Sollicitatie aan robot overlaten om discriminatie te voorkomen

Werk

Een robot die de werving van sollicitanten doet: bij Google zijn ze niet anders gewend. Het verwijderen van het menselijk oordeel heeft namelijk grote voordelen. Is dit de toekomst?

Beeld Claudie de Cleen

Computersoftware die de werving van sollicitanten doet. Het lijkt nog verre toekomstmuziek, maar veel bedrijven maken er al gebruik van. Ook in Nederland. Kunnen bedrijven het sollicitatieproces overlaten aan een robot om zo discriminatie uit te sluiten?

'Werkgevers zijn eigenlijk niet zo goed in het aannemen van mensen', zegt wetenschapper Colin Lee. 'Ze maken vooral de fout door mensen aan te nemen die op zichzelf lijken.'

Gepromoveerd

Lee deed onderzoek en promoveerde vorige maand aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Voor zijn proefschrift gebruikte hij meer dan 440 duizend cv's. Met een rekenmodel voorspelde hij wie er werd uitgenodigd op een sollicitatiegesprek. In 70 tot 80 procent van de gevallen had hij het bij het rechte eind.

De techniek om het te doen bestaat al. Een voordeel van computersoftware is dat het blind is voor geslacht of ras. Een bedrijf kan zo irrelevante gegevens uit de computersoftware weglaten. 'Zo weet je zeker dat leeftijd, ras, of geslacht niet wordt meegenomen', zegt Lee. Moeten we de werving van personeel dan maar helemaal overlaten aan een robot? Veel mensen vinden het een enge gedachte, zegt Lee. 'Want: hoe weet je zeker dat je geen bedrijf vol eenheidsworsten krijgt?'

Vijf tips zodat een zoekmachine je vindt

-Noem niet alleen functietitels en bedrijfsnamen, maar schrijf duidelijk op wat je allemaal kunt en gedaan hebt. Alles wat je niet expliciet opschrijft, zal een zoekmachine niet kunnen vinden.

-Gebruik gangbare terminologie, geen jargon dat alleen bij jouw werkgever wordt gebruikt.

-Gebruik geen al te creatievelay-out met veel tabellen, graphics of meerdere kolommen. Bij de verwerking van het cv kan dan te veel misgaan. Een duidelijke structuur met goede kopjes boven de paragrafen volstaat.

-Gebruik zo veel mogelijk woorden en begrippen die ook in de vacature gebruikt worden. Dit zijn de zoektermen waarvan een recruiter gebruikmaakt.

-Uiteindelijk, als je cv door de eerste selectie gekomen is, zal het door een mens beoordeeld worden. Zorg dat je helder communiceert, in maximaal drie pagina’s.

Angst

Dan is er bij veel mensen nog de angst om uitgerangeerd te raken. 'Stel, het blijkt dat mensen die op het vwo hebben gezeten het beter doen dan mensen die van het havo komen. Zijn de formules dan zo hard om sollicitanten met een havo-diploma gelijk uit te sluiten?'

Bijna alle bedrijven maken al op grote of kleine schaal gebruik van sollicitatiesoftware. Dit zijn computersystemen waarmee een vacature kan worden uitgezet op de bedrijfswebsite, maar ook op vacaturesites als Monsterboard. Bedrijven krijgen via de software de cv's in hun database. Grote bedrijven hebben zo een grote berg aan data. Die data zijn voor wervingssoftware de bron voor de voorselectie.

Ingewikkeld

In zijn onderzoek keek Lee naar leeftijd, opleiding en jaren werkervaring. Hij maakte een formule om te bepalen wie het best bij een vacature past. Het is ingewikkeld om zo'n formule te maken. Een computersysteem moet de informatie in een cv namelijk kunnen analyseren.

Om een goede formule te maken, zijn veel data nodig: niet iedere verkoper zet het woord 'klantgericht' in zijn cv, terwijl dat wel een waarde is die bij die werkervaring hoort. Een verpleger hoeft het woord 'empathie' niet in zijn cv te hebben verwerkt, terwijl het toch een competentie is die vanzelfsprekend bij het beroep hoort.

Slim systeem

Met een grote database kan de software leren van het verleden. Het lijkt een beetje op de methode van Amazon. Iemand die daar een boek bestelt, krijgt meteen een suggestie voor een volgende aankoop. Zo werkt het ook met slimme wervingssoftware. Door te kijken naar eerdere matches, kan die sollicitanten en vacatures aan elkaar koppelen.

Jakub Zavrel maakt met zijn bedrijf Textkernel dergelijke systemen. Semantisch zoeken, noemt hij het. Dat houdt in dat het systeem de tekst uit een cv omzet naar inhoud. Dat begint bij de betekenis van woorden.

Voorbeeld: een bedrijf is op zoek naar een nieuwe projectmanager. In een database vol cv's kunnen ook woorden als bijvoorbeeld 'projectleider' staan. Slimme systemen kiezen niet op steekwoorden, maar op inhoud. Op die manier valt de degene die 'projectleider' in zijn cv heeft staan niet af.

Een sollicitatiegesprek. Beeld Cigdem Yuksel

Angst voor eenheidsworsten

Grote uitzendbureaus als Randstad en Manpower maken gebruik van de software van Zavrel. Ook de overheid heeft een systeem. Of de angst voor eenheidsworsten terecht is? Zavrel denkt van niet. 'Het systeem maakt een voorselectie. Maar daarna volgt nog altijd een gesprek.'

En kan een wervingssoftwaresysteem wel discriminatie uitsluiten? Zavrel durft zo ver te niet te gaan. 'Systemen hebben geen eigen mening: ze leren van de mening van de recruiters. Als mensen met een bepaalde achternaam of geslacht telkens worden afgewezen, gaat het systeem dat nadoen. Het wordt wel beter controleerbaar op welke grond sollicitanten worden afgewezen. Zo wordt het sollicitatieproces transparanter.'

Zavrel denkt dat de software grote invloed zal hebben. 'Recruiters kunnen niet duizenden cv's doorlezen. Daarvoor is de techniek een uitkomst. Kijk bijvoorbeeld naar arbeidsmobiliteit. Ons systeem kan matchen, ongeacht nationaliteit of taal. Zo kan het zijn dat een Spaanse vacature heel goed past bij een sollicitant uit Amsterdam.' Zavrel denkt niet dat de recruiter zal worden weggeautomatiseerd, omdat de mens een belangrijk onderdeel blijft bij het selecteren van personeel. Maar ze kunnen een 'robothulpje' goed gebruiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.