‘Somalië de vrijste markt ter wereld’

Het was jarenlang een politieke bende in Somalië, maar het zakenleven bloeide. Nu wordt gehoopt op een evenwichtige regering...

Van onze correspondent Kees Broere

Mohamed Ahmad werkt bij de politie. Tenminste, hij komt elke dag naar Dekedda Moqdisho, de haven van Mogadishu, hangt wat rond bij de poort, wacht tot het avond is, en gaat weer naar huis. De baan heeft hij dus al, nu is het wachten tot iemand hem gaat betalen. ‘We werken niet voor geld, we werken voor hoop.’

Er zijn tienduizenden Somaliërs zoals Ahmad. Zij werken in de publieke sector, maar van een overheid, een staat die hun op tijd een salaris moet geven, is al sinds 1991 geen sprake meer. Het is een van de redenen waarom zoveel mensen in dit land ervoor gekozen hebben het zakenleven in te gaan. En met soms spectaculaire successen.

‘Politici komen en gaan; wij blijven’, zegt Yasin Osman. Hij is de plaatsvervangend manager van de haven in de Somalische hoofdstad. Buiten aan de kade liggen de Somalische en buitenlandse schepen die vracht aan- en afvoeren. Zoals een grote kudde kamelen, die op de Noora, een boot onder Panamese vlag, naar Saoedi-Arabië moeten.

‘In al die jaren waarin we geen regering hadden’, vertelt Osman, ‘werd het steeds makkelijker om een eigen zaak te beginnen. Wie over tweeduizend dollar contant beschikte, ging naar Dubai en begon daarvandaan zijn eigen handel met Somalië. Geen reguleringen, geen belastingen. Zo kregen we een bloeiend zakenleven.’

Het lijkt wel alsof Somaliërs kunnen ruiken waar winst te maken valt. Zakendoen zit hen in het bloed. Daarbij komt het geld dat honderdduizenden landgenoten in de diaspora maandelijks overmaken. De afgelopen jaren zijn ook steeds meer geëmigreerde Somaliërs naar hun thuisland teruggekeerd en begonnen met investeren.

Onder het nu verdreven bewind van de Unie van Islamitische Rechtbanken ging het de meeste zakenmensen ook voor de wind. Voor een deel bestond de Unie zelfs uit zakenlui die een einde wilden maken aan de terreur van de krijgsheren, zoals in de hoofdstad Mogadishu, om zo hun handel beter te kunnen beschermen.

Politici komen en gaan; inmiddels heeft de interim-regering van president Abdullahi Yusuf de hoofdstad in bezit. De president beseft dat hij de zakenmensen nodig heeft. ‘We zullen voor hen een veilige omgeving creëren’, zegt hij. Natuurlijk zal de regering ook belasting gaan heffen. Maar ‘wettelijk’, aldus Yusuf, en dus niet volgens de grillen van de krijgsheren. Vooral de IT- en telecommunicatiesector hebben de afgelopen jaren in Somalië een enorme opmars doorgemaakt. Bedrijven als Hormuud en Telcom Somalia gaat het voor de wind. Het internet loopt nog via landlijnen, maar de draadloze revolutie is begonnen. Voor mensen als Mustafa Sheik kan het niet snel genoeg gaan.

Sheik is 22 jaar en nog geen jaar geleden uit Zuid-Californië teruggekeerd naar Somalië. Wanneer we hem bellen om een afspraak te maken, zegt de vicemanager van Telcom Somalia direct een sim-kaart voor de mobiele telefoon te zullen meenemen: ‘Je gebruikt het nummer van mijn concurrent. Nergens voor nodig!’

Op de derde verdieping van zijn kantoor, in het drukke marktcentrum van Mogadishu, knipperen de groene en rode lampjes van de schakelkasten. Hier, tussen de puinhopen van de Somalische hoofdstad, staat voor miljoenen dollars aan apparatuur, ingevoerd uit de Verenigde Staten, maar ook uit China, waar Sheik net op bezoek is geweest.

‘In het Westen leer je over de vrijemarkteconomie’, zegt hij. ‘Maar hier in Somalië vind je waarschijnlijk de vrijste markt ter wereld.’ Natuurlijk kent Sheik ook de risico’s die kleven aan het zakendoen in een vaak gewelddadige omgeving. ‘Maar het loopt prima. Pas als er zelfmoordaanslagen komen, ben ik hier weg.’

Ruim vijftien jaar heeft de zakenwereld zonder regering gewerkt. Somalië raakte bekend als de ‘economie zonder staat’. Maar inmiddels hopen de meeste mensen in het bedrijfsleven op samenwerking met een stabiel bewind. ‘Als dat lukt’, zegt Sheik, ‘is dat uitstekend voor de bevolking, uitstekend voor de regering en kan het ook een doorslaand succes voor de zakenwereld betekenen.’

De zakenman in de haven van Mogadishu denkt er al net zo over. ‘Ik hoop werkelijk dat het met deze nieuwe regering gaat lukken’, vertelt Yasin Oman.

‘De mullahs en sjeiks van de Islamitische Rechtbanken hadden niet het juiste politieke instinct. Als de nieuwe regering voor stabiliteit kan zorgen en wij in het bedrijfsleven ons werk kunnen doen, wordt Somalië weer een compleet land.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden