Somaliërs al snel geassocieerd met jihadisme

AMSTERDAM - In de Somalische gemeenschap in Nederland wordt druk getelefoneerd om uit te zoeken wat nou precies het 'terreurgehalte' zou kunnen zijn van de twaalf Somaliërs die op Kerstavond in Rotterdam zijn gearresteerd. 'Eigenaren van de belwinkels in de Middellandstraat staan niet bekend als religieus', reageert Guled Yusuf Ahmed van de Nederlands-Somalische stichting Nedsom. 'Misschien zaten zij erin vanwege het geld.'

Man verdacht van lidmaatschap van al-Shabaab in de Somalische rechtbank.Beeld reuters

Voorlopig is het nog 'koffiedik kijken', zegt hij. Somalische organisaties proberen een vinger te krijgen achter de vermeende terreurgroep om 'intern goed voorbereid te zijn op de vragen die op hen afkomen'. Ahmed: 'Het is wel weer een klap. De arrestaties verstevigen het stigma dat de gemeenschap heeft.' Somaliërs worden al snel geassocieerd met piraterij en jihadisme.

Aantrekkingskracht
Ahmed ontkent niet dat de radicale islamitische beweging Al Shabaab een zekere aantrekkingskracht heeft op Somaliërs in de diaspora. 'Maar het zijn vaak eenlingen. Gefrustreerden in Minnesota, Toronto, Melbourne, Rotterdam of Amsterdam, die elkaar leren kennen via internet.'

In Nederland leven zo'n 22 duizend Somaliërs, die bepaald niet in een florissante positie verkeren. Die is zelfs, volgens het jaarrapport 2009 over integratie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), 'het meest zorgelijk' van alle migrantengroepen. Somalische Nederlanders hebben veruit de hoogste uitkeringsafhankelijkheid, meer dan eenderde van hen tussen de 15 en 65 jaar heeft een bijstandsuitkering. Somalische jongeren doen het het slechtst op school en hebben de meeste kans op schooluitval. Relatief veel Somalische jongeren zitten in de criminaliteit.

Somber
Een onderzoek naar radicalisering van het IVA (instituut voor beleidsonderzoek, gelieerd aan de Universiteit Tilburg) van maart dit jaar, is al even somber. Vooral met de 'tweede stroom' Somalische vluchtelingen, die de laatste twee jaar naar Nederland kwamen (zo'n 12 duizend) is het slecht gesteld. Daaronder zijn veel twintigers, die een lager opleidingsniveau en een beperktere mate van geletterheid hebben dan de 'eerste stroom' uit begin jaren negentig.

'Sociale cohesie in die groep ontbreekt, in Somalië was chaos en anarchie in hun hele leven de norm. Vrijwel zonder uitzondering betreft het oorlogsslachtoffers met trauma's, die zijn opgegroeid in gebroken gezinnen', aldus het rapport van het IVA.

Maar ook in de 'eerste stroom' verkeren ouderen in psychische nood. Die zijn alleen maar bezig met wat in Somalië gebeurt. Die maken zich zorgen om hun familie en zijn murw geslagen door al het slechte nieuws dat uit hun geboorteland over hen heen spoelt. Die vluchtelingen zijn niet in staat zich aan te passen aan de Nederlandse samenleving.

'Dat soort mensen is geïsoleerd, ze hebben geen sociaal leven,' zegt Ahmed. Die gemarginaliseerden zijn makkelijk te manipuleren door een organisatie als Al Shabaab, die volgens inlichtingenbronnen fondsen en jihadstrijders werft in Noord-Amerika en in verscheidene Europese landen. De strijd voor hun vaderland in welke vorm dan ook, geeft hun een doel en een identiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden