Soldaat van Oranje wordt naamdrager biografieprijs

De verzetsman wilde biografieën over bijzondere levens stimuleren. Daarvoor is er nu de nieuwe Erik Hazelhoffprijs.

Gebruik in het bijzijn van Karin Hazelhoff Roelfzema niet de woorden held of avonturier als het over haar man gaat. Het zijn typeringen waarvan hij gruwde, zegt zij. ‘Erik vond dat de Duitsers hier niks te zoeken hadden en streed voor rechtvaardigheid. Dat was zijn drijfveer.’

De verzetsman Erik Hazelhoff Roelfzema (1917-2007) verwierf roem als Engelandvaarder, maar was in de eerste plaats schrijver. Hij streefde er zijn leven lang naar van de pen te leven. Dat lukte na zijn vijftigste, dankzij een oorlogspensioen, maar vooral dankzij de publicatie van zijn oorlogsherinneringen Soldaat van Oranje in 1971. De verfilming door Paul Verhoeven volgde zes jaar later. Voor eind 2010 staat de première van een gelijknamige musical gepland.

Karin Hazelhoff Roelfzema (78), een Amerikaanse met een Friese vader en een Zweedse moeder, is tijdelijk neergestreken in een Haags hotel. Ze woonde met haar man op Hawaï en is daar gebleven.

Sinds 1965 waren ze bij elkaar, voor beiden het tweede huwelijk. Zij verdiende de kost als binnenhuisarchitecte en spoorde Erik aan zich te richten op de vervulling van zijn jongensdroom: schrijver zijn. Dat wilde hij vanaf zijn vijftiende, toen hij voor het eerst betaald kreeg voor een artikeltje in de krant. Hij schreef al op jonge leeftijd twee non-fictieboeken, waaronder Rendezvous in San Francisco (1939), over een liftreis door de Verenigde Staten.

‘En toen kwam de oorlog’, zegt Karin Hazelhoff. Erik was in 1940 student rechten in Leiden. Hij keerde zich tegen de bezetter door het Leids Manifest te schrijven, belandde in de gevangenis, ontkwam naar Engeland en voerde met mede-Engelandvaarders Peter Tazelaar en Chris Krediet landingen uit op de kust van Scheveningen. Later werd hij RAF-piloot en maakte 72 vluchten boven Duitsland. Tazelaar en hij waren de adjudanten met wie koningin Wilhelmina aan het einde van de oorlog terugkeerde in Nederland.

In de jaren vijftig zette hij zich in voor een vrije Molukse Republiek. ‘Ook een zaak van rechtvaardigheid’, zegt zijn weduwe. Hazelhoff had zelf een heel gelukkige jeugd in Nederlands-Indië, waar hij in grote vrijheid opgroeide. Dat bepaalde zijn levenshouding. ‘Hij stond positief in het leven, benaderde het luchtig. Hij was geen nakaarter. Hij was goed georganiseerd, hield van simpele oplossingen. Rechtschapenheid, barmhartigheid, durf, dat waren zijn kernwaarden. Zijn motto was: het gaat in het leven niet om de speelkaarten die je krijgt, maar hoe je ze speelt.’

Hij emigreerde naar Amerika, waar hij voor de omroep NBC ging werken. ‘Hij heeft altijd moeite gehad een bestaan als schrijver op te bouwen’, zegt Karin. ‘Toen het na zijn vijftigste lukte, bleef dat voor hem een thema. Hij hielp in zijn latere jaren veel jonge mensen op weg met zijn ervaringen.’

Hazelhoff had als wens dat na zijn overlijden biografische boeken over bijzondere levens onder de aandacht gebracht worden en dat jonge mensen hulp krijgen bij het publiceren van manuscripten. Die wens wordt vervuld met de instelling van de nieuwe Erik Hazelhoffprijs.

‘Het is groter geworden dan ik ooit heb kunnen denken’, zegt Karin Hazelhoff. Dat prinses Irene de beschermvrouwe is geworden, geeft extra waarde aan de prijs, vindt zij. ‘Erik en Irene hadden een sterke band. Ze deelden de liefde voor het schrijven en herkenden in elkaar onafhankelijkheid, out of the box-denken.’ Daarvan getuigde Hazelhoff Roelfzema in het voorwoord dat hij schreef in het boek van prinses Irene, Terug naar de natuur (1995): hij was tegen publicatie van dat boek. Dat zij toch doorzette, oogstte zijn bewondering: ‘Ze weet wat ze wil en is bang voor niemand, op het roekeloze af.’

Want ja, zo was hij zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden