Column

Sommer: 'Niemand houdt nog van de PvdA, het is heerlijk stampen'

Precies als de Franse PS krijgt de PvdA de schuld van alle plagen van Egypte, schrijft Martin Sommer, politiek commentator van de Volkskrant.

PvdA-voorzitter Hans Spekman op weg naar de fractievergadering, een dag na de gemeenteraadsverkiezingen.Beeld anp

Bij mij op het Franse dorp heeft Sylvie Marlot afgelopen zondag de gemeenteraadsverkiezingen gewonnen. Met een overmacht van 91,8 procent, dat zijn op de kop af 56 stemmen. Ze is een blonde struise vrouw en partijloos, zoals bij ons alle kandidaten voor de gemeenteraad partijloos zijn. Verder gaat alles zijn gangetje. De enige ambtenaar is een melkertbaner. Hij is nu de stoepranden geel aan het schilderen. De krantenman moppert dat het schip van staat flink water maakt. Klagen en de staat moet het opknappen, dat is Frankrijk in de kortste samenvatting.

Vandaag stemmen de Fransen in de tweede ronde voor de gemeenteraden. Afgezien van die tweede ronde lijkt de toestand sterk op Nederland. Hier is men in de ban van Wilders, daar vinden de socialisten dat er een 'republikeins front' moet worden ingesteld tegen Marine le Pen. Klagers uit de Parti Socialiste (PS) nemen de eigen partij onder vuur, hoe herkenbaar. Er moet 'meer sociale rechtvaardigheid' komen, las ik in Le Monde. Het had ook op de opiniepagina's van de Volkskrant kunnen staan.

Na de verkiezingsnederlaag leefden professor Heertje en Marcel van Dam zich uit op de Partij van de Arbeid. Alle plagen van Egypte zijn te wijten aan de PvdA. De vergelijking met Frankrijk leert dat die gedachte nogal provinciaals is. De trends zijn internationaal en dus kan het lastig allemaal aan Samsom liggen. In mijn dorp was de opkomst 71 procent, in heel Frankrijk bijna 65 procent. Hoger dan in Nederland, wel dalend net als hier. Veel lokale lijsten ook en de peilingen zaten er net zo goed naast.

 
De enige ambtenaar is een melkertbaner. Hij is nu de stoepranden geel aan het schilderen.
Beeld epa

Aftocht
De vergelijking leert dat de socialistische nederlaag in beide landen veel weg had van een aftocht. De PS verloor tussen de 10 en 20 procent. Allerlei steden dreigen in handen van het Front National (FN) te vallen. Zelfs Parijs zou tegen de verwachting in verloren kunnen gaan - niet aan het FN overigens, maar aan 'gewoon rechts'.

Dan Nederland. In de voormalig rode provincie Groningen: nog één PvdA-gemeente. Rood Nijmegen: gehalveerd. Bovenal Amsterdam, waar de PvdA voor het eerst sinds de oorlog niet de grootste is. Kijk naar het kaartje. D66 heeft de stad overgenomen, inclusief een fors deel van de allochtone buitenwijken. Het is een symbolische schok en het staat vast dat de kiezers genoeg hebben van de PvdA. Maar waarvóór hebben ze eigenlijk gekozen?
(tekst loopt door onder afbeelding)

 
Het is een symbolische schok en het staat vast dat de kiezers genoeg hebben van de PvdA.
Beeld Josse de Voogd

Waterscheiding
D66-leider Pechtold heeft vaker gezegd dat hij kan instemmen met 80 procent van het regeringsbeleid. Zeker in Amsterdam is er niet veel verschil tussen de PvdA en D66. Hier geldt daarom de wet van politicoloog Kees Aarts. Die zag de grote waterscheiding in 1994, toen zowel CDA als PvdA een enorme nederlaag leed. Voordien, aldus Aarts, stemden kiezers vóór een project en volgden ze een leider. Daarna is stemmen vooral afrekenen geworden.

De Fransen hebben net zo overtuigd het bestaande regime weggestemd. Er zijn ook verschillen. Na de eerste ronde was de overheersende conclusie: 'We moeten het anders doen', zoals minister Sapin van Werkgelegenheid zei. Kop in Le Monde: 'Socialisten zetten Hollande onder druk alles anders te doen.' Samengevat kiest links Frankrijk voor de lijn-Van Dam en Heertje. Alles is te wijten aan de regering en je kúnt er ook van alles aan doen. Het land wacht nu in spanning een zogenoemd remaniement af, een personeelswisseling in het kabinet.

Het landelijk partijkantoor van de PvdA, een dag na het grote verlies in de gemeenteraadsverkiezingen.Beeld anp

Hilarisch en pover
Dat is even hilarisch als pover, omdat iedereen weet dat een nieuwe ministersploeg niet uitmaakt. Maandag moet president Hollande met een lijstje van 50 miljard aan nieuwe bezuinigingen langskomen bij eurocommissaris Olli Rehn. Alles anders doen is dus vooral een ritueel.

Frankrijk kent geen liberalisme, alle heil, alle voorstellingsvermogen, draait om de staat. Die staatstrouwe positie heeft de PvdA gelukkig achter zich gelaten. Wat niet wil zeggen dat Samsom en de zijnen in een comfortabele positie verkeren. Voorzitter Spekman zei dat een meer ideologisch profiel nodig is. Zichtbaar maken waar je voor staat. Merkwaardige opmerking. Waar staat hij voor, anders dan voor hetgeen de partij doet in samenwerking met de VVD? Predik wat je praktiseert, zou ik zeggen. Duidelijker maken wat de idealen zijn, van mij mag het. Maar in de kloof tussen regeringsverantwoordelijkheid en idealen dreigt langzamerhand de hele PvdA te vallen. Het bizarre van deze verkiezingsuitslag is dat D66 klaarblijkelijk met meer overtuigingskracht het regeringsbeleid weet uit te dragen dan de PvdA zelf.

Niemand houdt nog van de PvdA, het is heerlijk stampen op die partij. Zo'n leuke club is het inderdaad niet. Ikzelf wijs graag naar Jetta Klijnsma en haar Participatiewet. Die heette onder Rutte I de Wet werken naar vermogen en wilde bezuinigen en tegelijk de zogeheten onderkant van de arbeidsmarkt (Wajong, bijstand, sociale werkplaatsen) activeren. Daar ageerde de PvdA destijds opgewonden tegen. De wet werd op een haar na goedgekeurd, omdat Rutte I viel.
Nu heet hij Participatiewet, maar om de zeven verschillen te zien, moet je sociale verzekeringstechneut zijn. Het verschil is dus vooral de naam van de wet en het feit dat Klijnsma haar betere gemoed uitdraagt. Daar hebben veel mensen genoeg van. Maar laten we op de knikkers letten. De begroting moet op orde en de PvdA doet het. Samsom zei: we gaan door op de ingeslagen weg.

Gelukkig maar.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

 
Samsom zei: we gaan door op de ingeslagen weg. Gelukkig maar.
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden