ANALYSECORONA IN OORLOGSLANDEN

Solidariteit gevraagd voor bestrijding corona in arme landen met gebrekkige medische zorg

In landen die zijn getroffen door oorlog, is de medische zorg meestal niet meer bestand tegen een grote virusuitbraak. De Verenigde Naties willen snel een noodfonds openen voor deze landen. Volgens VN-topman Antonio Guterres staan miljoenen levens op het spel.

Een man draagt een mondkapje om besmetting met het coronavirus te voorkomen. Beeld AFP

Geen toegang tot zorg in wetteloos Burkina Faso

Burkina Faso, dat grotendeels onbestuurbaar is vanwege het extremistisch geweld in de Sahel-regio, is met 75 besmettingen en vier doden na Zuid-Afrika het zwaarst getroffen land in Afrika. Dit weekeinde werd bekend dat vier ministers positief zijn getest op Covid-19 nadat een van hen een bijeenkomst in Canada had bezocht. Ook de ambassadeurs van Italië en de Verenigde Staten in de hoofdstad Ouagadougou zijn besmet. Behalve onder politici en diplomaten waart het virus ook rond onder gelovigen. Een 73-jarige predikant en zijn echtgenote zijn positief getest nadat zij het virus hebben meegenomen van een evangelische massadienst in het Franse Mulhouse.

Verder verspreiding van het virus in Burkina Faso zal rampzalig uitpakken omdat de al  zeer gebrekkige gezondheidszorg in het land met 20 miljoen inwoners wordt belemmerd door de slechte veiligheidssituatie. Sinds het extremistisch geweld in 2018 is overgeslagen uit buurland Mali zijn bijna een miljoen burgers op de vlucht geslagen, waarvan velen nu in vluchtelingenkampen leven met gebrekkige hygiëne. In grote delen van het land zijn dorpen, politieposten en andere publieke instituties verlaten en heerst wetteloosheid. Meer dan 130 zorgklinieken zouden zijn gesloten uit angst voor extremisten.

‘Ik ben heel bezorgd wat er in de komende twee weken gebeurt’, zei Jerry-Jonas Mbasha, coördinator van de Wereldgezondheidsorganisatie, deze week tegen media. ‘In het slechtste scenario zullen we meemaken dat het sterftecijfer hier tien keer hoger komt te liggen dan het gemiddelde wereldwijd.’

De gezondheidszorg in Burkina Faso zou totaal niet berekend zijn op een uitbraak. Zorgverleners zijn niet opgeleid voor de behandeling van beademingsproblemen, en beschermende kleding en testapparatuur is er nauwelijks. Volgens de Arabische nieuwszender Al Jazeera zijn er in heel Burkina Faso slechts 400 coronatesten beschikbaar die maar op twee plekken in het land kunnen worden uitgevoerd.

De overheid heeft het openbare leven stil gelegd en de grenzen gesloten. Bijeenkomsten van meer dan 50 mensen zijn verboden en er geldt een avondklok. Maar vanwege de veiligheidssituatie zullen de maatregelen in grote delen van het land niet opgevolgd of gecontroleerd kunnen worden, zo wordt gevreesd. 

Carlijne Vos

Een bruidegom en zijn familieleden in Gaza. De authoriteiten in Gama maakten op 22 maart de eerste twee besmettingen bekend in het land. Beeld AFP

Geïsoleerd Gaza nu ook getroffen door virus

Hoe hermetisch de Gazastrook ook is afgesloten door Egypte in Israël, de dichtbevolkte Palestijnse kustenclave ontkomt niet aan het coronavirus. Dit weekeinde werden twee gevallen ontdekt. Volgens Palestijnse media gaat het om personen die vanuit Pakistan reisden en via de Egyptische grensplaats Rafah binnenkwamen. Volgens het kantoor van de Wereldgezondheidsorganisatie(WHO) in Gaza zal het al snel schorten aan (test)apparatuur en medicamenten als het aantal gevallen groeit.

Een hoge VN-functionaris stelt dat het gezondheidssysteem al voor de pandemie was ‘ingestort’, en dat het niet bestand is tegen een uitbraak. Israël heeft naar verluidt op verzoek van de WHO slechts 200 testpakketten naar de 2 miljoen inwoners tellende Gazastrook gestuurd. Volgens mensenrechtenactivisten is Israël als ‘bezettende macht’ zowel volkenrechtelijk als moreel verantwoordelijk voor de gezondheid van de Gazanen. Een van de activisten, de Australische oud-VN-medewerker Shannon Maree Torrens: ‘Terwijl andere landen hun grenzen sluiten, moet de Israëlische Erez-grenspost geopend worden om medisch personeel en voorraden binnen te laten, en onmiddellijk personen te transporteren die elders hulp nodig hebben.’ Qatar zegde maandag een bedrag van 150 miljoen dollar (140 miljoen euro) toe voor hulpprogramma’s in Gaza. De Hamas-machthebbers hebben ook Turkije en andere islamitische landen om hulp gevraagd. Zelf sloten ze onder meer moskeeën en restaurants om verspreiding van het virus tegen te gaan.

Anders dan in Gaza werkt Israël op de bezette Westelijke Jordaanoever wel samen met de Palestijnse leiders, die dit weekeinde zelf delen van het gebied hebben afgegrendeld. Volgens de Palestijnse krant al-Ayam heeft Israël dezer dagen circa 32 miljoen dollar (bijna 30 miljoen euro) gestort op de rekening van de Palestijnse Autoriteit (PA) onder leiding van president Mahmoud Abbas. De PA heeft 59 coronagevallen gemeld. Wegens de coronacrisis hebben de Palestijnen wegen afgesloten en checkpoints opgeworpen (naast de bestaande checkpoints van de Israëliërs). Zelfs de al-Aqsa-moskee in Jeruzalem, een van de belangrijkste islamitische heiligdommen, is gesloten. 

Theo Koelé

Leden van een Syrische ngo desinfecteren de straten van Idlib om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. Beeld AFP

In Syrië zijn veel ziekenhuizen na negen jaar oorlog verwoest

In Syrië is na dagen van ontkenning zondag de eerste coronabesmetting gemeld. Het land met ruim 18 miljoen inwoners heeft volgens een officiële verklaring van het Syrische staatspersbureau vier beademingsapparaten beschikbaar voor coronapatiënten.

Voor Syrië is de corona-uitbraak het zoveelste drama dat het land treft: de gezondheidszorg is na negen jaar oorlog verwoest. Veel ziekenhuizen zijn letterlijk kapotgebombardeerd. 6,2 miljoen inwoners zijn op de vlucht. Velen van hen leven dicht opeengepakt in kampen waar afstand houden onmogelijk is en het aan de benodigde medische zorg ontbreekt.

Bij gebrek aan middelen om corona te bestrijden, doen machthebbers van alle politieke gezindten in Syrië zoveel mogelijk alsof de corona-uitbraak meevalt. De regering van president Bashar al Assad erkende zondag dat er ‘één geval’ van corona was gesignaleerd, maar minister van volksgezondheid Nizar Yazigi benadrukte dat het om ‘een buitenlander’ gaat en dat ‘passende maatregelen’ zijn genomen.

De Syrische regering sloot al eerder restaurants, winkels en stelde net als veel andere Arabische landen een uitgaansverbod in. Ook de grenzen met Libanon zijn gesloten. Maar dat waren volgens Yazigi uitsluitend ‘voorzorgsmaatregelen’. Eerder stelde hij dat van een corona-uitbraak geen sprake zou zijn omdat politiek verzet sinds 2011 hardhandig is neergeslagen. ‘Het Syrische Arabische leger heeft veel virussen in Syrië gedood.’

Zowel het Koerdische bestuur in Noord-Oost Syrië als de vaak extremistische rebellengroepen die de provincie Idlib besturen, blijven ontkennen dat er op hun grondgebied coronabesmettingen zijn. De Koerdische autoriteiten hebben geen testkits voor corona. Zolang je niets kunt testen, valt een uitbraak ook niet vast te stellen.

Hoe dramatisch slecht Syrië is voorbereid op de uitbraak, bleek toen het Syrische staatspersbureau SANA meldde dat het Zabadani-ziekenhuis bij Damascus, dat als enige is ingericht om coronapatiënten te isoleren, beschikt over slechts vier beademingsapparaten. Maandag meldde SANA dat ook het Ibn al Walid-ziekenhuis in de provincie Homs inmiddels ‘verscheidene’ kamers heeft met beademingsapparatuur.

Bij gebrek aan werkelijke middelen om corona te bestrijden, grijpen de Syrische autoriteiten naar symboolmaatregelen. Zowel de rebellen in Idlib als de Syrische regering lieten de afgelopen dagen op grote schaal straten desinfecteren. 

Ana van Es

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden