Sommige pizzadozen zijn ook oud papier

Nederland is Europees kampioen recycling van papier. Toch verdwijnt er nog te veel in de oven.

Een jaar geleden deed het Nederlands Bijbelgenootschap (NBG) een oproep: lever uw oude, stukgelezen bijbels bij ons in en wij recyclen het papier en maken er gloednieuwe exemplaren van. Het was het genootschap opgevallen dat veel mensen het heiligschennis vonden om 'Gods woord' samen met de pakken waspoeder en de eierdozen bij het oud papier te zetten. Dat terwijl ze vaak allang een nieuwe Bijbel hadden en hun beduimelde voorgangers ergens in huis het stof der jaren lagen te vergaren.


Deze week presenteerde het bijbelgenootschap de resultaten van de recycle-actie: meer dan 100 duizend ingeleverde bijbels, liedboeken en psalmbundels. Een speciale vermelding was voor de gemeente Staphorst, waar de oogst tweeduizend oude bijbels bedroeg, oftewel één stukgelezen bijbel per acht Staphorsters.


Niet alle Nederlanders zijn zo recyclofiel als de Staphorsters, maar de Nederlanders behoren qua papierhergebruik wel tot de kringloopkampioenen van Europa. 84 procent van het Nederlandse papier en karton wordt hergebruikt, tegen een kleine 72 procent voor heel Europa.


Wie dit artikel leest op krantenpapier, heeft een soort palimpsest voor zich, gedrukt op een mengelmoes van bijvoorbeeld oude kranten, A4'tjes en reclamefolders, die weer gedrukt waren op oude kranten, A4'tjes en reclamefolders, enzovoorts. Net als toiletpapier en zakdoekjes bestaan kranten voor tussen de 80 en 100 procent uit oud papier. Betweterige lezers die schamperen dat de Volkskrant alleen oud nieuws bevat, hebben dus op zijn minst in letterlijke zin gelijk, zegt ook Wienus van Oosterum, directeur van de Stichting Papier Recycling Nederland (PRN). Papiervezels kunnen namelijk zes à zeven keer tot nieuw papier worden verwerkt. Deze Volkskrant kan dus een reïncarnatie zijn van zes of zeven eerdere Volkskranten. (Om grappen voor te zijn: deze Volkskrant kan in een volgend leven inderdaad ook terugkeren als toiletpapier.)


Per Nederlander veroorzaken we in een jaar tijd 59 kilo aan papier- en kartonafval, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek over 2012. In dat jaar ging het om in totaal 983 kiloton aan Nederlands papier en karton, oftewel meer dan 4.300 keer het maximaal toegestane startgewicht van de Boeing 787-8 Dreamliner. 59 kilo is overigens wel een 21ste-eeuws laagterecord: in het topjaar 2008 dankten de Nederlanders nog 69 kilo papier- en kartonafval per persoon af. Aan die daling kun je niet alleen de crisis aflezen, zegt Van Oosterum, maar vooral de dalende kranten- en tijdschriftenoplages, dunnere kranten en de toenemende digitalisering.


Van al het papier en karton dat bedrijven en huishoudens gebruiken wordt 84 procent ingezameld en hergebruikt. Een score van 100 procent zal waarschijnlijk nooit haalbaar zijn, onder meer omdat papier niet oneindig kan worden hergebruikt. 'Elke keer dat je papier hergebruikt maak je de papiervezels korter, en dus minder sterk. Van het schroot van frisdrankblikjes, oude fietsen of autowrakken kun je 100 procent gelijkwaardig nieuw metaal maken, maar voor goed papier en karton geldt dat niet.' En dus moeten er bomen gekapt worden om oude papiervezels aan te vullen met nieuwe. Maar voor elke gekapte boom wordt minstens een nieuwe geplant, zegt Van Oosterum.


Zes à zeven keer is nu het maximale aantal keer dat papier opnieuw tot leven kan worden gewekt. Dat is al meer dan vroeger mogelijk was, wat mede te danken is aan de toevoeging van enzymen. Of er nog meer rek in papiervezels zit is twijfelachtig, zegt Van Oosterum. 'Als je zeven zou kunnen opschroeven tot acht keer maak je wel een klapper. In de papierindustrie wordt voortdurend gewerkt aan een dergelijke vooruitgang, maar of het haalbaar is valt te bezien.'


Op een ander punt valt sowieso verbetering te boeken: per jaar gooien Nederlanders nog vele kilo's aan herbruikbaar oud papier ten onrechte bij het restafval. Dat papier wordt vervolgens niet gerecycled, maar verbrand. 'Bij het huishoudelijk afval uit onze keukens zit gemiddeld nog ongeveer 7 procent herbruikbaar papier en karton', zegt Van Oosterum. 'Dan praat je over de verpakking van de hagelslag of de doos waarin de diepvriespizza zat. Zo'n doos kan prima bij het oud papier, maar wordt vaak toch weggegooid.' In 2012 gooiden de Nederlanders 3.657 kiloton aan huishoudelijk restafval in de pedaalemmer, oftewel 219 kilo per inwoner. Dat zou betekenen dat de Nederlanders per persoon nog ruim 15 kilo herbruikbaar papier en karton extra zouden kunnen redden.


Maar hoe ver moet je als deugdzame hergebruiker gaan om papier en karton 'te behoeden voor de verbrandingsoven', zoals Van Oosterum het verwoordt? 'Ik weet van sommige mensen dat ze tijdschriften en reclamefolders bij het restafval gooien, dat is niet de bedoeling. Maar pizzadozen van de gemiddelde koerier kun je, in tegenstelling tot supermarktpizza's, beter niet bij het oud papier doen. De bodem van de pizzadoos is meestal verzadigd met vet en etensresten en kan daardoor niet meer goed worden verwerkt.' Ook mensen die hun koffiefilters uitspoelen met het oog op hergebruik moet Van Oosterum teleurstellen. 'Papier moet schoon en droog zijn voor hergebruik. Het reinigen van koffiefilters is milieutechnisch gezien zo verliesgevend ten opzichte van het kleine beetje papier dat je redt dat het de moeite nauwelijks loont.'


Vragen over milieuvriendelijk gedrag of tips voor deze rubriek?


Mail naar groen@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden