De Gids Werken

Sollicitatiegesprek is dans van leugens

Het draait om een felbegeerde baan, dus presenteer je een net even wat aantrekkelijker versie van jezelf. Maar zwijg je ook over die keer dat je bent ontslagen en vul je gaten in je cv op?

‘In verreweg de meeste gevallen zeggen we dat we op dat moment meer verdienen dan eigenlijk het geval is. Meestal zo'n 5 procent meer, de echte durfal doet er zelfs een schepje van 10 procent bovenop.’ Beeld Claudie de Cleen

Bij toeval weet hij een baan te bemachtigen als advocaat-stagiair bij een gere nommeerd advocatenbureau, zonder enig schooldiploma. Terwijl de baas ervan uitgaat dat hij is afgestudeerd aan de prestigieuze Harvard Law School. Een ongelofelijk geheim, dat ieder moment dreigt uit te komen. Een scenario dat alleen maar in populaire Amerikaanse televisieseries bestaat. Pure fictie.


Of toch niet? Want ook wij weten de feiten tijdens een sollicitatiegesprek soms iets mooier te brengen dan ze daadwerkelijk zijn. We noemen een iets hoger salaris als de toekomstige werkgever erom vraagt. Een bijbaan in een supermarkt waarbij twee keer per week de winkel geopend wordt, omschrijven we plots als 'filiaalmanager'. Oja, en dat ontslag laten we ook liever maar op het papiertje weg. Toegegeven, het is niet dezelfde omvangrijke leugen als in de Amerikaanse televisieserie Suits. Maar hoeveel mag je verdraaien in een poging die nieuwe baan te bemachtigen? Twee zaken die we vaak iets rooskleuriger voordoen dan ze zijn.

1.) CV

CV-pimping: zo wordt het opleuken van een curriculum vitae vaak genoemd. Een functie iets zwaarder aanzetten, een gat op de tijdlijn opvullen met een tijdelijk baantje, een niet afgemaakte studie doodleuk als opleiding vermelden. Karina Ahles van cv-verificatiebureau Een Streepje Voor is na al die jaren nog steeds verbaasd over hoe vaak het voorkomt. 'In ruim de helft van de cv's die ik bekijk, zit iets dat niet klopt', aldus Ahles. 'Natuurlijk zitten daar gradaties in. Soms heeft iemand die al heel lang werkt, een datum onbewust verkeerd. Maar er zijn ook types die een heel cv bij elkaar verzinnen. Dat komt vaker voor dan je denkt.'


Zo ontdekte Ahles dat een werknemer die al tien jaar in dienst was en in het buitenland zou gaan werken, helemaal geen diploma had. Dat een boekhouder met keurige achtergrond zomaar een studie economie verzon. En dat een jongen die in gesprek was over werk bij een financieel dienstverlener, helemaal zijn middelbare school niet had afgemaakt en ook de beschreven bijbaan niet had gehad. Gevolgen had dat liegen zeker. De man die in het buitenland zou gaan werken, verloor na tien jaar prima functioneren zijn baan. De boekhouder werd niet aangenomen, terwijl de studie economie voor zijn werk helemaal niet nodig was. De jongen die solliciteerde naar een baan bij een financiële instelling, kon er in de nabije toekomst niet meer terecht. 'Zo iemand blijft voor werkgevers een tijdbom', zegt Ahles. 'Wanneer er druk op de ketel komt en prestaties geleverd moeten worden, zou het zomaar kunnen dat die werknemer weer gaat liegen. En dat is voor de werkgever een risico.'


Maar moet je dan ook ontslag of een niet afgeronde studie vermelden? Het zou wel netjes zijn, maar hoeft volgens Ahles niet. 'Wees wel altijd eerlijk. Als een werkgever je vraagt om uit te leggen wat je studie inhield, vertel dan dat je alleen de propedeuse gehaald hebt, maar wel heel erg graag aan de slag wil. Dat is moeilijk, want die kans om je cv uit te leggen moet je van een werkgever wel krijgen. En dat is nu lang niet altijd zo.'

2) Salaris

De cijfers liegen er niet om. Een op de drie Nederlands geeft zijn huidige salaris tijdens een sollicitatie incorrect weer, blijkt uit onderzoek van Intelligence Group. In verreweg de meeste gevallen zeggen we dat we op dat moment meer verdienen dan eigenlijk het geval is. Meestal zo'n 5 procent meer, de echte durfal doet er zelfs een schepje van 10 procent bovenop. 'Het is een onderhandeltechniek', zegt Geert-Jan Waasdorp van Intelligence Group. 'In een nieuwe baan willen mensen graag een stap vooruit, ook in salaris. En ze hebben het idee dat het kan door hoger in te zetten.' Geen probleem in schaarse sectoren waar behoefte is aan geschoolde werknemers, zoals de IT of techniek. Logisch in een functie als Sales, waar de salarisonderhandelingen bijna iets zeggen over de verkoopkunsten van een toekomstige werknemer.


Maar niet altijd is bluffen zo verstandig. Aan het liegen over salaris kleven namelijk ook risico's. 'Het gevaar is dat je jezelf uit de markt prijst', aldus Waasdorp. Een andere sollicitant met een soortgelijke achtergrond neemt misschien wél genoegen met het aangeboden salaris. En dan ben je de baan kwijt, simpelweg omdat je te veel gevraagd hebt. Die kans wordt groter naarmate de arbeidsmarkt ruim is, en de concurrentie om een baan heviger.


Een ander gevaar is dat je potentiële werkgever het vertrouwen in je verliest, wanneer hij of zij erachter komt dat het opgegeven salaris niet klopt. 'Je hebt behoorlijk wat uit te leggen als een werkgever je loonstrookje opvraagt', zegt Waasdorp. 'Als je dan toch besluit om je salaris te overdrijven, doe het dan slim door er bijvoorbeeld het vakantiegeld en je bonus bij op te tellen. Op die manier kun je later aan je toekomstige werkgever verantwoorden waarom je op een bepaald bedrag per maand uitkwam. Bluf nooit niet-onderbouwd.'


Overigens zijn werknemers niet de enige die de zaken rooskleuriger voordoen dan ze zijn. 'Een sollicitatiegesprek is een dans van leugens', zegt Waasdorp. 'Vanuit werknemers is reistijd opeens geen halszaak, overwerken geen punt, is het cv iets mooier dan eigenlijk het geval is. Maar de werkgever kan er ook wat van. Ook zij moeten zichzelf immers verkopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden