Column

Sommer: 'Nederland distributieland bestaat al lang niet meer'

De critici van Asscher geven blijk van een verdrietig gebrek aan inlevingsvermogen, vindt Martin Sommer, politiek commentator van de Volkskrant. 'Ik heb sympathie voor Asscher en zijn code oranje. Voor het transport is het helaas te laat.'

Een groep Bulgaarse truckers verblijft al een week op een parkeerterrein langs de A58 Beeld ANP

De directeur van Vd Maat Transport, gesitueerd aan de rondweg Eindhoven, heet William van der Maat. Buiten rijden de vrachtwagens met het bedrijfslogo af en aan. Binnen vertelt de directeur over het familiebedrijf. Zijn vader begon in 1972, met één vrachtwagen. Hij reed voor de Edah, samen met een collega.

De zoon heeft 31 chauffeurs in dienst, allemaal Nederlanders. Niet omdat hij discrimineert, zoals sommige verlichte geesten meteen zullen roepen. Hij bedient een nichemarkt in het internationale vervoer, precisiewerk op de minuut en kwaliteitsvervoer. Van der Maat heeft drie kinderen. Maar of hij ze zou aanraden om de zaak over te nemen, hij weet het niet. Want met Nederland distributieland is het eigenlijk over en uit.

Ik sprak met William van der Maat omdat het vorige week in de Tweede Kamer ging over de verdringing door werknemers uit Oost-Europa. Minister Asscher voert zijn manhaftige strijd tegen malafide uitzendbureaus in de bouw die voor een grijpstuiver buitenlanders in dienst hebben. Hij wil ook misstanden in het transport aanpakken.

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken Beeld ANP

'Code Oranje'
Asscher schreef zijn stuk in deze krant over 'code oranje'; Europa zou zich serieuzer de perverse effecten van de open markt moeten aantrekken. Hij vreesde in dat verband de komst van Bulgaren en Roemenen. Zoals te verwachten kreeg Asscher vervolgens geweldig op zijn kop, en niet alleen van Arnon Grunberg. Hij mocht kiezen tussen xenofoob en Wilders-light. Daarbovenop was hij een handelaar in angst omdat het met de tsunami aan Roemenen en Bulgaren leek mee te vallen.

Hoe kijkt directeur William van der Maat daar tegenaan? Hij kent al zijn chauffeurs, en hun gezinnen. Hij betaalt een fatsoenlijke cao, zijn chauffeurs zijn gewoon in het weekeinde thuis, als het even kan. Hongaren, Polen of Roemenen zijn drie weken van huis. Zij zijn nummers in hun bedrijf. Dat zijn geen sociale toestanden, vindt Van der Maat.

De kwestie rondom de Bulgaren en Roemenen speelt al veel langer dan begin dit jaar. Vandaar dat er niet veel leken te komen sinds 1 januari de arbeidsmarkt officieel open is. Nederland is namelijk al lang en breed hun richting op gegaan. Feitelijk bestaat het Nederlandse internationale transport nauwelijks meer. Van der Maat is een geweldige uitzondering. Twintig jaar geleden had men de mond vol van Nederland Distributieland. Met bijna een kwart van de Europese markt. De cijfers van deze week van de Duitse zogeheten Maut-statistiek: onder Nederlandse vlag wordt nog 1 procent van de lading over een afstand van 1.000 kilometer of meer vervoerd. 1 procent! Exit Nederland distributieland.

 
Zoals te verwachten kreeg Asscher vervolgens geweldig op zijn kop, en niet alleen van Arnon Grunberg. Hij mocht kiezen tussen xenofoob en Wilders-light

Verhuizen
Dat komt doordat Nederlandse transportbedrijven met zijn allen aan het verhuizen zijn. Eerst hebben ze massaal Oost-Europeanen in dienst genomen. Een Pool is immers een kwart goedkoper dan een Nederlander. Reken maar uit in een sector waar de marge 3 procent bedraagt. Nu lijkt Asscher succes te krijgen met zijn ketenaansprakelijkheid. Wie werkt onder een Nederlandse opdrachtgever, moet Nederlands cao-loon krijgen. De FNV is daarover aan het procederen. Een transportbedrijf als Van den Bosch uit het Brabantse Erp meldt op de eigen site dat ze er genoeg van hebben en verkassen. Ze zijn niet de enige, want Nederlandse ondernemers zijn niet voor een gat te vangen.

Maar de Nederlandse chauffeurs hebben wel het nakijken. Niet erg volgens de critici van Asscher, die de minister nationale blikvernauwing verwijten of erger. Ik vind dat blijk geven van een verdrietig gebrek aan inlevingsvermogen.

Solidariteit met de verdrukten der aarde ver weg was altijd al gemakkelijker dan de sores aanhoren van je buurman. En chauffeurs zijn ook al geen aantrekkelijke verliezers; niet erg hip, meestal te dik en te oud, slecht gekleed en de meesten stemmen ook nog op de verkeerde partij.

Wie erop wijst dat de open markt niet voor iedereen een prijs in de loterij oplevert, krijgt te horen dat hij 'micro gelijk heeft maar macro niet'. Nederland verdient immers aan de open markt per persoon een maandsalaris extra. Ik zou dan wel bijgeleverd willen zien wie dat maandsalaris krijgen en wie niet. Niet die Nederlandse chauffeurs natuurlijk.

De Europese Commissie vond ook al dat in Nederland geen verdringing plaatsvond. Er zijn immers nog voldoende vacatures. Leuk voor die chauffeur, na dertig jaar achter het stuur. Nu onderwijzer? Of de bouwvakker na een kwart eeuw op de steiger. Zal die eens ict'er worden?

 
Solidariteit met de verdrukten der aarde ver weg was altijd al gemakkelijker dan de sores aanhoren van je buurman

Aansprakelijkheidswet
De aansprakelijkheidswet van Lodewijk Asscher kan in de bouw een succes worden. In het transport is dat veel moeilijker. Het werken met Oost-Europeanen vanuit een brievenbusfirma in Cyprus of Boekarest is een misstand en wordt aangepakt. Maar als het hele bedrijf naar Boekarest verhuist, heet het ineens geen misstand meer maar de vrucht van de globalisering. Dan haalt iedereen zijn schouders op - de wereld is plat geworden en zo gaan die dingen.

Het is een wonder dat de chauffeurs er nog zo laconiek onder zijn. En dat een uitzondering als werkgever William van der Maat de goedgehumeurdheid opbrengt om door te buffelen. Het heeft vooral ontbroken aan meegevoel met de verliezers. Lodewijk Asscher zei eens: 'Als je de gevolgen van zo'n idee van de vrije markt taboe verklaart en mensen dwingt er honderd procent vóór te zijn, gaan ze het hele idee van de Europese Unie ter discussie stellen.'

Daar zijn we nu beland. Ik heb sympathie voor Asscher en zijn code oranje. Voor het transport is het helaas te laat.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

 
Als je de gevolgen van zo'n idee van de vrije markt taboe verklaart en mensen dwingt er honderd procent vóór te zijn, gaan ze het hele idee van de Europese Unie ter discussie stellen
Minister Asscher van Sociale Zaken
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden