Sombere kaas, agressieve liefde

‘De kaasroman was werkelijkheid geworden.’ Die zin staat op bladzijde 141 van de 283 bladzijden tellende beeldroman Kaas, die gebaseerd is op de klassieker van Willem Elsschot uit 1933....

Joost Pollmann

Dick Matena heeft het gepeins en geaarzel van Laarmans met engelengeduld gevisualiseerd, zoals hij eerder De Avonden van Reve en Kort Amerikaans van Wolkers verstripte. Voor Reve gebruikte hij een grijsachtig sepia, voor Wolkers koos hij full colour.

In Kaas keert Matena terug naar het ouderwetse grauw, vermoedelijk om een sfeer te treffen die we associëren met de crisisjaren. Wel jammer, want het zonnige geel van de Edammer krijgen we daardoor niet te zien en het boek als geheel wordt er erg somber door, wat niet strookt met de ironische, lichte toon van Elsschots origineel.

Net als in de eerdere adaptaties heeft Matena de tekst integraal opgenomen, waardoor de lezer nauwgezet kan volgen tot wat voor beeldoplossingen de tekenaar komt. En die wekken soms verbazing. Op de laatste bladzijde valt te lezen: ‘Pas maanden later heeft zij mij een petit suisse voorgezet, van die witte, platte kaas, die niet méér op edammer gelijkt dan een vlinder op een slang.’ Maar we krijgen dat kaasje uit Normandië, dat op zo’n symbolische manier contrasteert met die Hollandse bol, niet te zien.

Je kunt bestaande literatuur verstrippen, je kun ook proberen zelf nieuwe literatuur te maken. Marc Legendre uit Vlaanderen heeft ’t geprobeerd en werd er deze week voor beloond met een nominatie voor de Libris Literatuurprijs, een unicum voor een Nederlandstalig stripwerk. Verder is de titel van de genomineerde graphic novel, die de agressieve liefdesrelatie behandelt tussen een man en een vrouw op een zuidelijk eiland: Antonio Sentina en Fredje.

Inhoudelijk lijkt Legendre zich hebben laten inspireren door Who’s afraid of Virginia Woolf, naar de vorm is hij schatplichtig aan Dave McKean, die zijn beeldverhalen ook vormgeeft met fotomanipulaties en collagetechnieken. Legendre legt de lat hoog, maar springt er onderdoor. Zijn tekst is een toneeltekst die je beter kunt laten spelen door mensen van vlees en bloed. Met lichaamstaal die spréékt.

Zijn beelden zijn even pretentieus als willekeurig. ‘De grenzen van de goede smaak, van het aanvaardbare.’ En daarbij vijf mystificerend bedoelde close-ups van een aansteker. Het literaire van dit soort ‘oplossingen’ zit ’m vooral in de suggestie dat we met een wonderlijke metafoor te maken hebben. Maar het is vooral: gezocht.Joost Pollmann

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden