Solidariteit met Rif-protesten groeit onder Marokkaanse Nederlanders

De protesten in de Marokkaanse stad Al Hoceima, die al maanden aan de gang zijn, slaan nu ook over naar Nederland. Dit weekend is gedemonstreerd in Rotterdam en Den Haag. 'Rabat laat de Riffijnen stikken.'

Marokkaanse Nederlanders demonstreren 24 uur lang in Den Haag. Beeld raymond rutting

De Amsterdamse Marokkaan Jamal Kattabi (53) laat filmpjes zien op zijn smartphone. 'Kijk hier, een Franse Marokkaan die uit woede zijn Marokkaanse paspoort verscheurt.' Docent maatschapppijleer Yuba Zalen (29) uit Utrecht zou eerst niet met vakantie gaan naar Noord-Marokko. Hij gaat nu toch: 'Om solidariteit te tonen. Mee te demonstreren op de stranden van Al Hoceima.' Abdou Menebhi van het Euro-Mediterraan Centrum Migratie & Ontwikkeling (Emcemo): 'Rabat laat de Riffijnen stikken. Zonder de stroom geld uit de diaspora zouden ze daar niet kunnen leven.'

De drie maken zich al maanden zorgen over de onrust in de Rif, die nu ook naar Nederland lijkt over te slaan. Sinds vrijdag 12.00 uur loopt een 24-uurs-wake op het Plein voor de Tweede Kamer. Zondag wordt gedemonstreerd in Rotterdam. Volgende week donderdag presenteert 'Rif Alert!' een actieplan in Nieuwspoort om de mensenrechtensituatie in Al Hoceima op de politieke agenda te krijgen en te houden.

Al zeven maanden wordt gedemonstreerd in Al Hoceima, 'het epicentrum' van de opstand. Die begon nadat visverkoper Mohsin Fikri werd vermorzeld in een vuilniswagen toen hij probeerde een lading in beslag genomen zwaardvis te redden. Sindsdien gaan de Riffijnen de straat op om betere leefomstandigheden te eisen, te strijden tegen corruptie.

Kattabi, initiatiefnemer van het Comité Mohsin Fikri-Nederland, was in maart in zijn geboortestad Al Hoceima. Hij merkte dat de betogers 'zeer gemotiveerd' zijn om tot het bittere einde door te gaan. 'Er werd gediscussieerd, samen gegeten en muziek en kunst gemaakt.'

Moed

Hij zag dat het maandenlange protest de Riffijnse jongeren moed gaf. 'Voor de opstand pleegden veel jongeren zelfmoord, zonder uitzicht op een betere toekomst. Europa biedt ook nauwelijks kansen meer aan economische vluchtelingen. Maar de afgelopen 7 maanden heeft geen enkele jongere uit Al Hoceima de hand aan zichzelf geslagen.'

Sinds een week is de situatie in Al Hoceima geëscaleerd. In een cafeetje in de Amsterdamse Pijp toont Kattabi een filmpje van Nasser Zafzafi, een van de kopstukken van het verzet, die maandag werd opgepakt. Het zijn beelden van vlak voor zijn arrestatie. Zafzafi roept de Marokkanen op door te gaan met de strijd als hij in de gevangenis verdwijnt. Maar blijf vreedzaam, bezweert hij.

De autoriteiten hoopten met de golf arrestaties vorig weekeinde de protestbeweging te stoppen, zegt Kattabi. Dat gebeurt vooralsnog niet. Zafzafi's stokje wordt door anderen overgenomen.

Aanvankelijk was in Nederland niet zo veel animo voor solidariteitsacties. Sinds de dood van de visverkoper is een vijftal demonstraties gehouden voor de Marokkaanse ambassade. Daar kwamen enkele honderden betogers op af. Niet veel, gezien het hoge percentage (zo'n 65 tot 70 procent) Marokkaanse Nederlanders met wortels in de Rif. Docent Zalen, die zelf vrijwel alle demonstraties bijwoonde, ziet de steun in Nederland groeien nu meer details naar buiten komen over wat er gebeurt in Al Hoceima.

Bastaardkinderen

Woensdag is een eerste groep arrestanten voorgeleid aan de officier van justitie. Zalen: 'Volgens een lokale mensenrechtenadvocaat toonden alle arrestanten tekenen van mishandeling. Ze vertelden dat ze zijn uitgescholden door de politie en ME voor "seperatisten en bastaardkinderen van de Spanjaarden". Geloofwaardig, want dat is mij ook overkomen.'

In 2012 werd Zalen gearresteerd in Al Hoceima toen hij foto's maakte tijdens een betoging. Twee dagen zat hij vast, werd geslagen met riemen en helmen. 'Politieagenten en ME kwamen in en uit het politiebureau lopen. Ik werd op dezelfde manier de huid vol gescholden.'

Volgens Zalen, Kattabi en Menebhi wordt bewust verdeeldheid gezaaid in Nederland door de Marokkaanse overheid. 'De lange arm van Rabat is actief in Nederland', zegt Menebhi. Hij heeft bandopnamen gekregen van een bijeenkomst van moskeebesturen op 15 mei in Utrecht, waar, zegt hij, 'een verkeerd beeld van de volksbeweging werd geschetst'. De betogers zouden uit zijn op afscheiding van de Rif en door buitenlandse krachten worden gefinancierd om propaganda te voeren die de eenheid van de staat ondermijnt. De moskeebesturen moesten hun achterban van demonstraties weghouden. Die zouden leiden tot fitna (chaos en verdeeldheid).

Kattabi vertaalt een in het Arabisch gestelde brief, die kort na de dood van de visverkoper is rondgestuurd door de Raad van Marokkaanse Moskeeën Nederland (RMMN). Ook daarin wordt het woord fitna gebruikt. Kattabi: 'Dit is de boodschap van de Marokkaanse overheid. En de boodschap die de imam afgelopen vrijdag bracht in Al Hoceima, waar Zafzafi zo boos op reageerde. Dat leidde tot zijn arrestatie. Een imam krijgt opdracht van de minister van Religieuze Zaken. Die doet zoiets niet op eigen houtje.'

RMMN-woordvoerder Said Bouharrou noemt het 'absolute nonsens' dat zij tegen de demonstraties zouden zijn. 'Wij maken ons zorgen over ontwikkelingen in de Rif. Wij hebben daar ook familie.'

Bouharrou wijst erop dat de Marokkaanse overheid toezeggingen heeft gedaan, die door de betogers van tafel worden geveegd. 'Houd de overheid aan haar beloften, daar zouden wij meer de nadruk op willen leggen. We roepen onze aanhang niet op om mee te gaan demonstreren, maar raden het ook niet af.'

De toezeggingen van de Marokkaanse regering om meer te investeren in de regio, waar Bouharrou naar verwijst, stuit op grote argwaan bij de activisten. Menebhi: 'Zo ging het jaren geleden ook, er is geen enkele vooruitgang geboekt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.