Sollicitatiegesprek gaat verder dan zomaar een vrijblijvend praatje

Het is dringen op de arbeidsmarkt. Solliciteren wordt weer een belangrijke vaardigheid. De gegadigde wordt het hemd van het lijf gevraagd....

Theo Stielstra

Iedereen gelijke kansen? Bij een sollicitatie is onderscheid maken toch de bedoeling?

Alleen de geschiktheid voor de functie mag worden getoetst tijdens een sollicitatieprocedure. Andere factoren, zoals geslacht of leeftijd, mogen daarbij geen rol spelen. Het recht op gelijke behandeling ligt vast in artikel 1 van de Grondwet. Dit artikel is verder uitgewerkt in de wet gelijke behandeling. Als een functie 'geslachtsbepaald' is, mag er van de wet worden afgeweken. Een voorbeeld daarvan is een rol in een musical voor een sopraan.

Is een voorrangsbehandeling voor vrouwen of allochtonen dan wel toegestaan?

Het voortrekken van groepen die op de arbeidsmarkt zijn ondervertegenwoordigd is breed geaccepteerd. De Stichting van de Arbeid stelt dat een voorkeursbehandeling inderdaad 'iets afdoet aan de gelijke kansen voor ieder individu, ter vermindering of opheffing van ongelijkheden voor bepaalde groepen'.

De wet noemt enkele uitzonderingen. Zo kan een bedrijf met negentig mannelijke chauffeurs en tien vrouwen, de voorkeur geven aan een vrouw, net zolang het percentage vrouwen gelijk is aan het landelijke percentage vrouwelijke chauffeurs. Ook bij etnische minderheden is voorrang geven toegestaan. De wet Samen stelt dat het personeelsbestand een afspiegeling moet zijn van de regionale samenstelling van de arbeidsmarkt naar etnische afkomst.

Waar moet een personeelsadvertentie aan voldoen?

Er bestaan geen wettelijke voorschriften. De beroepsvereniging voor personeelsfunctionarissen, de Nederlandse Vereniging voor Personeelsbeleid (NVP), hanteert voor haar ruim zesduizend leden een Sollicitatiecode. Een goede advertentie bevat: de inhoud van de baan, de wijze van solliciteren, welke informatie de sollicitant moet oplepelen (diploma's, ervaring), informatie over de selectiemethoden (zoals een psychologisch onderzoek), of er een aanstellingskeuring aanvastzit, en de sollicitatietermijn.

Mag de werkgever overal naar vragen?

Volgens de NVP-code mag de toekomstige werkgever alleen vragen stellen over 'aspecten die voor de functie relevant zijn'. Daaronder vallen vragen over opleiding, kennis en ervaring. Privézaken zijn zelden relevant. Andere vragen zijn echter niet verboden. Bewust verkeerde of misleidende antwoorden, of een aangedikt CV, kunnen de sollicitant opbreken.

De werkgever mag niet vragen naar de gezondheid van een sollicitant. De Wet op de Medische Keuringen verbiedt dat expliciet. Ook mag niet worden gevraagd naar het ziekteverzuim bij de vorige baas.

Doorgaans mag een werkgever ook niet vragen naar een zwangerschap. Toch kunnen er redenen zijn om dat wel te doen, bijvoorbeeld bij het werken met bepaalde chemicalieën. Soms kan ook de aard van de baan de vraag rechtvaardigen: een zwangere ballerina kan op bezwaren stuiten, en ook bij vervanging wegens zwangerschap lijkt het geen handige combinatie.

Moet ik alles vertellen tijdens een gesprek?

Op gezondheidsvragen hoeft geen antwoord te worden gegeven. Werkgevers wordt aangeraden geen vragen te stellen waarmee direct of indirect een onderscheid kan worden gemaakt op basis van geslacht. Op zulke vragen hoeft ook geen antwoord te worden gegeven. Een voorbeeld hiervan is de vraag naar zwangerschap of een 'kinderwens'.

Volgens het bedrijf is een medische keuring nodig. Mag dat zomaar?

De Wet op de Medische Keuringen (WMK) stelt eisen aan een aanstellingskeuring. Een werkgever die meent dat voor een functie een aanstellingskeuring nodig is, moet eerst advies vragen aan een arbodienst. Daarbij wordt nagegaan of een functie specifieke medische eisen stelt. Zo mag een treinmachinst worden getest op kleurenblindheid. De keuring moet worden genoemd in de advertentietekst en mag alleen worden verricht door bedrijfsarts van een arbodienst.

Ik ben niet tevreden over de gang van zaken tijdens het sollicitatiegesprek. Waar kan ik terecht met klachten?

In eerste instantie bij het bedrijf. Daarna kunt u met klachten over discriminatie, op basis van onder meer geslacht, etniciteit en leeftijd, terecht bij de Commissie Gelijke Behandeling. De Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen neemt klachten over medische keuringen in behandeling. Bij de NVP, de beroepsvereniging van personeelsfunctionarissen, zijn andere klachten over de sollicitatieprocedure welkom. Deze laatste klachtenbehandeling biedt geen bindende uitspraken, maar ze kunnen wel helpen bij een eventuele rechtszaak.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden