.

Ik dacht meteen aan dat verhaal van die Franse anarchist die in Engeland 'de tijd' wilde opblazen, maar wiens bom te vroeg afging. (Ken je die mop van die man die de klok wilde opblazen? Dat lukte niet, zijn bom ging te vroeg af want hij kon geen klokkijken.) Op donderdagmiddag 15 februari 1894 liep Martial Bourdin in Greenwich Park in de richting van het Koninklijk Observatorium, waar onder meer de standaardtijd werd bepaald, toen zijn bom tot ontploffing kwam. Het enige slachtoffer was Bourdin zelf. Zwaargewond werd hij gevonden door de parkwachter. Bourdin leefde nog en was tot spreken in staat, maar hij zei niets. Hij gaf zijn doelwit niet prijs. Niet veel later overleed hij in het ziekenhuis.

Goed bekeken was het dus gewoon iemand die zichzelf per ongeluk opblies met een zelfgemaakte bom, maar hij ging de geschiedenis in als 'de man die de tijd wilde opblazen' en dankzij die omschrijving inspireerde hij schrijvers, theatermakers en terroristen en heeft hij nu zijn eigen Wikipedia-pagina.

Hoe weten we zo zeker dat Bourdins bom voortijdig afging? Hij bleek een pak geld bij zich te hebben, wat erop zou wijzen dat hij er zelf graag levend vandoor zou zijn gegaan, dus is die bom in ieder geval niet op het juiste moment of op de juiste plek ontploft. Of het moet een aanslag zijn geweest op zichzelf én zijn geld. Nee, op de een of andere droevige manier is dat nog minder realistisch dan een aanslag op de tijd. Of nou ja, de tijdmeting. Stel je toch voor dat het observatorium was verwoest. Dat het Bourdin was gelukt, wat ze dachten wat hij had willen doen. Dan hadden de mensen toch maar mooi hun horloges opnieuw gelijk moeten zetten.

Zou hij beroemder zijn geweest? Misschien. Maar dit verhaal is beter.

Al vermoedde ik deze week ineens dat de echte waarheid luidt dat het Bourdin toen wel degelijk is gelukt, maar dat de autoriteiten dit destijds angstvallig verborgen hebben gehouden uit angst voor mondiale tijdsverwarring. Met wat nattevingerwerk is de tijd in 1894 opnieuw bepaald en recent zijn ze erachter gekomen dat we sindsdien zes minuten voorlopen. Op de Balkan zijn ze dus slechts aan het proberen om die zes minuten voor ons nu allemaal eerlijk terug te winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden