SOLIDARITEIT ?

Tijdens het toneelprijzengala riep acteur Gijs Scholten van Aschat op tot protest tegen het cultuurbeleid. Veel toneelgroepen verliezen hun subsidie, maar acteurs zijn te weinig solidair....

Dic Duin, acteur bij theatergezelschap Carrousel: 'Het is inderdaad verdeel en heers in de theaterwereld. Om de vier jaar voert een nieuwe staatssecretaris een nieuw beleid op cultuurgebied, met de bijbehorende subsidies. De een krijgt geld, de ander niet. Soms denkt de gelukkige dan: ''Ik heb mijn portie binnen en de rest kan in de prut zakken.'' Dit beleid werkt dat in de hand. Op zichzelf is met een verdeling van gelden niks mis, maar het gaat om de willekeur.

Onze subsidie wordt stopgezet, maar Carrousel heeft wél medestanders. Acteurs en andere theatergezelschappen, die zich solidair tonen en steunbetuigingen schrijven naar de Tweede Kamer.

Wat kun je als acteur doen tegen het cultuurbeleid? Niet meer spelen? Dan denkt Nederland: goed, dan kijken we wel tv. Wat Gijs zegt, spreekt me aan, maar moet ik nou op straat gaan lopen en met een vlag zwaaien?'

Dramaturge Ellen Walraven van gezelschap 't Barre Land: 'Ik ben het eens met Gijs: Van der Ploeg gebruikt kunst als glijmiddel om social issues naar voren te schuiven. Zo riep hij dat meer allochtonen naar het theater moesten, maar wat moet een willekeurig theatergezelschap hiermee? Hij vindt het moeilijk om uitgaven aan kunst zomaar te legitimeren, terwijl hij zou moeten durven zeggen: zoveel procent van de staatsuitgaven moet naar kunst.

De Raad voor Cultuur, die adviseert wie subsidie krijgt, loopt aan de leiband, ontbeert visie. De raad bezigt de retoriek dat hij veel voor de jongere theatergezelschappen doet, terwijl veel jongere groepen toch subsidie mislopen. Degenen die subsidie krijgen, krijgen die niet op maat of op de groei. Ze krijgen de helft of eenderde van wat ze nodig hebben.

Wij zijn ook niet onverdeeld gelukkig. We hebben 1,2 miljoen gulden nodig, de raad vindt dat we acht ton nodig hebben, en kent ons vijf ton toe.

Het is zo jammer dat het nu lijkt alsof de kritiek alleen maar voortkomt uit onvrede over geld, terwijl er toch echt veel meer achterzit. Het is een principiële zaak. Steun liever acht gezelschappen volledig, in plaats van zestien voor de helft.'

Jaap Jong, directeur van de Vereniging van Nederlandse Theatergezelschappen (VNT): 'De betrokkenheid van acteurs is niet altijd zo groot. Velen zijn geneigd te denken: als ik volgend jaar maar werk heb. Ik vrees dat het een beetje in de menselijke natuur zit om eerst aan je eigen hachje te denken en op de korte termijn gericht te zijn.

We zouden samen moeten opkomen voor betere werkgelegenheid, maar ik zie niet hoe wij als vereniging meer solidariteit kunnen kweken. Een vereniging is een optelsom van de leden, en als het daar niet zo leeft. . .'

Marc van Warmerdam, directeur van Orkater: 'Er was altijd al onvrede over adviezen van de Raad voor Cultuur, maar nu is de kritiek veel algemener. Jonge groepen die keurig volgens de regels van Van der Ploeg begrotingen hadden ingediend, krijgen te weinig geld. Die zijn blij dat ze in het bestel komen, maar kunnen er weinig mee. Andere, uitvallers zoals ook Orkater, zijn de subsidie om heel onduidelijke redenen misgelopen.

Als kunstinstelling word je in een vreemde hoek gemanoeuvreerd. Je wordt snel elkaars concurrent, meer dan elkaars collega. Degenen die een stukkie van de taart krijgen, zijn blij. Naarmate de procedure onzorgvuldiger verloopt, groeit de onvrede.'

Acteur Jim van der Woude: 'Ik krijg al jaren geen subsidie. Het zou mooi zijn als mensen opstaan en protesteren. Maar daar moet je maar net het talent voor hebben en precies weten hoe de vork in de steel zit. Het is ook eigenlijk niet de taak van de acteur of actrice om te lobbyen.'

Aus Greidanus, artistiek leider van Toneelgroep De Appel: 'De Raad tegen Cultuur is een toepasselijkere benaming. Een half jaar geleden zeiden ze in navolging van Van der Ploeg: nieuw gaat voor oud. Alsof het bestaan van gezelschappen als Orkater en De Appel vernieuwing in de weg zou staan. Ik vind het te hypocriet voor woorden dat de raad afgelopen vrijdag ineens een brief schrijft dat een deel van de miljardenmeevaller naar kunst zou moeten. Ze beweren dat door de ruimte die ze kregen, verschillende initiatieven die ze goed vonden toch geen subsidie hebben gekregen. Terwijl ze in het advies meteen hadden moeten zeggen: wij vinden dat minderheden en nieuw talent meer kansen moeten krijgen, en daar hangt een prijskaartje aan.

Maar ze hebben het op een akkoord gegooid met het ministerie: wij houden ons keurig aan jullie budget, als jullie ons advies exact overnemen. Zo vellen ze geen artistiek oordeel, maar voeren ze beleid uit. Dat is een degradatie van de Raad voor Cultuur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.