Somerset Levels is het bootje varen zat

Nederland, help ons, klinkt het in het Britse Somerset. De bewoners willen van hun water af. De politiek zegt: laat de natuur haar gang gaan.

BRIDGEWATER - 'Wat? Kom je uit Nederland? Wat een geweldig nieuws. We hebben jullie hard nodig.' In de stromende regen wijst Heather Stuart-Monteith, een vrouw van in de vijftig, op de zandzakken die het wassende water buiten de deur moeten houden. Haar woning bevindt zich op de Somerset Levels, een pittoresk poldergebied in het westen van Engeland dat al sinds Nieuwjaarsdag grotendeels onder water staat. Bruin water. Bewoners als Stuart-Monteith zijn het langzaam maar zeker zat. 'Onze overheid wil de natuur lekker haar gang laten gaan, maar lijkt te zijn vergeten dat er naast ganzen en woelratten ook mensen wonen.'


Willem Frederik Hermans typeerde Groot-Brittannië ooit als een half- ondergelopen gebergte in de Noordzee, maar tijdens deze natste winter sinds mensenheugenis zijn grote delen van het koninkrijk helemaal onder het water verdwenen, met name in het zuiden. Geen gebied is er zwaarder getroffen dan de Somerset Levels, waar sinds de middeleeuwen, toen de abdijen van Glastonbury en Athelney werden gesticht, een gevecht tegen het water woedt. Deze strijd leek vier eeuwen geleden te zijn beslecht na interventie van Hollandse ingenieurs, maar na twee enorme overstromingen binnen veertien maanden lijkt het water aan de winnende hand te zijn.


Een gebied van ruim tachtig vierkante kilometer staat al weken blank, inclusief veertig woningen. Het 195 inwoners tellende dorpje Muchelney is sindsdien slechts per boot bereikbaar. Vorige week kwam de minister van Landbouw en Milieu poolshoogte nemen, maar hij leek zich vooral zorgen te maken over spatjes modder op zijn glimmende schoenen. David Cameron stuurde de landmacht naar het ondergelopen gebied, waar de bewoners meer zouden hebben gehad aan de marine. De Environment Agency, de evenknie van Rijkswaterstaat, besloot na de nodige bedenktijd extra pompen te installeren, die momenteel een miljoen kubieke liter per dag wegpompen.


Staand bij zo'n pomp langs de dichtgeslibde Parrett-rivier begint het plaatselijke kamerlid Ian Riddell Grainger te foeteren als het agentschap ter sprake komt. 'Over de werknemers in het veld niets dan goeds. Dat zijn de leeuwen, maar die worden geleid door overbodige ezels. Het is een wonder dat dit pompstation nog bestaat. De voormalige directrice van de Agency heeft ooit gezegd dat ze alle pompstations hier wilde opblazen, teneinde het gebied terug te kunnen gegeven aan de natuur. '


Riddell Grainger, een nazaat van koningin Victoria en nummer 309 in de lijn van troonopvolging, heeft inmiddels Nederlandse hulp gezocht. 'Jullie liggen onder zeeniveau en hebben evenveel regen gehad als wij, maar zonder overstromingen. Daarom heb ik bij Nederlandse politici, ambtenaren en ingenieurs geïnformeerd over hulp bij baggeren. Er ligt zelfs al een offerte. Jullie baggertechnieken zijn superieur en goedkoper dan wat ons agentschap heeft begroot. Geld is niet het probleem. De bunny huggers hebben hier 31 miljoen pond (38 miljoen euro) gestoken in een vogelreservaat. Dat vinden ze spannender dan het baggerwerk.'


De Conservatieve politicus met zijn kaplaarzen en platte pet geniet de steun in zijn kiesdistrict, bijvoorbeeld van het raadslid Julian Taylor in wiens tuin een bord met de tekst 'Please dredge our river' staat. Zijn boerderij heet Orchard View, maar wat hij vanuit het raam toch vooral ziet, is een angstvallig volle sloot. De situatie gaat de gepensioneerde universiteitsdocent aan het hart. Vol devotie vertelt hij over de geschiedenis van de Somerset Levels en over zijn recente bezoek aan het Museum de Cruquius in de Haarlemmermeer. 'De pompmachine die we daar zagen, bleek indertijd gemaakt te zijn in Cornwall. En nu hebben we jullie spullen nodig. Hoe ironisch.'


'Drooggelegd land vereist onderhoud. Dat ligt voor de hand, maar leg het onze politici maar eens uit. Die bezuinigen nu zelfs op waterbeheer. De beddingen van onze rivieren liggen vier meter hoger dan in de jaren vijftig,' vertelt Taylor, 'Baggeren is nu het antwoord, gevolgd door de aanleg van deltawerken, want we hebben hier te maken met het op een na grootste getijdenverschil ter wereld.' Zijn vrouw Mary knikt instemmend en wijst op de averechtse effecten van het huidige terugnaardenatuur-beleid. 'Vorige week liepen hier twee herten tot hun middel door het water, op zoek naar een droog heenkomen. Is dat zo diervriendelijk?'


Op de achtergrond speelt het onbegrip tussen stedelingen en plattelandsbewoners. Laatstgenoemden uiten vaak het verwijt dat stedelingen het platteland zien als een natuurgebied, met de boeren en buitenlui als onnozele stoorzenders. Een voorbeeld is de zes ton, voor de helft afkomstig uit Brussel, die de overheid jaarlijks uitgeeft om boeren te onderwijzen over waterbeheer. 'Dat is typisch', zegt Stuart-Monteith, die Londen twaalf jaar terug heeft verruild voor Somerset: 'De meeste boerenfamilies zitten hier al generaties en weten precies wat er moet gebeuren: baggeren. Vroegen mochten ze zelf hun sloten doen. Nu niet meer. Vanwege die woelratjes.'


Hollandse waterbouw


De Somerset Levels is een van de gebieden waar Cornelius Vermuyden (1595-1677) zijn sporen heeft nagelaten. Deze Zeeuwse waterbouwkundige introduceerde er waterbouwtechnieken. Hij maakte The Fens droog, repareerde een doorgebroken dijk langs de Theems en ontwaterde de tuinen van Windsor Castle. Koning Karel I stuurde Sir Cornelius, inmiddels tot Engelsman genaturaliseerd, naar de Somerset Levels, maar het drainagewerk liep vertraging op door de burgeroorlog. Hij ligt begraven in Westminster en wordt herdacht met een raam in Ely Cathedral.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden